اكەمىز قالتان قۇسايىنوۆ 1913 جىلى اقمولا وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. كەيىن ەر جەتىپ, حات تانىعان ول كەڭەس وكىمەتى قۇرىلىپ جاتقان تۇستا قازاق مەكتەپتەرىندە اراب تىلىنەن ساباق بەردى. بۇل ءتىلدىڭ قولدانىستا بولماۋىن كوزدەگەن ساياسات رەڭك بەرە باستاعان كەزەڭى بولاتىن. سودان ول شاراسىزدىقتان قازاق سىنىپتارىنا ورىس تىلىنەن ساباق جۇرگىزەدى. جەر-جەردە قۋعىن-سۇرگىن ءدۇمپۋى قىزعاندىقتان, بىلىمگە قۇشتار, ىزدەنىمپاز ول كوكشەتاۋ پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسىندە ءبىلىمىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسەدى. بۇل كەزدە انامىز باديعا قۇسايىنوۆاعا ۇيلەنگەن. باۋىرلارىندا 2 بالاسى جانە اتا-اجەمىز بار ەدى. 2-كۋرستا وقىپ جۇرگەندە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالىپ كەتەدى. ەندىگى مىندەت – ەلىن, جەرىن جاۋدان قورعاۋ بولعاندىقتان, ءوز ەركىمەن اسكەر قاتارىنا قوسىلادى.
ەرەكشە ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ, فاشيستەردىڭ الدىڭعى قاتارىن ويسىراتا جەڭىپ, 1941 جىلى 26 ماۋسىمدا كىشى سەرجانت اتاعىنا يە بولادى. ال 1941 جىلى 15 قىركۇيەكتە 700-ءشى اتقىشتار پولكىندە انت قابىلدايدى. ءاۋ باستان-اق, اكەمىز سوعىستىڭ دۇلەي ايقاستارىنا قاتىسقان. 1941 جىلدىڭ شىلدەسىنەن 1942 جىلدىڭ تامىزىنا دەيىن 700-ءشى اتقىشتار پولكىندە بولسا, ۋاقىت وتە 494-ءشى اتقىشتار پولكىندە 1942 جىلدىڭ تامىزىنان 1944 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن مەرگەن بولىپ اسكەري مىندەتىن ورىندايدى. كەيىن 202-ءشى رەزەرۆتىك اتقىشتار پولكىنە اۋىستىرىلىپ, ول جەردە 1944 جىلدىڭ شىلدەسىنەن 1945 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيىن پولك مەكتەبىنىڭ كۋرسانتى بولادى. سول جىلدىڭ ناۋرىزىنان شىلدەسىنە دەيىن 208-ءشى اتقىشتار پولكىندە قىزمەت ەتەدى. سونىمەن قاتار اسكەري بيلەتىندە باياندالعانداي, سول جىلدىڭ ماۋسىمىندا 100-ءشى جەكە اتقىشتار باتالونىندا بولعان.
وسى جىلدار ىشىندە اكەمىز ءۇش جەرىنەن جاراقات الادى. 1945 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا سول جاق اياعىنداعى جاراقاتى اۋىر بولعاندىقتان, ءبىر ايدان ارتىق گوسپيتالدا ەم قابىلدايدى. مايدان شەبىنە قايتا ورالعاننان كەيىن سول جىلدىڭ 14 قازانىندا, 1945 جىلى جوعارعى كەڭەس پرەزيديۋمىنىڭ 25-ءشى بۇيرىعىمەن «دەموبيليزاتسياعا» ىلىگەدى. تاعى ءبىر ەستەلىكتەرىندە سوعىستاعى ەرەن ەرلىكتەرىن: ستالينگراد, ۋكراينا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىن جاۋدان قورعاۋمەن وتكىزگەنىن, سوعىستىڭ سوڭعى لەگىن كەنيگسبەرگتە (بۇگىنگى كالينينگراد) اياقتاعانى تۋرالى باياندايدى.
سۇراپىل سوعىستا جانقيارلىعىمەن كوزگە تۇسكەن ارداگەرلەرىمىزدىڭ سانى وتە كوپ. جەڭىس وتىنىڭ الاۋىن جاققان ساتتەن باستاپ, باتىر جاۋىنگەرلەرىمىز ماداقتالدى. ازاپپەن كەلگەن سوعىستىڭ بال ءدامىن تاتپاي كەتكەندەر قانشاما؟ سولاي بولسا دا, ەشكىم مويىمادى, دۇشپاننان ەلدى ازات ەتتى. ولاردىڭ قاتارىندا بولعان اكەمىزدى ءاردايىم ماقتانىش ەتەمىز. ءبىز ءۇشىن اسا قۇرمەتتى ءارى باعا جەتپەس ماراپاتتارى: III دارەجەلى «داڭق» وردەنى بولاتىن. بەيبىت ءومىر ورناپ, ءار جىلى مەدالدارمەن ماداقتالىپ وتىردى.
اكەمنىڭ اتى-ءجونى اقمولا وبلىسى بويىنشا 1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە ارنالعان جيناققا ەنگىزىلگەن.
سوعىستان كەيىن جاڭا ءداۋىر ورناسا دا, ۇيدە قول قۋسىرىپ جاتپاي, جۇمىس ىستەۋىن توقتاتپادى. وتە نامىسشىل ەدى. ەشكىمنەن ەشنارسە سۇرامايتىن. ەلدەن وزا تۋعان دارىنىمەن ءاردايىم الدا جۇرەتىن. سونىسىمەن سىيلى ارداگەرگە اينالدى.
بويىندا ەرەكشە قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرى – جاستايىنان سپورتقا جاقىن بولعاندىقتان, جامان ادەتتەرگە جولامادى. وسى جاقسى قاسيەتى ءبىز ءۇشىن ۇلگى بولدى. اكەنىڭ ۇلگىلى جولى ۇرپاقتارىنىڭ ءتالىم-تاربيەسىنە اسەر ەتىپ, سانالى ازامات بولۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. «مەكتەپكە بارعان سايىن بالالارمەن جەكە-جەكە سويلەسىپ, بارلىق ماسەلەلەر جايىندا اڭگىمە-دۇكەن قۇراتىن. اسىرەسە, جەڭىس كۇنى مەدالدارىن كوستيۋمىنىڭ كەۋدەسىنە تاعىپ الىپ, ماقتانىشپەن وقۋشىلارىمەن كەزدەسۋگە باراتىن. اكەمىز جەڭىستىڭ 50 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ سول جىلدىڭ كۇزىندە و دۇنيەلىك بولدى.
ال ءبىر جازبادا انامىز بىلايشا وي وربىتەدى: «وتاعاسى ەكەۋمىزدىڭ ون بالامىز بولدى. بارلىعىنا مۇمكىن بولعان جاعدايدا ءبىلىم بەرۋگە جاردەمدەستىك. قىزدارىمىزدى – قياعا, ۇلدارىمىزدى ۇياسىنا قوندىردىق. 1962 جىلى «باتىر انا» اتاعىنا يە بولدىم. وتاعاسىمەن 50 جىلداي وتاستىق. شۇكىر. مەن نەمەرەلەرىم مەن شوبەرەلەرىمدى كوردىم».
بۇگىندە التىن قۇرساقتى انامىزدان وربىگەن 26 نەمەرە, 56 شوبەرە, 23 نەمەنەسى بار. انامىز 68 جاسىندا ومىردەن وزدى.
ءبىز «وتباسىنىڭ ونەگەسى – وتان ونەگەسى» دەگەن ءتامسىلدىڭ ورىندى ەكەنىن ايتا الامىز. ەندىگى كەزەكتە ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ەگەمەندى ەلدى ورناتۋعا كۇش سالعان ارداگەرلەرىمىزدى قۇرمەتتەۋ.
ساقىپ قۇسايىنوۆا,
مايدانگەردىڭ قىزى
نۇر-سۇلتان
