ءىرى-قارا اسىراپ, ءمۇيىزى قاراعايداي بۇقامەن كۇرەسكەن فەرمەرلەردىڭ كيىمى الەمدى جاۋلاپ الارىن استە ەشكىم اڭداماعانى انىق. ستەتسون شلياپاسى, جالپاق جەيدە, دجينسى, كانتري مۋزىكاسى, رودەو, لاسسو – وسىنىڭ ءبارى ءۇشىن الەم بىرەگەي سۋبمادەنيەت جاساعان امەريكالىق باقتاشىلارعا قارىزدار سياقتى. قىزىق تا قيلى قۇبىلىس.
اۋەلدە اعىلشىن تىلىندەگى «بالا» مەن «سيىر» سوزدەرىنىڭ تىركەسۋىنەن تۋعان «كوۆبوي» ۇعىمى XVIII عاسىردا انگليادا پايدا بولعان. نەگىزى, سيىر باققان كىشكەنتاي باقتاشىعا قاراتىپ ايتىلسا كەرەك. كەيىن اتالمىش تەرمين ەڭ كونە اعىلشىن سوزىنە اينالىپ, جوعالىپ كەتەدى. الايدا XIX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا امەريكالىق سيىرشىلار بۇل تەرمينگە قايتا جان ءبىتىرىپ, ماعىناسىن كەڭەيتەدى. وكىنىشكە قاراي, كوۆبويلاردىڭ كلاسسيكالىق تۇرمىس-تىرشىلىگى 30 جىلعا عانا سوزىلدى. دەسە دە ەڭ كەرەمەتى ولاردىڭ مادەني قالپى ماڭگىلىككە ۇلاسىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءاربىر ادامنىڭ كوڭىل تورىندە تۇر.
كوۆبويلاردىڭ گۇلدەنۋ ءداۋىرى مەكسيكامەن سوعىستان كەيىن اقش-تىڭ قۇرامىنا ەنگەن باتىس مەملەكەتتەرىنىڭ ەكونوميكالىق ءھام مادەني ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى بولدى. تاۋ مەن ءشولدى باۋىرعا باسقان دالانى ۇندىستەر مەن مەكسيكالىق شاعىن توپتار عانا مەكەندەگەن. يمميگرانتتار دەرەۋ جاڭا شتاتتارعا جۇگىنىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ عۇرپىن بويىنا ءسىڭىردى. وڭتۇستىك-باتىستىڭ سالت-ءداستۇرى وسى تەرريتورياعا قونىستانعان جاڭا يسپاندىق ازاماتتاردى قالىپتاستىردى. اسىرەسە مەكسيكالىقتاردىڭ تەز امەريكالىق ادامعا اينالعان قۇبىلىستارىنىڭ ءبىرى – ۆاكەرو بولدى. ياكي, كوۆبويلىقتىڭ مەكسيكالىق ۇلگىسى.
نەگىزىنەن بۇل شاباندوزدار ورتا عاسىرلاردا يسپانيادان شىققان. قۇرعاق كليمات پەن سيرەك وسىمدىك جامىلعىسىنا بايلانىستى ۆاكەرولار مالعا تويىمدى جايىلىم ىزدەپ ۇزاققا ساپارلادى. سوندىقتان جاۋىنگەر رەتىندە كيىنىپ, قارۋ ۇستاۋعا تۋرا كەلدى. مەكسيكانىڭ سولتۇستىگىندەگى كەڭ جازىقتار ۆاكەرو ءداستۇرى يسپانياعا قاراعاندا جاقسى دامىعان. ال بۇل جەرلەر تۇگەلدەي اقش-قا قوسىلعاننان كەيىن ۆاكەرولار بىرتىندەپ كوۆبويلارعا جۇتىلدى. ءسويتىپ ەكى مادەنيەتتىڭ قوسىندىسىنان ناعىز ەركەكتەردىڭ ويىنى رودەو ومىرگە كەلدى.
باتىس مادەنيەتىنىڭ اتريبۋتتارى كوۆبوي ءومىرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن ساباقتاسىپ جاتىر. ماسەلەن, لاسسومەن مويىنىنا قۇرىق ىلىنبەگەن بۇقالاردى اۋلاۋعا ءتيىسسىڭ. رودەو ويىنى جابايى جانۋارلاردى اينالىپ ءوتۋ قاجەتتىلىگىنەن شىققان ەپتىلىك. نىساناعا ءدوپ تيگىزۋ – ۇندىستەرمەن جانە مال ۇرىلارىنىڭ ۇنەمى قاقتىعىسىنان تۋعان دۇنيە. مىنە, ناعىز كوۆبويلاردىڭ تۇرمىسى وسىلاي ءوربيدى.
ول ول ما ءتىپتى كانتري مۋزىكاسى كوبىنە تابىندى كۇزەتۋ ءۇشىن قولدانىلعان كوۆبوي باللاداسىنان الىنعان. تۇندە تابىندى قورىپ وتىرعان كوۆبوي ەكىنشى ارىپتەسىن وسى مۋزىكا ارقىلى شاقىرادى. بۇل بەيتانىس ادامدى قاراڭعىدا وڭاي انىقتاي بىلۋگە ءارى ءبىر-بىرىنەن الشاق كەتپەۋگە تاپتىرماس قۇرال.
كوۆبويلاردىڭ باستى ايىرماشىلىعى – شلياپاسىندا. باستاپقىدا كوۆبويلار سومبرەرونى ۆاكەرولاردان مۇراعا العان, الايدا ولاردى كاسىپكەر دجون ب.ستەتسون ويلاپ تاپقان قالپاقتار ىعىستىردى. 1865 جىلى ديزاينەر ءتاجى تومەن كەلگەن يىلگىش جيەگى بار كيىز باس كيىم شىعاردى. بۇل قالپاقتار دالا كەزگەن كوۆبويلارعا قاتتى ۇنادى. كەيىننەن ستەتسون شلياپاسى كوۆبويلارمەن قاتار, امەريكالىق اتتى اسكەردىڭ, كانادالىق پوليتسەيلەردىڭ اسكەري فورمالارىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالىپ كەتە باردى.
باتىس وركەنيەتى دامىعان سوڭ كلاسسيكالىق كوۆبويلار سيرەي باستادى. نەگە دەسەڭىز, امەريكالىقتارعا كوۆبويلار بەرتىنگە دەيىن جابايى بولىپ كورىنگەن سىڭايلى. ارينە, ءار ءداۋىردىڭ ءوز ءانى بار ەكەنى داۋسىز. دەسە دە شتاتتاردا ءىرى قارانىڭ ەركىن جايىلىمنىڭ اياقتالۋىنان كەيىن كوۆبويلار جۇمىسسىز قالدى. بيلىك جايىلىم جەردى يگەرىپ, مالدى قورشاۋعا قامادى. تەمىرجولداردىڭ پايدا بولۋى مالدى الىسقا ايداۋدى ەندى قاجەت ەتپەدى. بوستاندىققا جانى قۇشتار كوۆبويلار نان تابۋ ءۇشىن فەرمالارىندا جۇمىس ىستەيتىن قاراپايىم قىزمەتكەرلەرگە اينالدى.
ەڭ قىزىعى بەرتىن كەلە جابايى باتىس رومانتيكاسى گولليۆۋد ءۇشىن بۇل عاجايىپ رەتىندە باعالاندى. XX عاسىردىڭ باسىندا باتىل كوۆبويلار مەن قانىشەر ۇندىستەر تۋرالى فيلمدەر كورەرمەندەرگە وتە تانىمال بولدى. مۇنداي فيلمدەر «ۆەستەرن» دەپ اتالدى. ولاردىڭ باتىستى جاۋلاپ الۋى, وركەندەۋى تۋراسىندا شىتىرمان وقيعالى روماندار بىرىنەن سوڭ ءبىرى ومىرگە كەلدى. كەز كەلگەن سيۋجەتتە قيىندىقتاردى جالعىز ءوزى جەڭىپ شىعىپ, فينالدا بارلىق جاۋىن جەر جاستاندىراتىن باستى كەيىپكەر اتقىش نەمەسە كوۆبوي رەتىندە سۋرەتتەلىپ, كورەرمەنگە جول تارتتى. ۆەستەرن جانرىنىڭ ناتيجەسىندە كلاسسيكالىق كوۆبوي بەينەسى الدىمەن شتاتتاردا, كەيىن الەمگە ءماشھۇر بولدى. ناعىز مال باعۋشىلار تۋرالى ەستەلىك, ياعني كوۆبويلار قالىپ كەتكەن «باتىستىق ستيل» ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ بولىگىنە ۇلاستى. بۇل اسىرەسە تەحاستا سەزىلەدى.
بۇگىندە كوۆبوي ەستەتيكاسى سانگە اينالدى. ولار كينەماتوگرافيانىڭ ناتيجەسىندە بۇقارالىق مادەنيەتتىڭ فەنومەنى رەتىندە كوڭىلگە ىستىق. XX عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا باتىس ءستيلى ءوزىنىڭ مۋزىكاسىمەن, قاۋىپتى سپورتىمەن, نانىم-سەنىمىمەن الەمدى وزىنە تابىندىردى. باتىس كوللەكتسياسىنا تيەسىلى دجينسى, ۇلكەن توعالار جانە جالپاق كويلەكتەردى ءسان اپتالىعىندا Calvin Klein كومپانياسى ۇنەمى كورسەتەدى. 2018 جىلدىڭ كۇز-قىس كوللەكتسيالارىندا دا كوۆبوي ءستيلىنىڭ ەلەمەنتتەرى Chloe, Max Mara جانە Versace برەندتەرىندە ءجۇردى. ايتپاقشى, فرانتسۋز مودەلەرى نيكولاس گەسكە ات ۇستىندەگى قازاقتاردىڭ كيىمىن كوۆبويلارعا ۇقساتىپ, جاڭا فورمادا تىگىپ, الەمنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان ەكەن.
بىرەۋلەر كوۆبوي ءستيلىن الىپ امەريكانىڭ سيمۆولى دەسە, كەيبىرى سۋبمادەنيەتتىڭ جاڭا كەزەڭى رەتىندە قارايدى. «ەڭ ارامزا تىرشىلىك يەلەرى قالالاردا تۇرادى» دەپ ساناعان كوۆبويلار ءوزىنىڭ دالا كودەكسىنە عۇمىربويى باعىنىپ ءوتتى. ادامنان ەشقاشان ونىڭ دۇنيەسىنىڭ مولشەرى تۋرالى سۇراماعان ەرجۇرەك ەرلەر دالا مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ قانا قويماي, وعان ماڭگىلىك تىنىس بەردى. ءسوز سوڭىن كوۆبويلار كودەكسىندە جازىلعان مىنا ءبىر تولعاممەن تۇيىندەگىم كەلەدى: «وياندىڭىز با, الدىمەن شلياپاڭىزدى كيىڭىز».
