رۋحانيات • 09 مامىر، 2021

مايدانگەردىڭ ونەگەلى جولى

35 رەت كورسەتىلدى

سوعىس وتى كوپتەگەن ادامنىڭ ءومىرىن قيدى. مايدانگەرلەرىمىز وتان الدىنداعى بورىشىن وتەپ، بۇگىنگى ازات كۇننىڭ اق تاڭىن اتىرۋ جولىندا قانى مەن تەرىن توكتى. قان كەشىپ، قيانكەسكى شاي­قاس­تا جاۋىن جەڭىپ، ارتىندا قالعان ۇرپاعىنا جەڭىس تۋىن الىپ بەرگەن اكەلەرىمىزدىڭ وشپەس بەينەسى ماڭگىلىك ەل جادىندا قالادى.

اكەمىز قالتان قۇسايىنوۆ 1913 جىلى اقمولا وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. كەيىن ەر جەتىپ، حات تانىعان ول كەڭەس وكىمەتى قۇرى­لىپ جاتقان تۇستا قازاق مەك­تەپتەرىندە اراب تىلىنەن ساباق بەر­دى. بۇل ءتىلدىڭ قولدانىستا بولماۋىن كوزدەگەن ساياسات رەڭك بەرە باستاعان كەزەڭى بولاتىن. سودان ول شاراسىزدىقتان قازاق سىنىپتارىنا ورىس تىلىنەن ساباق جۇرگىزەدى. جەر-جەردە قۋعىن-سۇرگىن ءدۇمپۋى قىزعاندىقتان، بىلىمگە قۇشتار، ىزدەنىمپاز ول كوك­شەتاۋ پەداگوگيكالىق ۋچي­ليششەسىندە ءبىلىمىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسەدى. بۇل كەزدە انامىز با­ديعا قۇسايىنوۆاعا ۇيلەنگەن. باۋىر­لارىندا 2 بالاسى جانە اتا-اجەمىز بار ەدى. 2-كۋرستا وقىپ جۇرگەندە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالىپ كەتەدى. ەندىگى مىندەت – ەلىن، جەرىن جاۋدان قورعاۋ بولعاندىقتان، ءوز ەركىمەن اسكەر قاتارىنا قوسىلادى.

ەرەكشە ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ، فاشيستەردىڭ الدىڭعى قاتارىن ويسىراتا جەڭىپ، 1941 جىلى 26 ماۋسىمدا كىشى سەرجانت اتاعىنا يە بولادى. ال 1941 جىلى 15 قىر­كۇيەكتە 700-ءشى اتقىشتار پولكىندە انت قابىلدايدى. ءاۋ باستان-اق، اكە­مىز سوعىستىڭ دۇلەي ايقاستارىنا قاتىسقان. 1941 جىل­دىڭ شىلدەسىنەن 1942 جىلدىڭ تامىزىنا دەيىن 700-ءشى اتقىشتار پول­كىندە بولسا، ۋاقىت وتە 494-ءشى اتقىشتار پولكىندە 1942 جىل­دىڭ تامىزىنان 1944 جىلدىڭ شىل­دەسىنە دەيىن مەرگەن بولىپ اسكەري مىندەتىن ورىندايدى. كەيىن 202-ءشى رەزەرۆتىك اتقىشتار پولكىنە اۋىس­تىرىلىپ، ول جەردە 1944 جىل­دىڭ شىلدەسىنەن 1945 جىلدىڭ ناۋ­رىزىنا دەيىن پولك مەكتەبىنىڭ كۋرسان­تى بولادى. سول جىلدىڭ ناۋرى­زىنان شىلدەسىنە دەيىن 208-ءشى اتقىشتار پولكىندە قىزمەت ەتەدى. سونىمەن قاتار اسكەري بيلەتىندە باياندالعانداي، سول جىل­دىڭ ماۋسىمىندا 100-ءشى جەكە اتقىشتار باتالونىندا بولعان.

وسى جىلدار ىشىندە اكەمىز ءۇش جەرى­نەن جاراقات الادى. 1945 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىن­دا سول جاق اياعىنداعى جاراقاتى اۋىر بول­عاندىقتان، ءبىر ايدان ارتىق گوسپيتالدا ەم قابىلدايدى. مايدان شەبىنە قايتا ورالعاننان كەيىن سول جىلدىڭ 14 قازانىندا، 1945 جىلى جوعارعى كەڭەس پرەزي­ديۋمىنىڭ 25-ءشى بۇيرىعىمەن «دەمو­بيليزاتسياعا» ىلىگەدى. تاعى ءبىر ەستەلىكتەرىندە سوعىستاعى ەرەن ەر­لىكتەرىن: ستالينگراد، ۋكراي­نا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىن جاۋدان قورعاۋ­مەن وتكىز­گەنىن، سوعىستىڭ سوڭعى لەگىن كە­­نيگسبەرگتە (بۇگىنگى كالينين­گراد)­ اياقتاعانى تۋرالى باياندايدى.

سۇراپىل سوعىستا جانقيار­لىعىمەن كوزگە تۇسكەن ارداگەر­لەرىمىزدىڭ سانى وتە كوپ. جەڭىس وتىنىڭ الاۋىن جاققان ساتتەن باستاپ، باتىر جاۋىنگەرلەرىمىز ما­داقتالدى. ازاپپەن كەلگەن سو­عىستىڭ بال ءدامىن تاتپاي كەتكەندەر قانشاما؟ سولاي بولسا دا، ەشكىم مويىمادى، دۇشپاننان ەلدى ازات ەتتى. ولاردىڭ قاتارىندا بولعان اكەمىزدى ءاردايىم ماقتانىش ەتە­مىز. ءبىز ءۇشىن اسا قۇرمەتتى ءارى باعا جەتپەس ماراپاتتارى: III دارە­جەلى «داڭق» وردەنى بولاتىن. بەيبىت ءومىر ورناپ، ءار جىلى مەدالدارمەن ما­داق­تالىپ وتىردى.

اكەمنىڭ اتى-ءجونى اقمولا وبلىسى بويىنشا 1941-1945 جىل­­دار­داعى ۇلى وتان سوعىسى ار­دا­گەر­لە­رىنە ارنالعان جيناققا ەن­گىزىلگەن.

سوعىستان كەيىن جاڭا ءداۋىر ورناسا دا، ۇيدە قول قۋسىرىپ جاتپاي، جۇمىس ىستەۋىن توقتاتپادى. وتە نامىسشىل ەدى. ەشكىمنەن ەشنارسە سۇرامايتىن. ەلدەن وزا تۋعان دارىنىمەن ءاردايىم الدا جۇرەتىن. سونى­سىمەن سىيلى ارداگەرگە اينالدى.

بويىندا ەرەكشە قاسيەتتە­رىنىڭ ءبىرى – جاستايىنان سپورتقا جاقىن بولعاندىقتان، جامان ادەت­تەرگە جولامادى. وسى جاق­سى قاسيەتى ءبىز ءۇشىن ۇلگى بول­دى. اكەنىڭ ۇلگى­لى جولى ۇرپاق­تارىنىڭ ءتالىم-تاربيەسىنە اسەر ەتىپ، سانالى ازامات بولۋىنا سەپ­تىگىن تيگىزدى. «مەك­تەپكە  بارعان سايىن بالالارمەن جەكە-جەكە سويلەسىپ، بارلىق ماسە­لەلەر جايىندا اڭگىمە-دۇكەن قۇرا­تىن. اسىرەسە، جەڭىس كۇنى مەدالدارىن كوستيۋمىنىڭ كەۋدەسىنە تاعىپ الىپ، ماقتانىشپەن وقۋشىلارىمەن كەز­دەسۋگە باراتىن. اكەمىز جە­ڭىس­­­تىڭ 50 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ سول جىلدىڭ كۇزىندە و دۇنيەلىك بول­­دى.

ال ءبىر جازبادا انامىز بى­لاي­شا وي وربىتەدى: «وتاعا­سى ەكەۋ­­مىزدىڭ ون بالامىز بول­دى. بار­لىعىنا مۇمكىن بولعان جاع­دايدا ءبىلىم بەرۋگە جاردەمدەستىك. قىزدارىمىزدى – قياعا، ۇلدارى­مىزدى ۇياسىنا قوندىردىق. 1962 جىلى «باتىر انا» اتاعىنا يە بول­دىم. وتاعاسىمەن 50 جىلداي وتاستىق. شۇكىر. مەن نەمە­رەلە­رىم مەن شوبەرەلەرىمدى كور­دىم».

بۇگىندە التىن قۇرساقتى انامىزدان وربىگەن 26 نەمەرە، 56 شوبەرە، 23 نەمەنەسى بار. انامىز 68 جاسىندا ومىردەن وزدى.

ءبىز «وتباسىنىڭ ونەگەسى – وتان ونەگەسى» دەگەن ءتامسىلدىڭ ورىن­دى ەكەنىن ايتا الامىز. ەندىگى كەزەكتە ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ەگە­مەن­­دى ەلدى ورناتۋعا كۇش سالعان ارداگەرلەرىمىزدى قۇرمەتتەۋ.

 

ساقىپ قۇسايىنوۆا،

مايدانگەردىڭ قىزى

 

نۇر-سۇلتان

 

سوڭعى جاڭالىقتار

بيىل 755 اۋىل اكىمى سايلانادى

قوعام • بۇگىن، 12:15

ۇقساس جاڭالىقتار