ونەر • 04 مامىر، 2021

كوكتەم كونتسەپتسياسى

100 رەت كورسەتىلدى

استاناعا كوكتەم اسىقپاي كەلەدى. سودان با، ءبىز ونى ءار جەردەن ىزدەيمىز. نايزاعاي جارقىلىنان، كۇننىڭ كۇركىرىنەن، جاپىراق سىبدىرىنان، بۇلاقتىڭ بىلدىرىنان، ۇيىتقىپ سوققان جەلدەن، ءتىپتى سۇلۋدىڭ جانارىنان دا. ونىڭ ءبىر كەرەمەتى، كەلمەي جاتىپ ءبىزدى جاستىق شاقتىڭ ۇزدىگىپ جەتكەن ادەمى اۋەنىندەي ەمىندىرىپ قويادى. سول ساتتە قالعىپ كەتكەن قامسىز سەزىمدەرگە جان ءبىتىپ، ۇيقىلى-وياۋ كوڭىلدى سىلكىپ-سىلكىپ السا عوي دەيسىڭ ىشتەي. سوسىن سەزىم شاقپاعىنان ۇشقىن بولىپ شاشىراپ بىرتە-بىرتە الاۋعا اينالعان ساعىنىش تۇستەرى نە ولەڭگە، نە كارتيناعا اينالسا...

جەر-اناعا دەگەن پەرزەنتتىك بورىشىن ءارتۇرلى بوياۋ پەر­نەسىنەن ىزدەپ، ءوزىنىڭ كوكتەمىنە ماڭگىلىك ەسكەرتكىش ورناتقان بۇل قاي سۋرەتشى دەيسىز عوي؟! بەل­­گىلى قىلقالام شەبەرى باحىت­نۇر بۇر­دەسبەكوۆ. ءبىز بۇگىن كەيىپ­كە­رىمىزدىڭ «كوكتەم» تۋىندىسى­نان العان اسەرىمىزدى ءوز بيى­گىمىز­دە سويلەتەمىز.

سۋرەتشىنىڭ شەبەرلىگى، اسى­رەسە، تابيعاتپەن تىلدەسكەندە انىق سەزىلەدى. ول جىلدىڭ قاي مەز­گىلىنەن بولسىن، كوز توياتتاي­تىن كورىك، قۇلاق قۇرىشىن قان­دىراتىن كۇي تابا بىلەدى. تاۋىپ قانا قويمايدى، سول كورىنىس، سول مۋزىكانى جاراتىلىستىڭ ءوز قالامىمەن، ءوز اۋەنىمەن قايتا جازىپ شىعادى. ونى وقىپ وتىرىپ، سەزىمتال وقىرمان سۋرەتتىڭ اتىنا قاراماي-اق، اۆتوردىڭ قاي مەزگىلدى، قانداي قۇبىلىستى سۋرەتتەپ وتىرعانىن ۇعا قويادى.

مۇنداعى تابيعيلىق – بوياۋ تابيعيلىعى. سۋرەتشى بۇل تۇستا سالماقتى سان الۋان بوياۋعا سال­عان دا، كارتينانىڭ يدەيالىق جۇ­گىن سوعان كوتەرتكەن. قويۋ تۇس­تەر مەن اشىق تۇستەردىڭ اي­قاسى ادامزاتتى وزىنە شاقىرىپ تۇر­عانداي. ويتكەنى، وندا قوپ-قوڭىر اۋىل بار.

پەيزاج رەاليستىك ونەردىڭ كەڭ تارالعان جانرى سانالادى. كوكتەمگە ورالعانداي، ءاربىر سۋ­رەتشى وعان اۋىق-اۋىق ورالىپ تۇرادى. دەگەنمەن دە ءوزىن تەك وسى جانرعا ارناعان سۋرەتشىلەر دە بار. ايتسە دە اۆتور سوعىس، پورترەت، پەيزاج سىندى ءارتۇرلى جانر­لاردا جازىپ، جازىپ قا­نا قويماي ءوز قولتاڭباسىن قال­­دىرىپ كەلەدى. ول ۇنەمى شىعار­­ما­شىلىعىندا ۇلتتىق ەرەك­­شە­لىكتى بەينەلەپ، قازاق اسپانى مەن دالاسىن جىرلايدى.

«كوكتەم» كارتيناسى پەيزاج كەسكىندەمەسىنە جاتادى. سۋرەتشى كوكتەمنىڭ اۋىلعا كەلۋىن بەينە­لەگەن. ءبىز اسا بيىك ەمەس دوڭ­دەر­دىڭ ەتەگىندەگى اعاشتاردىڭ ارا­سىنداعى سىلانعان ءۇيدى كورىپ تۇرمىز. ءبىر ءتۇستىڭ ەكىنشى تۇسكە جايلاپ ءوتۋى اينالادا كەرەمەت ۇيلەسىمدى جاعداي تۋدىرادى. كارتينادان سالقىن سامال مەن كورىكتىلىك سەزىلەدى. سۋرەتشى ءپى­شىن­دى ستيلدەپ، كارتينانىڭ بوياۋ شەشىمىن تارتىمدى ەتىپ جا­ساعان.

بىردە كوكتەمگى دالانىڭ قىزىل دا جاسىل گۇلدەرىنە قۇمار­تا قارايدى. بىردە ساندۋعاشتىڭ قۇيقىلجىعان سيقىرلى ءانىن ەلىتە تىڭدايدى. بىردە بالاۋسا شالعىننىڭ جۇپار ءيىسىن قۇنىعا جۇتادى. ادەمى سۋرەت تابيعات ىسپەتتەس. ادام ونى بۇكىل بولمىسىمەن سىڭىرەدى. بۇل كارتينا – سۋرەتشىنىڭ ءوزى. ال اقىن بولسا قالاي جىرلايتىن ەدى؟ مىسالى، ەسەنعالي راۋشانوۆ:

كوكتەم كەشiكتi.

كوڭiل جابىرقاۋ. كوكتايعاق.

كوشە تالدارى كوككە

قول جايعان كوپ بەيباق.

كوپ كەرەك ەمەس

الماتىعا دا، ماعان دا،

ءسال عانا مەيiرiم،

از عانا شۋاق جەتپەيدi-اق.

ءبىز دە، ءسىز دە وسى كوكتەمنەن ءبىر مەيىرىم ىزدەپ تۇرامىز. وسى كوكتەمنەن عانا...

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار