جالپى, قالا ماڭىنداعى جەر داۋىنىڭ ورشۋىنە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە قاجەتتى جەر تەلىمدەرىنىڭ تاپشىلىعى سەبەپ بولسا, اۋىلدارداعى جاعدايدىڭ كۇردەلەنۋى جايىلىمدىق جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن تۋىنداپ وتىر ەكەن.
الدىمەن اۋىلداعى اعايىننىڭ جەرگە قاتىستى مۇڭىنا قۇلاق ءتۇرىپ كورەلىك. ويتكەنى اگرارلىق ەل ساناتىنداعى قازاقستان ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى الدىڭعى ورىندا تۇرۋى ءتيىس. ال بۇل سالاداعى ونەركاسىپتىڭ وركەندەۋى مەن ءونىم ءوندىرۋدىڭ دامۋى ءۇشىن شيكىزات قورىن دايىندايتىن اۋماقتىڭ ادىمى دا قۋاتتى بولۋى شارت. دەمەك استىق ەگىپ, ءونىم جينايتىن شارۋا ءۇشىن جەر تەلىمدەرى جۇمىس ورنى عانا ەمەس, تىرشىلىك ەتۋدىڭ باستى نىسانى مەن قۇرالى ەكەنى انىق. مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن دە جايىلىمدىق القاپ پەن جەم-ءشوپ وسىرەتىن تاناپتاردىڭ قادىرىن شوپان مەن ديقاننان ارتىق بىلەتىن ادام جوق شىعار.
ياعني وسى ەكى باعىتتاعى جەر يەلەنۋشىلىككە قاتىستى داۋدىڭ ءجيى قايتالانا بەرەتىنى تۇسىنىكتى. نەگىزى, بۇل داۋدىڭ تۋىنداۋىنا ەلىمىزدەگى جەر يگەرۋگە قاتىستى ماسەلەنى رەتتەيتىن زاڭ تەتىگىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەمەي كەلۋى جول بەرىپ وتىر دەۋگە بولادى. ەكىنشى جاعىنان العاندا, جەرگە يەلىك ەتۋشىلەردىڭ قاتارىندا اگروسالاعا ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن, جەر تەلىمدەرىن تەك قانا كوممەرتسيالىق ماقساتتا جالعا الىپ نەمەسە جەكەشەلەندىرىپ ۇلگەرگەن دەلدال توپتاردىڭ كوبەيۋى دە ناقتى ءىس باسىنداعى شارۋا ادامىنىڭ بەرەكەسىن كەتىرىپ جاتىر. اسىرەسە اۋىل ماڭىنداعى جەر القاپتارىنىڭ جەكە يەلىككە ءوتىپ كەتۋى تۇرعىنداردىڭ مال جايىلىمى مەن باسقا دا تىرشىلىككە قاجەتتى قولدانىس ءۇشىن تۇتىناتىن اۋماقتى تارىلتىپ وتىرعانى ايقىن سەزىلە باستادى.
سونداي-اق جەر داۋىنىڭ استارىندا اسا ءىرى كولەمدە القاپتاردى جالعا العان نەمەسە جەكەشەلەندىرىپ ۇلگەرگەن از عانا شوعىردىڭ ول جەرلەردى ماقساتىنا قاراي يگەرمەۋى دە جاتقانى انىق. ماسەلەن, قازىرگى زاڭناما بويىنشا ءتيىستى ماقساتقا بەرىلگەن القاپتاردىڭ كوپ بولىگىن قۋراي باسىپ, جەر بوس جاتىر ەكەن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سايكەس قازىر جايىلىمدىق جەردىڭ 38 پايىزى عانا يگەرىلىپ وتىرعان كورىنەدى. ياعني 29 ملن گەكتار جەر عانا زاڭدا كورسەتىلگەن ماقساتتا كادەگە جاراعان. ال ەلىمىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر اينالىمىنىڭ كولەمى 75,6 ملن گەكتارعا تەڭ بولسا, ونىڭ 71,9 ملن گەكتارى مەملەكەتتىڭ جەر قورىنا تيەسىلى جانە 20,8 ملن گەكتارى – اۋىل ماڭىنداعى القاپتار. وكىنىشكە قاراي, وسى جايىلىمدىق جەردىڭ ءوزى ىسكە اسپاي جاتقانى قىنجىلتادى. ويتكەنى جايىلىمدى جالعا العان كوپتەگەن شارۋا قوجالىعى ونى يگەرۋگە ق ۇلىقسىز, الدە مۇمكىندىگى جوق. ال جەر پايدالانۋدى رەتتەيتىن زاڭ تالابىنا سايكەس قازىر مۇنداي بوس جاتقان اۋماقتاردىڭ يەلەرى ەكى جىل مەرزىمنەن كەيىن سوتقا تارتىلىپ, ولاردىڭ يەلىگىندە جەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىپ الۋ شاراسى جاسالادى ەكەن. دەرەك بويىنشا, 2019 جىلى 1,1 ملن گەكتار جەر قايتارىلسا, بىلتىر 2,6 ملن گەكتار القاپ مەملەكەت مەنشىگىنە وتكەن.
جالپى, جەر داۋى ءجيى ەستىلەتىن ايماقتىڭ ءبىرى – جەتىسۋ ولكەسى. بۇل تۋرالى بيىل مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكىزگەن ارنايى جيىندا دا وتكىر ماسەلە كوتەرىلگەن. وعان سەبەپ تە جوق ەمەس. دەرەككە سۇيەنسەك, قازىر الماتى وبلىسىندا 43 مىڭ گەكتار جايىلىم جەردىڭ ماسەلەسى ناقتى شەشىلمەي وتىر. ال رەسمي دەرەك بويىنشا وبلىستىڭ جەر قورى 22 ملن 357 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە جايىلىم كولەمى 13 ملن 702 مىڭ گەكتار شاماسىندا. ايتپاقشى, ايماقتاعى جەر داۋىنىڭ جيىلەۋىنە قاتىستى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ءوز ءۋاجى بار. مىسالى, تۇرعىنداردىڭ جارتىسىنان استامى اۋىلدىق جەردى مەكەندەيتىن وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى جاڭا قارقىندى كەزەڭگە كوشكەن كورىنەدى. ونىڭ اسەرى مال باسىنىڭ كوبەيۋى مەن ەگىس القاپتارىنىڭ ۇلعايۋىنا اكەلۋدە. شارۋا قوجالىقتارى مەن جەكە تۇرعىنداردىڭ قولىنداعى ءتورت ت ۇلىكتىڭ باسى وسكەن سايىن, جايىلىم ماسەلەسى تۋىندايتىنى بەلگىلى. ەگىستىك كولەمىنىڭ ارتۋى دا ءتيىستى تاناپتار ۇلەسىن ۇلعايتۋدى قاجەت ەتەتەدى. دەمەك جەتىسۋدا ءالى دە جەر داۋىنا قاتىستى ماسەلە ءجيى بوي كورسەتەتىن سياقتى. بۇل جايىندا وبلىس باسشىسى اماندىق باتالوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتتارىندا ءجيى ايتىپ كەلەدى. اكىم ايماقتاعى جەر تەلىمدەرىن ماقساتتى پايدالانۋعا, جايىلىمدىق, ەگىستىك القاپتاردى جۇيەلەۋگە, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى قالىپقا كەلتىرۋگە قاتىستى جۇمىستاردى اياقتاۋ ءۇشىن قانداي دا بولسىن تاۋەكەلگە دايىن ەكەنىن ءجيى ايتادى.
– ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنا اۋديت جۇرگىزۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ءىسىن ساپالى جانە ءوز ۋاقىتىندا اياقتادىق. بۇل بىزگە سۋ رەسۋرستارىن, سۋمەن قامتۋ ينفراقۇرىلىمدارىن, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى تۇگەندەپ, ولاردى جوندەۋگە, قايتا جاڭعىرتۋعا, قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە, سۋارمالى جەرلەردى اينالىمعا ەنگىزۋگە ناقتى جوسپارلار جاساپ, ىسكە كىرىسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بىزدە بۇل جۇمىستار ءالى دە ءجۇرىپ جاتىر, قۇجاتتاندىرۋدى اياقتادىق. قازىرگى كەزدە ەسكەلدى, الاكول, اقسۋ, كوكسۋ اۋداندارىندا يسلام دامۋ بانكىنىڭ قارجىسى ەسەبىنەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جاسالۋدا. 2023 جىلعا دەيىن 138 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى قالپىنا كەلتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, سونىڭ ءبىرازى ىسكە قوسىلدى دا. جالپى, جەر – ءوندىرىستىڭ ەڭ باستى فاكتورى. بۇل ماسەلەدە ءتيىمدى جۇمىس ىستەمەي, اۋىلدى دا, اۋىل شارۋاشىلىعىن دا دامىتا المايمىز. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءۇشىن دە جەر ماڭىزدى مانگە يە. ول – بابامىزدان قالعان قۇندى مۇرا. سوندىقتان جەرگە قاتىستى قانداي دا ءبىر زاڭسىزدىق ورىن الماۋى كەرەك. بۇگىنگە دەيىن الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى وبلىسقا تيەسىلى القاپتارعا جاسالعان تۇگەندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن جەر تەلىمدەرىن جەكەمەنشىككە بەرۋگە شىعارىلعان 1,5 مىڭنان استام شەشىمنىڭ كۇشى جويىلعانىن بىلەسىزدەر. ناتيجەسىندە, 121 مىڭ گەكتاردان استام اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى القاپتار مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى, – دەگەن بولاتىن بۇعان دەيىن بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا وبلىس اكىمى.
الايدا الماتى وبلىسىنىڭ اۋداندارىندا جەر ماسەلەسى ۋشىعىپ تۇرعانىن جاسىرۋعا بولمايدى. ونىڭ ءبىر دالەلىن قوراسىنداعى مالىن جايىلىمعا جىبەرە الماي قينالعان ادامداردىڭ جۋرناليستەرگە ءجيى شاعىمدانا باستاعانىنان دا بىلۋگە بولادى. اسىرەسە اۋىل ماڭىنداعى جايىلىم جەتىسپەۋشىلىگى تىرشىلىگىن ءتورت ت ۇلىككە بايلانىستىرعان اعايىنعا اۋىر سوعىپ وتىر. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن ايماقتاعى بىرنەشە اۋداندا جاقىن ۋاقىتتا بولعان جەر داۋىنا قاتىستى جاعدايدى بايانداي كەتەيىك. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, اۋىل ماڭىنداعى جايىلىمدىق جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كوكسۋ اۋدانىنداعى جامبىل اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىنا قىپ-قىزىل شىعىنعا اينالعان. ويتكەنى مال باعاتىن جەر جوق. جاقىن ماڭداعى تەلىمدەر جەكەشەلەنىپ, ەگىن ەگەتىن تاناپقا اينالعان. جانە بۇل ماڭداعى بارلىق جەردىڭ يەسى بار كورىنەدى. ءتىپتى ۇلكەن كولەمدەگى القاپتارعا يەلىك ەتۋشىلەردىڭ اتالعان اۋىلعا ەش قاتىسى جوق. جەردى جالعا العان نەمەسە جەكەشەلەندىرگەن تۇلعالاردىڭ كەيبىرىن تۇرعىندار تانىمايدى دا ەكەن. ولاردىڭ دەنى القاپتاردى باسقا ادامدارعا جالعا بەرىپ وتىر-مىس. ال جايىلىم بولماعاندىقتان, اۋىل ادامدارى ءتورت ت ۇلىگىن شالعايداعى ورىسكە كولىككە تيەپ اپارىپ, باعۋعا ءماجبۇر.
ءدال وسىنداي جاعداي ەسكەلدى اۋدانىنىڭ ماتاي بايىسوۆ اۋىلىنا دا ءتان. تۇرعىندار كوكتەم مەن كۇزدە ازىن-اۋلاق مالىنا جايىلىم تاپپاي قينالادى. ال جاز ماۋسىمىندا ءار باس ت ۇلىك ءۇشىن قىرۋار اقى تولەپ, تاۋداعى ورىسكە جىبەرەتىن كورىنەدى. تۇرعىندار ونىڭ سەبەبىن ەگىس القاپتارىنىڭ اۋىلدىڭ ىرگەسىنە دەيىن جاقىنداپ, جىرتىلىپ جاتقانىمەن تۇسىندىرەدى. ولار سونداي-اق اۋىل ماڭىندا قاجەتتى قولدانىس ءۇشىن 600 گەكتار بولىنگەنىن, الايدا ول القاپتاردىڭ دا جەكەگە ءوتىپ كەتكەنىن ايتادى. ال جەرگىلىكتى اكىمدىك بۇل ماسەلەنى بىلسە دە, شەشۋگە قاۋقارسىز.
ادامداردىڭ اۋىل ماڭىنداعى جەرگە تالاسى اقسۋ اۋدانىندا دا ءجيى بولىپ تۇرادى. جاقىندا قىزىلاعاش اۋىلىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن ينۆەستورلار اراسىندا داۋ تۋعان. ياعني اۋىل ماڭىنداعى جايىلىمدىق جەر مەن سۋارمالى القاپقا تالاس سوڭى شيەلەنىسە كەلە, وقيعاعا ءتيىستى ورىندار ارالاسۋعا ءماجبۇر بولدى. تۇرعىنداردىڭ ءۋاجى بويىنشا, 7 جىل بۇرىن سىرتتان كەلگەن كومپانيا اۋىل ىرگەسىندەگى 1 420 گەكتار سۋارمالى جەردى جالعا العان-مىس. جەردى يەلەنۋگە اۋدان اكىمدىگى كەلىسىمىن بەرگەن. ينۆەستورلار جەتى جىل بۇرىن جەردى مەنشىكتەپ العان. الايدا يگەرۋگە اسىعار ەمەس. ەسەسىنە, بوس جاتقان اۋماققا تۇرعىنداردىڭ مال جايۋى مەن ەگىن ەگۋىنە رۇقسات بەرمەي وتىرعان كورىنەدى. ال جەردى جالعا العان «اگروحولدينگ اقسۋ» سەرىكتەستىگى جەر يگەرۋگە سۋدىڭ بولماۋى كەدەرگى بولىپ وتىر دەگەن ءۋاج ايتادى. سەرىكتەستىك وكىلى اۋەلگىدە سۋارمالى جەر رەتىندە جالعا العاندىقتان, قىزىلاعاش سۋ قويماسىنىڭ قايتادان سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەنگە دەيىن القاپتاردى يگەرمەۋ تۋرالى كەلىسىم بولعانىن العا تارتىپ, تۇرعىنداردىڭ تالابى ورىنسىز دەگەن پىكىردە. ويتكەنى ول جەردەن سۋسىز ءونىم الۋ مۇمكىن ەمەس كورىنەدى. ال اۋىل تۇرعىندارى مال جاياتىن جايىلىم, قىسقى مال ازىعى ءۇشىن جوڭىشقا ەگەتىن جەر تاپپاي وتىرمىز دەگەندى ايتادى.
– اۋىل ىرگەسىندەگى 1 420 گەكتار سۋارمالى جەر وسىدان جەتى جىل بۇرىن جەكە سەرىكتەستىككە بەرىلگەنى راس. جالپى, جەر 2013 جىلدان بەرى «اگروحولدينگ اقسۋ» سەرىكتەستىگىنىڭ يەلىگىندە. سەرىكتەستىك قىزىلاعاش اۋىلىنا 650 باسقا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن سالۋ ءۇشىن ينۆەستور رەتىندە كەلگەن. زاۋىت سالعاننان كەيىن, ەگىستىك پەن جايلىمدىق جەردى سول ءۇشىن قاجەتكە جاراتۋعا ءتيىس بولعان. ال جوبا قۇنى 2,5 ملرد تەڭگە شاماسىندا, جەرگىلىكتى 30 ادامعا جۇمىس ورنىن اشپاق, – دەيدى وقيعاعا وراي تۇسىنىك بەرگەن اقسۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قۇسمولدين.
ايتپاقشى, بۇعان دەيىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن پروكۋراتۋرانىڭ بىرلەسىپ جاساعان تەكسەرىسىنەن كەيىن الماتى وبلىسىندا 761 مىڭ گەكتار جايىلىمنىڭ پايدالانىلماي جاتقانى انىقتالعان بولاتىن. سول تىزىمدە اقسۋ اۋدانى ءبىرىنشى تۇرعان ەدى. اۋداندا 197 مىڭ گەكتار جەر بوس جاتقانى تۋرالى دەرەك اشىلعان-دى. وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, قۇزىرلى ورگاننىڭ ارالاسۋىنان كەيىن بوس جاتقان القاپتاردىڭ نەگىزگى بولىگى كادەگە جاراي باستاعان. ياعني جەردى جەكەشەلەندىرىپ العان قوجايىندار ءىس قۇجاتتارىنىڭ سوتقا جولدانىپ, القاپتاردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋعا ءماجبۇر بولاتىندارىن سەزىنگەننەن كەيىن عانا قوزعالا باستاعانداي.
سونداي-اق جوعارىداعى ءتىزىم بويىنشا يگەرىلمەي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ كولەمى جاعىنان ەكىنشى ورىندا الاكول اۋدانى تۇر. اۋداندا 86 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق جانە ەگىستىك القاپ بوس جاتقانى انىقتالعان. وكىنىشتىسى, بۇل دەرەك قازىر دە ازايماي وتىر. ياعني بيىلعى ەسەپ بويىنشا الاكول اۋدانى اۋماعىندا ءالى 14 مىڭ گەكتار جەر پايداعا اسپاي جاتىر. ءبىر قىزىعى, جاقىندا وسى اۋداندا ەكى شارۋا قوجالىعىنىڭ مۇشەلەرى اراسىنداعى جەرگە تالاسۋ وقيعاسى بولىپ, وعان جۋرناليستەر ارالاسقان ەدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا: كەزىندە سوۆحوزعا ءتيىستى جەر تۇرعىندارعا پاي ۇلەسى رەتىندە بولىنگەن بولاتىن. ول جەر القاپتارى قازىر جەكە شارۋا قوجالىقتارىنىڭ مەنشىگىنە وتكەن كورىنەدى. ال اۋدانداعى ىنتالى اۋىلىنىڭ ىنتىماعىن بۇزعان وقيعا وسى پاي ۇلەسىنە تالاستان شىعىپ وتىر ەكەن. «ەما» شارۋا قوجالىعى مەن «ايدىن» شارۋا قوجالىعى اراسىنداعى جەر داۋى اۋىل, ءتىپتى اۋدان كولەمىنەن شىعىپ, سوتقا دەيىن جەتكەن. ءبىرىنشى تاراپ, سوۆحوز تاراعان كەزدە پاي ۇلەسى بويىنشا تيگەن جەردى داۋلاپ وتىرسا, ەكىنشى تاراپ كەزىندە جەردى قاراۋسىز تاستاپ, كوشىپ كەتكەن ادامداردىڭ ەندى كەلىپ جەر داۋلاۋعا قاقىسى جوق دەگەن پىكىردە.
جالپى, جەتىسۋداعى جەر داۋىنىڭ جيىلەۋى, ءسوز باسىندا ايتقانىمىزداي, ەلىمىزدەگى جەر يگەرۋگە قاتىستى ماسەلەنى رەتتەيتىن زاڭ تەتىگىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەمەۋىنەن ورىن الىپ وتىرعانى انىق. ءتىپتى جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا وراي بەلگىلەنگەن تالاپتاردى قاساقانا بۇزىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسكەرتپەسىنە قۇلاق اسپايتىن جەكە شارۋا قوجالىقتارى شىعا باستاعانى قىنجىلتادى. ءدال وسىنداي جاعداي جاقىندا عانا جامبىل اۋدانىنداعى قاسىمبەك اۋىلىنىڭ اۋماعىندا بولعان-دى. ماسەلەنىڭ ۇزىن-ىرعاسى بىلاي: جەكە كاسىپكەر تەلمان مامەد-حاسەنوۆ 31,44 گەكتار جەردى ساتىپ الىپ, جامبىل اۋدانى اكىمدىگىنىڭ كەلىسىمىمەن شارۋا قوجالىعىن اشادى. الايدا جەر يگەرۋدى ءوزى ويلاعان ءادىس-تاسىلمەن جۇزەگە اسىرماق بولعان ازامات يەلىگىندەگى القاپتى اينالا قازىپ, قورشاپ العان ەكەن. ال كاسىپكەردىڭ بۇل ءىسى قولدانىستاعى «جەر كودەكسىنىڭ» بىرنەشە بابىن ورەسكەل بۇزىپ, كورشى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە دە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان كورىنەدى. مامەد-حاسەنوۆ مىرزانىڭ بۇل ارەكەتى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋعىزعان. بۇل جاعداي وڭىردەگى مال جايىلىمىن دا تارىلتىپ جىبەرگەن. تەرەڭ قازىلعان ورعا قۇلاپ مەرتىككەن, شىعىن بولعان مالدىڭ قۇنىن سۇرايتىن ادام تاپپاعان جۇرت شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسىنە عانا ەمەس, جەرگىلىكتى بيلىككە دە نارازى. ويتكەنى قازىلعان وردىڭ ىشىندە اۋىل اراسىن جالعايتىن جۇرگىنشىلەر جولى مەن مال سۋ ىشەتىن وزەن دە قورشالىپ قالعان. ال جەردى قازىپ قورشاعان ازامات ءوز ءىسىنىڭ دۇرىستىعىن العا تارتىپ, ەگىستىك القابى مەن جايلىمدىق جەرىنە قاراۋسىز مالدىڭ ءتۇسىپ كەتپەۋى ءۇشىن وسىنداي قادامعا بارعانىن ايتادى.
– جەردى قازعانىم دۇرىس بولماعان ەكەن, مەن ونى قايتا تەگىستەپ, سىم قورشاۋ جۇرگىزۋدەمىن. بىراق تۇرعىندار دا مالىن قاراۋسىز جىبەرمەۋى كەرەك. مەن بۇل جەردەن ءونىم الىپ وتىرمىن, كاسىبىمدى توقتاتپايمىن, – دەدى بىزبەن تەلەفون ارقىلى تىلدەسكەن جەكە كاسىپكەر تەلمان مامەد-حاسەنوۆ.
الايدا اۋىل تۇرعىندارى قازىلعان جەردىڭ تۇتاستاي كومىلمەگەنىن, كاسىپكەر كوز الداۋ ءۇشىن ءبىر بولىگىن عانا رەتتەۋدى قولعا العانىن ايتادى. ال 31 گەكتاردان استام القاپتى قورشاي قازىلعان تەرەڭ ور ءالى دە مال مەن جاننىڭ ومىرىنە قاۋىپتى ايماق بولىپ قالا بەرەتىن سياقتى. ايتپاقشى, ماسەلەگە وراي رەسمي تۇسىنىك بەرۋدەن جالتارعان جامبىل اۋدانى اكىمدىگىنىڭ جاۋاپتى ماماندارى بۇل وقيعادان حاباردار ەكەندىكتەرىن ايتىپ, مەرەكە كۇندەرىنەن كەيىن قايىرا حابارلاسۋىمىزدى ءوتىندى. ءسوز اراسىندا ۇققانىمىز, شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسىنە قولدانىستاعى «جەر كودەكسىنىڭ» تالابى بويىنشا جەردى قازۋعا بولمايتىنى تۋرالى ەسكەرتۋ بەرىلگەن ەكەن. ەكى جىل بۇرىن...
الماتى وبلىسى
