كيىكتىڭ قازىرگى زامانعى جايىلىم ايماعى ەلىمىزدەگى ون اكىمشىلىك وبلىستىڭ اۋماعىن قامتىپ, ءتىپتى وزبەكستان مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كورشىلەس وبلىستارىنا دا تارالادى.
قازىرگى تاڭدا جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان تۇرلەرى مەن كيىكتەردى قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى ءىس-شارالاردى ورىنداۋدى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ «وحوتزووپروم ء«وب» رمقك جۇزەگە اسىراتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ايتا كەتەيىك, ەلىمىزدەگى كيىكتەردىڭ سانى ءار جىلدارى وزگەرىپ وتىردى. ماسەلەن, حح عاسىردا كيىكتەردىڭ ەڭ كوپ سانى 1970-ءشى جىلدارى - 510 مىڭنان 1 ملن.200 مىڭ داراققا دەيىن, ەڭ از سانى – 1990-شى جىلدارى – 148-دەن 976 مىڭ داراققا دەيىن تىركەلدى. سودان كەيىن 10 جىل بويى, نەگىزىنەن براكونەرلىكتىڭ ناتيجەسىندە تۇراقتى تومەندەۋ بايقالدى. ءححى عاسىردىڭ باسىندا ولاردىڭ سانى ەداۋىر تومەندەپ, 2003 جىلى 21,1 مىڭعا جەتتى.
قازىرگى ۋاقىتتا قر ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى, وحوتزووپروم, زوولوگيا ينستيتۋتى قابىلداعان قورعاۋ شارالارىنىڭ ارقاسىندا كيىكتەردىڭ سانى قالپىنا كەلە باستادى. 2019 جىلعى مالىمەتتەر بويىنشا تۇرعىندارىنىڭ سانى 334 400 ادامدى قۇرايدى. 2020 جىلى پاندەمياعا بايلانىستى ەسەپ جۇرگىزىلگەن جوق. قازىر ەسەپ قايتا جانداندى جانە ناتيجەلەرى اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىندا بەلگىلى بولادى.
كيىكتەردى قورعاۋ ءۇشىن كوميتەت, قر ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى جىل سايىن براكونەرلىكپەن كۇرەس بويىنشا "كيىك" تابيعاتتى قورعاۋ اكتسياسىن وتكىزەدى. سونداي-اق, قازاقستاندا كيىكتەردى, ولاردىڭ بولىكتەرى مەن دەريۆاتتارىن عىلىمي ماقساتتاردا پايدالانۋدان باسقا, پايدالانۋعا تىيىم سالۋ 2023 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ كيىكتەردى اتقانى ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ەلىمىزدە براكونەرلىك ءۇشىن قىلمىستىق زاڭناما كۇشەيتىلدى. ماسەلەن, قىلمىستىق كودەكستىڭ 339-بابى كيىكتى, ونىڭ بولىكتەرىن نەمەسە دەريۆاتتارىن, ونىڭ ىشىندە كيىك مۇيىزدەرىن زاڭسىز ولجالاعانى, يەمدەنگەنى, ساقتاعانى, وتكىزگەنى, اكەلگەنى, اكەتكەنى, جىبەرگەنى, تاسىمالداعانى نەمەسە جويعانى ءۇشىن مۇلكى تاركىلەنىپ, 3 جىلدان 5 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىن شەكتەۋدى نە ودان ايىرۋدى كوزدەيتىن جاڭا بولىكپەن تولىقتىرىلدى.
