تارقاتىپ ايتار بولساق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى ەاەو قۇقىعىنا كىرەتىن جەكەلەگەن حالىقارالىق شارتتاردى جانە ەاەو ورگاندارىنىڭ اكتىلەرىن قولدانۋى جونىندەگى جاعدايلار مەن وتپەلى ەرەجەلەر تۋرالى 2015 جىلعى 8 مامىرداعى حاتتاماعا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. اتالعان ماسەلە جونىندە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ بايانداما جاسادى.
قۇجات قىرعىز رەسپۋبليكاسى ءۇشىن وتپەلى كەزەڭدى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفتەرىن تولىق يمپلەمەنتاتسيالاۋعا دەيىن ۇزارتۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار ءۇشىنشى ەلدەردەن اكەلىنەتىن كەيبىر تاۋارلارعا قاتىستى قىرعىز رەسپۋبليكاسى قولداناتىن كەدەندىك-تاريفتىك رەتتەۋ سالاسىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قامتىلعان.
«ەكونوميكانى ەاەو-نىڭ تالاپتارىنا بەيىمدەۋ ماقساتىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا 222 تاۋار بويىنشا بىرىڭعاي كەدەندىك تاريف مولشەرلەمەلەرىنە كوشۋ ءۇشىن بەس جىلدىق كەزەڭ بەرىلگەن. قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ الىپ قويۋ تىزبەسىنە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, دارىلىك زاتتار, اۆتوموبيلدەر, ءتۇستى مەتالداردان جاسالعان كەيبىر بۇيىمدار مەن جابدىقتار كىردى. قىرعىز تاراپى نەعۇرلىم تومەن باج سالىعىن قولدانعان وتپەلى كەزەڭ 2020 جىلعى 1 قاڭتاردا اياقتالۋى ءتيىس ەدى. الايدا مەملەكەتتىڭ تۇراقسىز ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى 2019 جىلعى جەلتوقساندا ەاەو مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى بارىسىندا الىپ قويۋ تاۋارلارىنا قاتىستى نەعۇرلىم تومەن باجداردى قولدانۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتەر باسشىلارى, سونداي-اق جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ قۇرمەتتى توراعاسى, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتپەلى كەزەڭدى ءبىر جىلعا ۇزارتۋعا كەلىسە وتىرىپ, ىزگى نيەتىن ءبىلدىردى. تومەنگى باجداردىڭ قولدانۋىن ۇزارتۋ كولىك توبىنا اسەر ەتپەگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قىرعىز رەسپۋبليكاسى بارلىق تاۋارلارعا قاتىستى ەاەو-نىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفىنىڭ مولشەرلەمەلەرىنە كوشتى», دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ.
وسى رەتتە, ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋ راسىمدەرىنىڭ مەرزىمدەرى كەيبىر مينيسترلىكتەر تاراپىنان جۇيەلى تۇردە بۇزىلاتىنىنا نازار اۋداردى.
مىسالى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە وسى ماڭىزدى راتيفيكاتسيانى كەلىسۋدىڭ مەملەكەتىشىلىك راسىمدەرىن وتكىزۋ ءبىر جىلدام استام ۋاقىتقا سوزىلعان. وسى ورايدا, نۇرلان نىعماتۋلين:«پاندەميا مينيسترلىكتەر جۇمىسىنىڭ قارقىنىن, ساپاسىن جانە جاۋاپكەرشىلىگىن تومەندەتۋگە سەبەپ بولماۋى ءتيىس. بۇل جەردە باستى ماسەلە, قۇزىرلى مينيسترلىكتەر مەن قۇرىلىمداردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنا بايلانىستى. جالپى ايتقاندا, حالىقارالىق كەلىسىمدەردى ۋاقتىلى راتيفيكاتسيالاۋ ينتەگراتسيالىق پروتسەستەر ءۇشىن وتە ماڭىزدى», دەدى.
وتىرىستا پالاتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا ارمەنيانىڭ قوسىلۋى تۋرالى 2014 جىلعى 10 قازانداعى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. حاتتاما ارمەنيا رەسپۋبليكاسى ءۇشىن وتپەلى كەزەڭدى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفتەرىن تولىق يمپلەمەنتاتسيالاۋعا دەيىن ۇزارتۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.
«ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنا قوسىلعان ساتتەن باستاپ 7 جىل ىشىندە 981 تاۋارعا قاتىستى نەعۇرلىم تومەن كەدەندىك اكەلۋ باجدارىن قولدانۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. تىزىمگە ەت, جارما, حيميالىق ونىمدەر, اۆتوموبيلدەر, ءدارى-دارمەكتەر, جابدىقتاردىڭ, قۇرالداردىڭ جانە اسىل تاستاردىڭ كەيبىر تۇرلەرى كىردى. وسى رەتتە وسى تىزبەنى جىل سايىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. ارمەنياعا بەرىلگەن وتپەلى كەزەڭ 2022 جىلى اياقتالادى. 2019 جىلعى جەلتوقساندا جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس بارىسىندا ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بىرىڭعاي كەدەندىك تاريفكە كوشۋ كەزەڭىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. ارمەنيا رەسپۋبليكاسىندا قالىپتاسىپ وتىرعان ەكونوميكالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قالعان مەملەكەتتەرى نەعۇرلىم تومەن باجداردى قولدانۋ مۇمكىندىگىن 1 جىلعا ۇزارتۋعا كەلىستى. وتپەلى كەزەڭ 553 تاۋارعا قاتىستى ۇزارتىلدى. كولىك توبىنا قاتىستى وتپەلى كەزەڭ ۇزارتىلمادى جانە 2020 جىلعى
1 قاڭتاردا اياقتالدى», دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ.
سونداي-اق پالاتا دەپۋتاتتارى جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ەنگىزۋ ماقساتىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
اتاپ ايتقاندا, شەتەلدىك ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالار, شەتەلدىك قاتىسۋ ۇلەسى بار بىرلەسكەن كاسىپورىندار زاڭدى تۇلعا قاتىسۋشىلارىنىڭ قۇرامىنا كىرگەن جاعدايدا, سونداي-اق زاڭدى تۇلعا قاتىسۋشىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى توقتاتىلعان كەزدە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن يەلىكتەن شىعارۋ راسىمدەرى كوزدەلگەن.
ايتا كەتەرلىگى, زاڭ جوباسى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى تارتىبىمەن دايىندالدى. ەكىنشى وقىلىمدا قۇجات جونىندە دەپۋتات بەرىك وسپانوۆ بايانداما جاسادى. «زاڭ جوباسى 5 زاڭنامالىق اكتىگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاراستىرادى. ولار شەتەلدىك جەر پايدالانۋشىلاردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەتەلدىك قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعالارىنىڭ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن جەكە مەنشىك قۇقىعىمەن جانە جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن قانداستاردىڭ يەلەنۋىنە تىيىم سالۋدى ەنگىزۋگە قاتىستى. زاڭ جوباسىن پالاتا بيىلعى 7 ساۋىردە ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ەنگىزۋ ماقساتتارىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. بۇدان باسقا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس كەلتىرۋگە باعىتتالعان رەداكتسيالىق-ناقتىلاۋ سيپاتىنداعى تۇزەتۋلەر كوزدەلگەن. سونداي-اق زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرى ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسكەن. ءماجىلىستىڭ بارلىق كوميتەتتەرى وسى زاڭ جوباسى بويىنشا وڭ قورىتىندىلار ۇسىندى. مۇددەلى ۋاكىلەتتى ورگاندار, ساياسي پارتيالار, قوعامدىق ۇيىمدار, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبىنىڭ 3 وتىرىسى جانە كوميتەتتىڭ 2 كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتكىزىلدى. سالىستىرمالى كەستەدە قابىلدانعان 18 پوزيتسيا بار. باياندالعاندى ەسكەرە وتىرىپ, اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتى اتالعان زاڭ جوباسىن تۇتاستاي ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداپ, ونى پارلامەنت سەناتىنىڭ قاراۋىنا جىبەرۋدى ۇسىنادى», دەدى ب.وسپانوۆ.
تالقىلاۋ بارىسىندا پالاتا دەپۋتاتتارى اتالعان ۇسىنىسقا قولداۋ ءبىلدىرىپ, زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى: البەرت راۋ, ۆەرا كيم, الەكساندر ميليۋتين, ەرلان سمايلوۆ, دۇيسەنباي تۇرعانوۆ, سەرگەي رەشەتنيكوۆ, جامبىل احمەتبەكوۆ, قازىبەك يسا, بەكبولات تىلەۋحان, سەرىك ەرۋباەۆ, ماقسات رامانقۇلوۆ, عالىمجان ەلەۋوۆ, ءىلياس بۇلاروۆ, اندرەي ليننيك مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
