پارلامەنت • 15 ءساۋىر، 2021

جەر تۋرالى زاڭ سەناتقا جولداندى

31 رەت كورسەتىلدى

ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا پالاتا دەپۋتاتتارى بىرقاتار جاڭا راتيفيكاتسيالىق زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. سونداي-اق شەتەلدىكتەرگە جەر ساتۋعا تىيىم سالۋعا قاتىستى زاڭ جوباسى سەناتقا جولداندى.

تارقاتىپ ايتار بولساق، ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى ەاەو قۇقىعىنا كىرەتىن جەكەلەگەن حالىقارالىق شارتتاردى جانە ەاەو ورگاندارىنىڭ اكتىلەرىن قولدانۋى جونىندەگى جاعدايلار مەن وتپەلى ەرەجەلەر تۋرالى 2015 جىلعى 8 مامىرداعى حاتتاماعا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. اتالعان ماسەلە جونىندە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ بايانداما جاسادى.

قۇجات قىرعىز رەسپۋبليكاسى ءۇشىن وتپەلى كەزەڭدى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفتەرىن تولىق يمپلە­مەنتاتسيالاۋعا دەيىن ۇزارتۋ جونىن­دەگى ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسى­رۋعا باعىتتالعان. سونى­مەن قاتار ءۇشىنشى ەلدەردەن اكەلى­نەتىن كەيبىر تاۋارلارعا قاتىس­تى قىرعىز رەسپۋبليكاسى قولدا­ناتىن كەدەندىك-تاريفتىك رەتتەۋ سالاسىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قام­تىلعان.

«ەكونوميكانى ەاەو-نىڭ تالاپتارىنا بەيىمدەۋ ماقساتىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا 222 تاۋار بويىنشا بىرىڭعاي كەدەندىك تاريف مولشەرلەمەلەرىنە كوشۋ ءۇشىن بەس جىلدىق كەزەڭ بەرىلگەن. قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ الىپ قويۋ تىزبەسىنە ازىق-ت ۇلىك تا­ۋارلارى، دارىلىك زاتتار، اۆتوموبيلدەر، ءتۇستى مەتالداردان جاسالعان كەيبىر بۇيىمدار مەن جاب­دىقتار كىردى. قىرعىز تاراپى نە­عۇرلىم تومەن باج سالىعىن قولدانعان وتپەلى كەزەڭ 2020 جىلعى 1 قاڭتاردا اياقتالۋى ءتيىس ەدى. الايدا مەملەكەتتىڭ تۇراقسىز ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ، قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى 2019 جىلعى جەلتوقساندا ەاەو مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى بارىسىندا الىپ قويۋ تاۋارلارىنا قاتىستى نەعۇرلىم تومەن باجداردى قولدانۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بو­يىنشا مەملەكەتتەر باسشىلارى، سونداي-اق جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ قۇرمەتتى توراعاسى، قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتپەلى كەزەڭدى ءبىر جىلعا ۇزارتۋعا كەلىسە وتىرىپ، ىزگى نيەتىن ءبىلدىردى. تومەنگى باجداردىڭ قولدانۋىن ۇزارتۋ كولىك توبىنا اسەر ەتپەگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قىرعىز رەسپۋبليكاسى بارلىق تاۋارلارعا قاتىستى ەاەو-نىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفىنىڭ مولشەرلەمەلەرىنە كوشتى»، دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ.

وسى رەتتە، ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋ راسىمدەرىنىڭ مەرزىمدەرى كەيبىر مينيسترلىكتەر تاراپىنان جۇيەلى تۇردە بۇزىلاتىنىنا نازار اۋداردى.

مىسالى، ەۋرازيالىق ەكونو­مي­كالىق وداق شەڭبەرىندە وسى ما­ڭىزدى راتيفيكاتسيانى كەلىسۋدىڭ مەم­لەكەتىشىلىك راسىمدەرىن وتكىزۋ ءبىر جىلدام استام ۋاقىت­قا سوزىلعان. وسى ورايدا، نۇر­لان نىعماتۋلين:«پاندەميا مينيس­تر­لىكتەر جۇمىسىنىڭ قارقىنىن، ساپاسىن جانە جاۋاپكەرشىلىگىن تومەندەتۋگە سەبەپ بولماۋى ءتيىس. بۇل جەردە باستى ماسەلە، قۇ­زىرلى مينيسترلىكتەر مەن قۇرى­لىمداردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنا بايلانىستى. جالپى ايتقاندا، حالىقارالىق كەلىسىمدەردى ۋاق­­تىلى راتيفيكاتسيالاۋ ينتە­گرا­تسيالىق پروتسەستەر ءۇشىن وتە ما­ڭىزدى»، دەدى.

وتىرىستا پالاتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت­قا ارمەنيانىڭ قوسىلۋى تۋرالى 2014 جىلعى 10 قازانداعى شارت­قا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتا­مانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. حاتتا­ما ارمەنيا رەسپۋبليكاسى ءۇشىن وتپەلى كەزەڭدى ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەن­دىك تاريفتەرىن تولىق يمپلەمەن­تا­تسيالاۋعا دەيىن ۇزارتۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.

«ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە ارمەنيا رەسپۋب­لي­كاسىنا قوسىلعان ساتتەن باس­تاپ 7 جىل ىشىندە 981 تاۋارعا قا­تىستى نەعۇرلىم تومەن كەدەندىك اكەلۋ باجدارىن قولدانۋ مۇم­كىن­دىگى بەرىلدى. تىزىمگە ەت، جارما، حي­ميالىق ونىمدەر، اۆتوموبيلدەر، ءدارى-دارمەكتەر، جابدىقتاردىڭ، قۇ­رالداردىڭ جانە اسىل تاستار­دىڭ كەيبىر تۇرلەرى كىردى. وسى رەتتە وسى تىزبەنى جىل سايىن قىس­قارتۋ كوز­دەلگەن. ارمەنياعا بەرىل­گەن وتپەلى كەزەڭ 2022 جىلى اياق­تالادى. 2019 جىلعى جەل­توق­ساندا جوعارى ەۋرازيا­لىق ەكونوميكالىق كەڭەس بارى­سىندا ارمەنيا رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بىرىڭ­عاي كەدەندىك تاريفكە كوشۋ كە­زەڭىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. ارمەنيا رەسپۋبليكا­سىندا قالىپتاسىپ وتىرعان ەكونو­مي­كالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق­تىڭ قالعان مەملەكەتتەرى نەعۇر­لىم تومەن باجداردى قولدانۋ مۇمكىندىگىن 1 جىلعا ۇزارتۋعا كەلىستى. وتپەلى كەزەڭ 553 تاۋارعا قاتىستى ۇزارتىلدى. كولىك توبىنا قاتىستى وتپەلى كەزەڭ ۇزار­تىلمادى جانە 2020 جىلعى
1 قاڭتاردا اياقتالدى»، دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ. 

سونداي-اق پالاتا دەپۋتاتتارى جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ەنگىزۋ ماقساتىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.

اتاپ ايتقاندا، شەتەلدىك ازا­مات­تار مەن زاڭدى تۇلعالار، شەتەل­دىك قاتىسۋ ۇلەسى بار بىرلەسكەن كا­سىپورىندار زاڭدى تۇلعا قاتى­سۋ­شىلارىنىڭ قۇرامىنا كىرگەن جاعدايدا، سونداي-اق زاڭدى تۇلعا قاتىسۋشىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى توقتاتىلعان كەزدە اۋىل شارۋا­شىلىعى جەرلەرىن يەلىكتەن شىعارۋ راسىمدەرى كوزدەلگەن.

ايتا كەتەرلىگى، زاڭ جوباسى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى تارتىبىمەن دايىندالدى. ەكىنشى وقىلىمدا قۇجات جونىندە دەپۋتات بەرىك وسپانوۆ بايانداما جاسادى. «زاڭ جوباسى 5 زاڭنامالىق اكتىگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاراس­تىرادى. ولار شەتەلدىك جەر پاي­دالانۋشىلاردىڭ، قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەتەل­دىك قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعا­لارىنىڭ، سونداي-اق اۋىل شارۋا­شىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاس­كەلەرىن جەكە مەنشىك قۇقىعىمەن جانە جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن قان­داستاردىڭ يەلەنۋىنە تىيىم سالۋدى ەنگىزۋگە قاتىستى. زاڭ جوباسىن پالاتا بيىلعى 7 ساۋىردە ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ەنگىزۋ ماقساتتارىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. بۇدان باسقا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس كەلتىرۋگە باعىتتالعان رەداكتسيالىق-ناق­تىلاۋ سيپاتىنداعى تۇزەتۋلەر كوزدەلگەن. سونداي-اق زاڭ جوبا­سىنىڭ ەرەجەلەرى ءبىر-بىرىمەن ۇي­لەسكەن. ءماجىلىستىڭ بارلىق كو­مي­تەتتەرى وسى زاڭ جوباسى بويىن­شا وڭ قورىتىندىلار ۇسىندى. مۇددەلى ۋاكىلەتتى ورگاندار، ساياسي پارتيالار، قوعامدىق ۇيىمدار، اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبىنىڭ 3 وتىرىسى جانە كوميتەتتىڭ 2 كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتكىزىلدى. سالىستىرمالى كەستەدە قابىل­دانعان 18 پوزيتسيا بار. باياندال­عاندى ەسكەرە وتىرىپ، اگرارلىق ماسە­لەلەر كوميتەتى اتالعان زاڭ جوبا­سىن تۇتاستاي ەكىنشى وقىلىم­دا ماقۇلداپ، ونى پارلامەنت سەناتىنىڭ قاراۋىنا جىبەرۋدى ۇسىنادى»، دەدى ب.وسپانوۆ.

تالقىلاۋ بارىسىندا پالاتا دەپۋتاتتارى اتالعان ۇسىنىسقا قولداۋ ءبىلدىرىپ، زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.

وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى: البەرت راۋ، ۆەرا كيم، الەكساندر ميليۋتين، ەرلان سمايلوۆ، دۇيسەنباي تۇرعانوۆ، سەرگەي رەشەتنيكوۆ، جامبىل احمەتبەكوۆ، قازىبەك يسا، بەكبولات تىلەۋحان، سەرىك ەرۋباەۆ، ماقسات رامانقۇلوۆ، عالىمجان ەلەۋوۆ، ءىلياس بۇلاروۆ، اندرەي ليننيك مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىرەتكە دەيىنگى ادالدىق

ونەر • بۇگىن، 10:23

ۇقساس جاڭالىقتار