ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتتى وڭىرىندەگى ىرگەلى ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ دامۋىنىڭ ءار كەزەڭىندە دە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلەس قوسىپ, قوعامدىق ومىرىنە ەتەنە ارالاسىپ كەلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازىرگى جەتىستىكتەرى پەداگوگيكالىق ۇجىمنىڭ قالىپتاستىرعان داستۇرلەرى مەن جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالارىنىڭ ءتيىمدى ۇيلەسىمى ارقىلى مۇمكىن بولۋدا. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىندا بولىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەر جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءوڭىردىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋ فاكتورىنا اينالۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر تۋدىرادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ نىعايۋىمەن بىرگە جاڭا دامۋ ساتىسىنا كوتەرىلگەن وقۋ ونىڭ العاش 1950 جىلى بارلىق وڭىردەگىدەي پەداگوگيكالىق وقۋ ورنى رەتىندە قۇرىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريحىنا بايلانىستى زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ, ورنى تاريحى 1940 جىلدان باستاۋ الاتىندىعىن ارحيۆ قۇجاتتارىمەن دالەلدەدى. 1955 جىلى پەداگوگيكالىق ينستيتۋت, 1994 جىلى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالدى. قازاقستاننىڭ باتىس ايماعىندا العاش بولىپ ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىن يەلەندى. «بارشاعا ارنالعان قازىرگى زامانعى مەملەكەت» ينستيتۋتتىق رەفورماسى «ۇلت جوسپارى – 100 ناقتى قادام» جوسپارىنىڭ 78-ءشى تارماعىندا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, جوو-لاردىڭ اكادەميالىق جانە باسقارۋشىلىق دەربەستىگىن كەزەڭ-كەزەڭمەن كەڭەيتۋ. كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارداعى جەكەمەنشىك جوو-لارىن حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس ترانسفورماتسيالاۋ» دەپ اتاپ وتىلگەندەي, 2020 جىلى ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتى كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعام مارتەبەسىنە كوشتى. بۇل وزگەرىس جوعارى وقۋ ورنىنا جاقسى مۇمكىندىكتەر بەرىپ, قارجىلىق ساياساتىنا ىقپال ەتىپ, اكادەميالىق دەربەستىگىن قامتاماسىز ەتەدى. ونىڭ ناتيجەسى كورىنە باستادى, بۇل باسەكەگە قابىلەتتى وقۋ ورنى بولۋ جولىنداعى جۇمىستارىمىزدى كۇشەيتە ءتۇستى.
پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتىلعانداي, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن عىلىمعا قولداۋ جانە زياتكەرلىك الەۋەتتى دامىتۋ ءۇشىن باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 20 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بازاسىندا اكادەميالىق ارتىقشىلىق ورتالىقتارى قۇرىلادى. بۇل وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ دامۋىنا ۇلكەن كومەك. 2021-2024 جىلداردا بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا 4 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان. جوباعا قاتىسۋشى رەتىندە دوسمۇحامەدوۆ ۋنيۆەرسيتەتى اتىراۋ ءوڭىرىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتىلىك ورتالىعىن اشۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار ءوڭىردىڭ قازىرگى تاڭداعى وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتىندا حيميالىق تەحنولوگيالاردىڭ وقۋ-عىلىمي زەرتحاناسى, ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ وقۋ-عىلىمي زەرتحاناسى, بيوتەحنولوگيا وقۋ-عىلىمي زەرتحاناسى, نانوماتەريالداردى كەشەندى زەرتتەۋ وقۋ-عىلىمي زەرتحاناسى, وقۋ-عىلىمي IT-زەرتحاناسىن اشۋ جوسپارلانۋدا. ۋنيۆەرسيتەت وڭىردەگى ءىرى كاسىپورىندارمەن ارىپتەستىك اياسىندا شەتەلدىك جوو مەن ترانسۇلتتىق كومپانيالاردى قاتىستىرىپ, IT ماماندىقتار بويىنشا جاڭا ءبىلىم باعدارلامالارى جاسالادى.
قازىرگى زامانعى جوو-نىڭ ستراتەگيالىق جاڭارۋىندا تسيفرلىق ترانسفورماتسيا دا ەرەكشە ءرول اتقارادى. ءبىز IT-رەسۋرستاردى قايتا جاڭعىرتۋدا ادامي الەۋەتتى دامىتۋ, كاسىبي كاپيتال مەن كورپوراتيۆتىك مادەنيەتتى جاڭارتۋ, وقۋ ورنىنىڭ الەۋمەتتەنۋى, كوممۋنيكاتسياسى, بارلىق ىشكى پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارىن قولعا الدىق. ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتى IT باعىت بويىنشا كادرلاردى QWANT جوعارى تەحنولوگيالار مەكتەبىمەن بىرلەسە دايىنداۋدى باستاپ كەتتى. QWANT – بىرەگەي ونلاين اكت سالاسىنداعى كادرلاردى دايارلاۋعا ارنالعان جوعارى تەحنولوگيالار مەكتەبى, ەۋروپا مەن اقش-تىڭ ۇزدىك باعدارلامالاۋ مەكتەپتەرىنىڭ وزىق تاجىريبەسىن بىرىكتىرگەن QWASAR پلاتفورماسى. قازىرگى ۋاقىتتا QWANT جوعارى تەحنولوگيالار مەكتەبى ءبىزدىڭ ءبىلىم باعدارلامالارىمىزعا تالداۋ جاساۋدا. QWANT جوعارى تەحنولوگيالار مەكتەبىمەن بىرلەسە بەلسەندى وقىتۋ (مۇعالىمدەرسىز, دارىستەرسىز جانە باعالارسىز), تەڭ اندروگوگيكا (peer-to-peer), جوبانى باسقارۋ, گەيميفيكاتسيا, رولدىك مودەلدەۋ, ونلاين باعدارلاما جانە مەنتورلاردى قولداۋ, كاسىبي قاۋىمداستىق جانە مانساپتىق ءوسۋ, ناقتى كەيستەر, تەحنيكالىق سۇحبات, بۇلتتى شەشىم, ستۋدەنتتىڭ ۇلگەرىمىن اۆتوماتتى تۇردە باعالاۋ جانە باقىلاۋ, كىرىكتىرىلگەن رەپوزيتوري سياقتى كادرلار دايىنداۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانامىز.
وتكەن جىلى باستالعان پاندەميا جاعدايى بىزدە تسيفرلى رەسۋرستاردى دامىتۋ قاجەتتىلىگىن ارتتىردى. ۋنيۆەرسيتەتتەگى ەلەكتروندى وقۋلىقتار دايارلاۋ زەرتحاناسى اشىق ونلاين كۋرستار دايىنداۋعا كىرىستى. IT تسيفرلى ۋنيۆەرسيتەتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىمەن جۇمىستار اتقارىلدى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ورتالىعى, باسپاحانا, وقۋ-تەلەراديو ورتالىعى, كومپيۋتەرلىك سىنىپتار ونلاين فورماتتاعى وقۋ ۇدەرىسىن ساپالى ۇيىمداستىرۋعا جۇمىلدىرىلدى. كومپيۋتەرلىك پارك جاڭادان 200 دانا كومپيۋتەرگە جاڭارتىلدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «2020-2022 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسى» بويىنشا وتاندىق تانىمال IT ماماندارى ازىرلەگەن HeRo (Hero Study Space) ءبىلىم ۇدەرىسىن باسقارۋ جۇيەسى جۇمىسىن باستادى. جۇيە ءداستۇرلى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن بىرگە قاشىقتان وقۋ تەحنولوگياسىن ءتيىمدى پايدالانۋعا, ستۋدەنت پەن وقىتۋشىنىڭ جۇمىس ارەكەتىن جەڭىلدەتۋگە, وقۋ ۇدەرىسىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قاراپايىم قىزمەتكەرىنەن باستاپ باسشىلىعىنا دەيىنگى بارلىق تۇلعاسىنىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى. بۇل جۇيە ارقىلى 2020 جىلعى وقۋعا قابىلداۋ ناۋقانى ونلاين اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەمەن ءجۇردى. سونداي-اق تسيفرلى ۋنيۆەرسيتەتتى دامىتۋ بىزگە وقىتۋشىلارىمىز بەن ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ الەمدەگى ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن, ەلەكتروندى كىتاپحانالاردى, جاڭا وقۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر ءوڭىردىڭ الداعى جىلداعى ماماندارعا سۇرانىسىن سارالاۋ, ۋنيۆەرسيتەت تۇلەگىنىڭ مودەلى, ماماندىقتار اتلاسىن جاساۋ بويىنشا جۇمىستاردى «ASUinnovation» جوبالىق كەڭسەسى ارقىلى جۇرگىزۋدە.
ۋنيۆەرسيتەتتە وڭىرىمىزدەگى يننوۆاتسيالىق يدەيالار مەن ستارتاپتاردى قولداۋ اياسىندا I-Space بيزنەس-ينكۋباتورى بازاسىندا ستۋدەنتتەر مەن جاس قىزمەتكەرلەردىڭ ستارتاپ جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا ۋنيۆەرسيتەتىشىلىك «Startup-2020» بيزنەس جوبالار كونكۋرسى ءوتتى. جاستاردىڭ ستارتاپ جوبالارى 200 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى سوماعا شاعىن گرانتتار, 500 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى ورتاشا گرانتتار, 1 ملن تەڭگەگە دەيىنگى ءىرى گرانتتار ساناتتارىنا جىكتەلدى. جەڭىمپازداردى اتىراۋ وبلىسىنىڭ «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى, تابىستى كاسىپكەرلەردەن قۇرىلعان تاۋەلسىز ساراپشىلار انىقتادى.
جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورنى وڭىردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ عىلىمي جولدارىن زەردەلەيتىن عىلىم ورتالىعىنا اينالدى. ۋنيۆەرسيتەتتە فيزيكا, ماتەماتيكا, فيلولوگيا, تاريح, پەداگوگيكا جانە ت.ب. عىلىمدار سالاسىندا عىلىمي باعىتتار مەن مەكتەپتەر قالىپتاستى. عالىمدارىمىزدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتى كەڭ اۋقىمدى قامتيدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ باسىمدىقتارى بويىنشا ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر اياسىندا ورىندالادى. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سوڭعى جىلدارى عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىمىز كولەمىنىڭ ءوسىمى بايقالادى. ۋنيۆەرسيتەتتەگى عىلىمي زەرتتەۋدى قارجىلاندىرۋ كولەمى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 2020 جىلى 2 ەسە ءوستى.
قازىرگى كەزەڭدە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسەكەگە قابىلەتتى جوعارى وقۋ ورنىنا اينالۋ ءۇشىن عىلىمي-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتى العا قويىلدى. عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىن دامىتۋدا رەسەي, تۇركيا, يران, ازەربايجان, كانادا, ۇلىبريتانيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق جاسالدى. حالىقارالىق Erasmus+ باعدارلاماسى بويىنشا «ورتالىق ازيا/ TRIGGER تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مۇمكىندىگىن جاقسارتۋعا جاعداي جاساۋ نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى, كاسىپكەرلىك داعدىلار مەن نۇسقاۋلاردى باستاماشىلىق ەتۋ جانە ەنگىزۋ» حالىقارالىق جوباسى باستاۋ الدى. جوبا اياسىندا قازاقستان, وزبەكستان, تاجىكستان جانە ەو (سلوۆەنيا) ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن بىرلەسىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋ بويىنشا ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن ەنگىزۋ جوسپارلاندى. سونىمەن قاتار Simon Fraser University كانادالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ» حالىقارالىق عىلىمي جوباسى ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان جوبا جۇمىسى باستالدى. جوباعا قازاقستان, كانادا, يوردانيانىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارى تارتىلعان.
ۋنيۆەرسيتەت ساياساتىنىڭ ماڭىزدى بولىگى – پەداگوگتەر مەن ستۋدەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى. 2020 جىلى ەكى رەت ەڭبەكاقى ءوسىرۋ جۇرگىزىلدى. 2021 جىلعى قىركۇيەكتە تاعى كوتەرۋ جوسپارلاندى. عىلىمي الەۋەتتى كوتەرۋ جانە جاس عالىمداردى جۇمىسقا الۋعا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. بۇگىندە 11 PhD جۇمىس جۇمىسقا قابىلداندى, ءالى دە 40-تىڭ ۇستىندە دوكتورانتۋرانى بىتىرگەن جەرگىلىكتى جاس عالىمداردىڭ كەلۋى كۇتىلۋدە. ديسسەرتاتسيالارىن قورعاعان دوكتورانتتارعا سىياقى تولەۋ, وقىتۋشىلارعا KPI كورسەتكىشىمەن تولەماقى تولەۋ ىنتالاندىرۋدىڭ جاقسى ءادىسى ەكەنىن دالەلدەدى.
وڭىردەگى پروبلەمالىق ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – مۇعالىم كادرلارىنىڭ تاپشىلىعى مەن ساپاسى. وسىعان وراي ۋنيۆەرسيتەت «USTAZ» مۇمكىندىكتەر مەكتەبىن اشۋدى باستادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ پەداگوگ مارتەبەسىن كوتەرۋ مەن ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىنىڭ اياسىندا جۇرەتىن جوبا مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە قوسىمشا ءبىلىم الۋعا, كاسىبي دامۋىنا جاعداي جاسايدى. سونىمەن قاتار كەلەشەكتە ۇستازدىق ماماندىقتارعا باۋلۋ ءۇشىن ەر بالالار مەكتەبى وسى جوبا ارقىلى جۇرگىزىلمەك.
ءوڭىردىڭ دارىندى جاستارىن قولداۋ ءۇشىن «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنە, ونىڭ ىشىندە پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا كەلگەندەرگە, گرانتتار جانە شاكىرتاقىلار تولەۋ ءداستۇرى قالىپتاستى. جاستار باستامالارىن قولداۋ, ستۋدەنتتىك ءوزىن-ءوزى باسقارۋ, دەبات قوزعالىسى نەگىزىندە دوسمۇحامەدوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وڭ ناتيجەلى تابىستارى مول.
وقۋ ورنىنداعى بارلىق ءىس-شارالار ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋداعى ەل ساياساتىنا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, سونداي-اق ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ باعدارلاماسىنا ساي جۇرگىزىلەدى.
قازىرگى الەمدە ءبىلىم مەن عىلىم قوعام دامۋىن جاڭا بەلەسكە كوتەرەر قۋاتتى كۇشكە اينالىپ وتىر. قازاقستان ءبىلىم مەن عىلىم جۇيەسىندە يننوۆاتسيالىق دامۋ بولاشاعىن تاڭدادى. ۋنيۆەرسيتەتتىك ءبىلىم بەرۋدە عىلىمي زەرتتەۋ جۇيەسى باستى تىرەك بولىپ سانالادى. وسى ارقىلى ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەت ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى. ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بۇل باعىتتاعى تاڭداۋى ايقىن.
سالامات يدريسوۆ,
ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى
