القالى جيىن اۆتوردىڭ عىلىمي-شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرىنە ارنالعان كورمەدەن باستالدى.
ءىس-شاراعا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, مادەنيەت جانە اقپارات, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىكتەرى, جازۋشىلار وداعى مەن شىعىس قازاقستان, اباي وبلىسى اكىمدىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق رەسەي, تۇركيا, قىرعىزستان, وزبەكستان ەلدەرىنەن جانە وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنان كەلگەن عالىمدار, جاس زەرتتەۋشىلەر مەن ادەبيەت سالاسىنىڭ ماماندارى قاتىستى.
جيىنعا مودەراتورلىق ەتكەن اقىن, ءماجىلىس دەپۋتاتى امانجول ءالتاي عالىمنىڭ شىعارماشىلىقتاعى ءار قىرىنا توقتالىپ ءوتتى.
«عىلىم تاپپاي ماقتانبا, ورىن تاپپاي باپتانبا…» دەگەن ۇستانىمدى ومىرىنە تەمىرقازىق ەتكەن عالىمنىڭ باستى قىرلارىنىڭ ءبىرى – عىلىم سالاسى. ول ۇزاق جىل بويى ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ ورىندە ەڭبەك ەتىپ, وزىندىك ورنى بار ءىرى زەرتتەۋشىگە اينالدى. عالىمنىڭ قالامىنان تۋعان مونوگرافيالار, وقۋ قۇرالدارى, وقۋلىقتار مەن ونداعان جىل بويى ۇزدىكسىز جاريالانىپ كەلە جاتقان عىلىمي ماقالالار ونىڭ عىلىمداعى بيىك بەدەلىن ايقىندايدى. عالىمنىڭ كەلەسى ءبىر قىرى – ۇستازدىق. مىڭداعان شاكىرت تاربيەلەپ, ولاردىڭ ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى سالاسىندا تابىستى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بىلىكتى ماماندارعا اينالۋىنا جول اشتى. ال ءۇشىنشى قىرى – اقىندىق بولمىسى. ول قازاق ادەبيەتىندە فاريزا وڭعارسىنوۆا سىندى ءىرى تۇلعالاردىڭ ءىزىن جالعاپ, پوەزيا الەمىندە بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلدى», دەدى ول.
مەرەيتوي يەسىنە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ العىسى تابىستالىپ, «التىن بارىس» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ, ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ, مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين, استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك, وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جوعارى وقۋ ورىندارى باسشىلارىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى وقىلدى. سونداي-اق عالىم ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تاراپىنان ارنايى «گۋميلەۆ» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
جيىن بارىسىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار بايانداما جاساپ, جانات اسكەربەكقىزىنىڭ ەڭبەكتەرى ادەبيەتتانۋ, پوەتيكا جانە ۇلتتىق ادەبي ۇدەرىس تۇرعىسىنان كەڭىنەن تالقىلاندى.
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك نەگيموۆ بايانداماسىندا اقىننىڭ ايشىقتى كوركەم ءتىلىن, وي مازمۇنىن تالدادى.
«اقىن جانات ويىن تۇزدىقتاپ, اسەرلى جەتكىزۋ ورايىندا مەتافورالىق ءسوز تىركەستەرىن شەبەرلىكپەن قولدانادى: ەلىك سەزىم, ءبورى ءتۇن, سىبىزعى سىر, ق ۇلىن كۇن, ك ۇلىك كۇن, جۇلدىز كورپە, قوبىز كەۋدە, قۇيىن تاعدىر, ءتاڭىر ۋاقىت جانە ت.س.س. زادىندا, اقىن پوەتيكاسىنا كوركەمدىك-فيلوسوفيالىق, تاريحي-الەۋمەتتىك, ەتنولينگۆيستيكالىق, ەتنوگرافيالىق, پوليفونيالىق, ميفولوگيالىق قۇندىلىقتار ءتان. شەبەرلىك پەن تاپقىرلىق – پوەزيالىق سۇلۋلىق پەن بەينەلەۋلەردىڭ قاينار كوزى دەسەك, وي مەن ءسوزدىڭ زەرگەرى جانات اسكەربەكقىزىنىڭ جىرلارى وسىناۋ كوركەمدىك شارتتاردى ءمىنسىز قولدانا بىلگەنىن كورۋگە بولادى», دەدى سەرىك نەگيموۆ.
عالىم شاكىر يبراەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءميفتىڭ مازمۇنى قازىرگى ادام ساناسىنىڭ تەرەڭ قاباتتارىمەن استاسىپ, الەۋمەتتىك استارمەن عانا شەكتەلمەي, ادام بولمىسىنىڭ قۇندىلىعىن, رۋحاني قىرلارىن دا قامتيدى.
«ميف – جاي قايتالاناتىن دايىن موتيۆ ەمەس. ول – اقىننىڭ ويى مەن سەزىم دۇنيەسىنىڭ جاڭا ءورىسىن اشاتىن, سىرلى الەمگە اينالعان كۇردەلى قۇبىلىس. قازىرگى ادەبيەتتە ميف فەنومەنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭاشا ترانسفورماتسياعا ءتۇسىپ, ادام تانىمىنىڭ تەرەڭ قاتپارلارىن ايقىندايدى. بۇل ۇدەرىس جانات اسكەربەكقىزىنىڭ عىلىمي ىزدەنىسى مەن كوركەم شىعارماشىلىعىندا ايقىن كورىنىس تابادى», دەدى عالىم.
كونفەرەنتسيا اياسىندا مەرەيتوي يەسىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن بەينەبايان ۇسىنىلىپ, «قۇمىر-قۇس ءۇنى», «كوركەم ماتىندەگى اكتانتتىق مودەل» اتتى قوس كىتابى تانىستىرىلدى.
پلەنارلىق وتىرىستان كەيىن ءىس-شارا «قازىرگى قازاق پوەزياسىنداعى اۆتورلىق قولتاڭبا: پوەتيكالىق جانە كوركەمدىك جۇيە», «زاماناۋي ادەبيەتتانۋداعى سترۋكتۋراليستىك-فەنومەنولوگيالىق زەرتتەۋلەر», «گۋمانيتارلىق عىلىمدار توعىسىنداعى انتروپولوگيا جانە ميفولوگيا», «فيلولوگيالىق زەرتتەۋ باعىتتارى» تاقىرىبىندا ءتورت سەكتسيا بويىنشا جالعاستى.
كەشكى باعدارلاما استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى ساحناسىندا وتكەن جانات اسكەربەكقىزىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان پوەتيكالىق-مۋزىكالىق قويىلىمعا ۇلاستى. رەجيسسەرى – اسحات ماەميروۆ. اقىن ولەڭدەرىمەن ورىلگەن سپەكتاكل پوەتيكالىق تىنىسپەن تولىعا ءتۇستى. «عاجايىپ مەكەن», «ارعاناتى», «كوكتۇركتەر اۋەنى», «تونىكوكتىڭ تولعاۋى», «بابا جۇرتىنا ورالۋ»... ونەر مەن ولەڭ قابىسا بىرىگىپ, تۇتاس تۋىندىعا اينالعان ايشىقتى كورىنىستەي اسەر ەتتى.
تەاتر ساحناسىندا مەرەيتوي يەسىنە ارناپ ولەڭىن وقىعان مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى سەرىك اقسۇڭقار ۇلى پوەتيكالىق قويىلىمنىڭ شىعارماشىلىق مازمۇنى تەرەڭ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«پوەتيكالىق-مۋزىكالىق قويىلىمنىڭ اسەرى عاجاپ بولدى. جاناتتىڭ پوەزيا پاتشالىعىنا كىرىپ كەتىپ, سودان ءالى شىعا الماي وتىرمىن. بۇل كەش ەلىمىزدەگى كۇن سايىن, جىل سايىن ءوتىپ جاتاتىن جيىنداردىڭ ەشبىرىنە ۇقسامايتىن ونەر وقيعاسى دەسەك, ارتىق ايتقانىم بولماس. سپەكتاكلدىڭ رەجيسسەرى اسحات ماەميروۆتىڭ ەلدەن ەرەك تالانتى مەن ىزدەنىسىنە ءتانتىمىن», دەيدى اقىن.
بۇدان بولەك, تەاتر ساحناسىندا اقىن ولەڭدەرىنە جازىلعان «سەن جانە مەن», «قارا گۇل», «ساعىنىپ ءجۇرمىن», باسقا دا اندەرى ورىندالدى.
