ماكس الپەرت قىزىل ارميا جاۋىنگەرىن ءوزىنىڭ Leica كامەراسىمەن 1942 جىلى 12 شىلدەدە وڭتۇستىك مايداندا, ۆوروشيلوۆگراد شايقاسى كەزىندە سۋرەتكە تۇسىرگەن. «وفيتسەر وكوپتان كوتەرىلىپ, ساربازداردى شايقاسقا شاقىردى», دەپ ەسكە الادى ءوز ەستەلىگىندە.
«اسكەرلەر «ۋرا!» دەپ ايقايلادى دا شابۋىلعا ۇمتىلدى. مەن وسى ءساتتى ۇستاپ ۇلگەردىم. كوماندير وققا ۇشتى. ونىڭ اتىن بىلۋگە ۇلگەرمەدىم, مەنى جەدەل تۇردە پولك شتابىنا شاقىرىپ الدى», دەيدى فوتوگراف.
حح عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىنا دەيىن فوتوداعى كەيىپكەرگە قاتىستى الۋان ءتۇرلى اڭگىمە ايتىلدى. ماكس الپەرتتىڭ پوشتاسىنا جۇزدەگەن حات كەلىپ ءتۇستى. اۆتورعا «مەنىڭ تۋىسىم» دەپ جازعان ادامدار دا بولدى. «كومباتتىڭ تۋعان جەرى – ءبىزدىڭ قالانىڭ ماڭى» دەپ ايدى اسپانعا شىعارعاندار دا تابىلدى. «فوتاداعى مەن ەدىم» دەگەندەر كەزدەستى. ايتسە دە سوعىس ارداگەرلەرى رەسمي نۇسقامەن كەلىسپەدى. بەرتىن كەلە اۆتورعا زاپوروجەدەن اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى يۆان ەرەمەنكودان ارنايى حات كەلەدى. وندا: «جىلداعى جەڭىس كۇنىن اتاپ ءوتۋ ءۇشىن بۇكىل وتباسىمىزبەن ۇستەل باسىنا جينالدىق. كەنەت قوڭىراۋ سوعىلدى. پوشتاشى ۇيگە گازەت-جۋرنالداردى اكەلىپتى. مەنىڭ انام ادەتتەگىدەي حات ىزدەپ, گازەت بەتىنە كوز جۇگىرتتى. ءسويتتى دە كەنەتتەن ايقايلاپ جىبەردى: «ۆانيا! اكە! ءبىزدىڭ اكەمىز!». جۇرەگىم لۇپىلدەپ, تىنىسىم تارىلىپ كەتتى. گازەتتەگى سۋرەتكە قارايمىن, ءوز كوزىمە ءوزىم سەنە الار ەمەسپىن. ءيا, ءيا, راسىمەن دە, سان جىلدار بويى ىزدەگەن اكەمىز تابىلىپتى» دەپ جازىلعان. ايتسە دە ماسكەۋلىك جۋرناليستەر مەن فوتو اۆتورىنىڭ ءوزى بۇل حاتقا كۇمانمەن قارادى. سەبەبى وندا ء«سىزدىڭ كۇيەۋىڭىز, كىشى ساياسي نۇسقاۋشى الەكسەي گوردەەۆيچ ەرەمەنكو, 1906 ج.ت., 1942 جىلى 14 قاڭتاردا جوعالىپ كەتتى» دەگەن حابارلاما قوسا تىركەلگەن ەكەن.
ءسىرا, تەرگەۋ جۇرگىزىلمەس تە ەدى. ويتكەنى «باتالون كومانديرى» دەگەن بولجاممەن قازا تاپقان كۇن 1942 جىلدىڭ 12 شىلدەسىمەن سايكەس كەلمەيدى. ەرەمەنكونىڭ وتباسى ادەتتەگىدەي سىپايى جاۋاپ الدى. الايدا الپەرت حابارلاماعا تىركەلگەن فوتوسۋرەتتەرگە نازار اۋدارعان سوڭ, كومباتتىڭ ەگىز اعاسى ما دەپ تە ويلايدى. مەكەنجايى دا كوڭىلگە قونادى. ءسويتىپ, اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسىمەن بايلانىسىپ, باسقا دا فوتوسۋرەتتەرىن سۇرايدى. جيىرماعا جۋىق فوتوسۋرەت ساراپتاماعا جىبەرىلەدى. كوپ ۇزاماي بۇل سوعىس جىلدارىنداعى الاساپىراننىڭ قاتەلىگى ەكەنىن تۇيسىنەدى. ەكى جىل زەرتتەگەننەن كەيىن, كومباتتىڭ ناعىز سول ادام ەكەنىن انىقتايدى.
سونىمەن, ايگىلى فوتوداعى كە-
يىپكەر مەن ساياسي نۇسقاۋشى الەكسەي ەرەمەنكونىڭ ءبىر ادام ەكەنى راستالدى. ماكس الپەرت بىردەن باتىردىڭ ۇلى مەن جەسىرىن قوناققا شاقىرادى. 36 جاستاعى كىشى ساياسي نۇسقاۋشى «باتالون كومانديرى» بولعان ەمەس ەكەن. بىراق ونىڭ قايتپاس قايسارلىعى, فوتوداعى جالىن اتىپ تۇرعان بەينەسى ادامدى ەرىكسىز سولاي ويلاۋعا ماجبۇرلەيدى.
الەكسەي – قاراپايىم ۋكراين جىگىتى. 14 جاسىنان باستاپ تەمىرجولدا ەڭبەك ەتىپ, ارتىنان زاۋىتتا جۇمىس ىستەيدى. كەيىننەن «اۆانگارد» كولحوزىنىڭ توراعاسى بولادى. سوعىس باستالعاندا ەرەمەنكو اسكەري كوميسسارياتقا ءوز ەركىمەن كەلىپ, مايدانعا جىبەرۋدى سۇرايدى.
كوزى ءتىرى مايدانداستارى ەرەمەنكونىڭ ەرلىگىن ەستەن شىعارعان ەمەس. زاپاستاعى پودپولكوۆنيك ۆاسيلي بەرەزۋبچاك سول كۇنگى وقيعانى بىلاي سيپاتتايدى: «اۋىر ارتيللەريالىق شابۋىل باستالدى. ءبىز العاشقى شابۋىلدىڭ بەتىن قايتاردىق. بىراق ەكىن-
شىسىندە ديۆيزيانىڭ وڭ قاپتالىندا سەرپىلىس بولدى. اسكەر شەگىنە باستادى. مەن جاعدايدى قالپىنا كەلتىرۋ, ساربازداردى توقتاتۋ تۋرالى ديۆيزيا كومانديرىنىڭ بۇيرىعىن الدىم, ويتكەنى جاعداي وتە اۋىر بولاتىن. سودان كەيىن ەرەمەنكونى كوردىم. ول اينالاسىنا جاۋىنگەرلەردى جينادى. ءبىز كوپ ەمەس ەدىك. بىراق ەرەمەنكو قارسى شابۋىلعا شىعۋعا شەشىم قابىلدادى. سالدەن كەيىن ول وققا ۇشتى», دەپ ەسكە الادى.
باتىر دا ەرجۇرەك الەكسەي گوردەەۆيچ ەرەمەنكو لۋگانسك وبلىسى, سلاۆيانوسەرسكي اۋدانى, حوروشەە سەلوسى ماڭىنداعى باۋىرلاستار زيراتىنا جەرلەنگەن. وعان ەسكەرتكىش ورناتىلىپتى. بىراق ءبىر تاڭعالارلىق جايت بار. ول باتىردىڭ ەرلىگى مويىندالعاننان كەيىن بىردە-ءبىر ماراپاتقا يە بولماعانى. جۇرەكتى اۋىرتاتىنى سول. ايتسە دە ونىڭ انگە اينالعان ەرلىككە تولى بەينەسى ەل جادىنان ماڭگىلىككە وشپەيتىنى داۋسىز. بۇل – اقيقاتقا تولى اڭىز.
