سەناتورلار «2005 جىلعى 25 قاراشاداعى تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۆتوكولىك قۇرالدارىن جىمقىرۋعا قارسى كۇرەستەگى جانە ولاردى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى.
بۇل كەلىسىم تمد ەلدەرىنىڭ اۋماعىندا تىركەۋدەن شىعارىلعان جانە اپاتقا ۇشىراعان اۆتوكولىكتەر تۋرالى مالىمەتتەر جاريالاناتىن دەرەكتەردىڭ اقپاراتتىق بازاسىنىڭ جۇمىسىن قولداۋدى كوزدەيدى. مالىمەتتەرمەن جەدەل الماسۋ تاجىريبەسى دوستاستىققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۆتوكولىك ۇرلىعىمەن كۇرەس جانە ولاردى قايتارۋ جۇمىستارىندا بىرلەسىپ, بەلسەندى ارەكەت ەتۋلەرىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
ايتا كەتەرلىگى, حاتتاماعا 6 ەلدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلەرى قول قويعان. ولاردىڭ اراسىندا رەسەي, تاجىكستان, بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان, مولدوۆا بار. حاتتامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ۇرلانعان اۆتوكولىك يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ.
«بۇگىندە تمد كەلىسىمىنە سايكەس, ەلدەرمەن شەكارامىز اشىق. وسىنى پايدالانىپ, كەيبىر ادامدار زاڭ بۇزۋشىلىق جاسايدى. مىسالى, 2005 جىلدان باستاپ وسى كەزگە دەيىن ۇرلانعان 223 كولىكتىڭ تەك 30 پايىزى ەلگە قايتارىلعان. ويتكەنى, سۇراۋ سالۋ نورمالارىنىڭ كەمشىلىكتەرى بار. سولاردى جويۋ ءۇشىن قۇجاتقا جاڭا نورمالار ەنگىزىلدى. ەندى ەرەجە بويىنشا سۇراۋ سالۋدى ورىنداۋعا ءبىر اي ۋاقىت بەرىلەدى. سونداي-اق سۇراۋ سالۋ بويىنشا اقپارات ۇسىنۋدان باس تارتۋ ءۇشىن ناقتى نەگىز قاجەت.
سونىمەن قاتار حاتتامادا جول-كولىك, ءورت جانە تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەن اۆتوكولىكتەر تۋرالى مالىمەت بەرۋ, كەدەن ورگاندارىمەن اقپارات الماسۋ, 1 جىل ىشىندە سۇراۋى جوق اۆتوكولىك قاي جەردەن تابىلسا, سول مەملەكەتتىڭ مەنشىگىندە قالدىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرەتىن مەملەكەتتەر اراسىندا ورتاق كەدەندىك شەكارا بار. سوندىقتان وسى كولىكتەردى باقىلاپ, اقپارات الماسۋ ءۇشىن بۇل حاتتاما قاجەت», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ.
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا سەناتور ءلاززات سۇلەيمەن حاتتامانى قابىلداۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. «ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس سوڭعى 15 جىلدا ەلىمىزدە 40 303 اۆتوكولىك ۇرلانعان, ونىڭ ىشىندە 26 079-ى تابىلىپ, يەلەرىنە قايتارىلعان, 14 224-ءى تابىلماعان. ۇرلانعان اۆتوكولىكتەردىڭ 223-ءى تمد ەلدەرىندە تابىلىپ, ونىڭ 66-ى ەلىمىزگە قايتارىلعان. سونداي-اق ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 233 اۆتوكولىك تابىلىپ, 84-ءى تمد ەلدەرىنە قايتارىلدى.
سونىمەن قاتار 2020 جىلى ۇرلانعان 2121 كولىكتىڭ 547-ءسى ۇرلىق جانە ايداپ كەتۋ فاكتىلەرى بويىنشا قىلمىستىق ەسەپكە قويىلدى. 412-ءسى يەلەرىنە قايتارىلدى, ال قالعان 1162-ءسى قارجى پيراميدالارى جانە الاياقتىق بويىنشا تەرگەلىپ جاتقان قىلمىستىق ىستەر شەڭبەرىندە ەسەپكە قويىلدى», دەدى دەپۋتات.
وتىرىس بارىسىندا «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تاۋار بەلگىلەرى, قىزمەت كورسەتۋ بەلگىلەرى جانە تاۋارلار شىعارىلعان جەرلەردىڭ اتاۋلارى تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قارالدى. اتالعان قۇجاتتا تاۋار بەلگىلەرىنە پاتەنت الۋ, قىزمەت كورسەتۋ بەلگىلەرى جانە تاۋار شىعارىلعان جەرلەردىڭ اتاۋلارىنا قاتىستى نورمالار قاراستىرىلعان.
وسى زاڭ جوباسى قابىلدانسا, قازاقستاندىقتارعا ەاەو ەلدەرى اۋماعىندا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن پاتەنت الۋ ءراسىمى جەڭىلدەيدى. ول ءۇشىن ازاماتتار ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءبىرىنىڭ پاتەنت بەرەتىن ۆەدومستۆوسىنا جۇگىنسە, جەتكىلىكتى بولادى. وسىلايشا ەكونوميكالىق وداق اۋماعىندا ءوز تاۋار بەلگىسىن قورعاۋعا مۇمكىندىك الادى.
«كورسەتىلگەن وبەكتىلەردى تىركەۋدىڭ وڭىرلىك جۇيەسىن ەنگىزۋ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتا كوزدەلگەن. بۇل جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى ءبىر قورعاۋ قۇجاتىن بەس مەملەكەتتىڭ اۋماعىندا ءبىر ۋاقىتتا الۋ مۇمكىندىگى بولىپ وتىر. ونەركاسىپتىك مەنشىك نىساندارىنا قاتىستى ءتيىستى قورعاۋدى الۋ ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – بەرىلگەن ءوتىنىمنىڭ باسىمدىق كۇنى. بۇل جۇيە ءبىر ءوتىنىم بەرۋ ارقىلى بەس مەملەكەتتە ءبىر باسىمدىق كۇنىن بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ ۇلتتىق تاۋار بەلگىلەرى يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن شەكتەمەيدى, سونىمەن بىرگە ەۋرازيالىق نارىققا باعدارلانعان وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايدى», دەدى ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ.
سونداي-اق سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بولگاريا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى. بۇل قۇجات ارقىلى سوتتالعان ادامداردى ءارى قاراي جازاسىن ءوز ەلىندە وتەۋىنە مۇمكىندىك تۋادى.
زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ: «سوتتالعان ادامدى بەرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن سوتتالعان ادام ەكى ەلدىڭ ءبىرىنىڭ ازاماتى بولۋى ءتيىس. سونداي-اق سوتتالعان, سۇراۋ الىنعان كەزدە ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەن جانە كەمىندە 6 اي وتەيتىن ۋاقىتى قالۋى كەرەك. بۇدان بولەك, سوتتالعان ادامنىڭ جازباشا كەلىسىمى مەن ەكى ەل دە بەرۋگە كەلىسۋى قاجەت. وسى ايتىلعان تالاپتار ساقتالماسا, ادام بەرىلمەيدى. قازىر بىزدە دە, بولگاريادا دا كەلىسۋشى تاراپتاردىڭ سوتتالعان ازاماتتارى جوق», دەدى.
سەناتورلار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تەمەكى ونىمدەرىنە اكتسيزدەر سالاسىنداعى سالىق ساياساتىن جۇرگىزۋ قاعيداتتارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قارادى. قۇجات 2024 جىلدان باستاپ تەمەكى ونىمدەرىنە اكتسيزدەردىڭ ينديكاتيۆتىك مولشەرلەمەسىن قولدانۋدى قاراستىرادى. مۇنداي نورما ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا تەمەكى ونىمدەرىنىڭ اكتسيزدەرىنە سالىق سالۋدا بىرىڭعاي تاجىريبەنى قولدانۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
«كەلىسىمدە 2024 جىلدان باستاپ ينديكاتيۆتىك مولشەرلەمە مەن ودان اۋىتقۋ دياپازوندارىن قولدانۋ, ەەك كەڭەسىنە اكتسيزدەردىڭ ينديكاتيۆتىك مولشەرلەمەلەرىن بەكىتۋ جانە نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ورىندىلىعى بولعان كەزدە ولاردى وزگەرتۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەر بەرۋ كوزدەلەدى. اكتسيزدەر مولشەرلەمەلەرىن جاقىنداستىرۋ 2024 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلادى. ءاربىر بەس جىل سايىن بىرىڭعاي ينديكاتيۆتىك مولشەرلەمە جانە ودان اۋىتقۋ دياپازونى بەلگىلەنەدى», دەدى بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اسەت ەرعاليەۆ.
ودان بولەك, سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ قۇرامىن بەكىتتى. بۇل قۇجات بويىنشا ءماجىلىستىڭ پىكىرىن قاراۋ جانە كەلىسۋ ءۇشىن پارلامەنتتىڭ كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا سەناتتان ساۋلە ايتپاەۆا, اندرەي لۋكين جانە سۇلتانبەك ماكەجانوۆ ۇسىنىلدى.
وتىرىستا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن دا جولدادى. نۇرجان نۇرسيپاتوۆ قوس ازاماتتىق ماسەلەسىن كوتەرىپ, بۇل باعىتتاعى شارالاردى جۇيەلەۋ كەرەكتىگىن ايتتى. سەرگەي ەرشوۆ اكتسيزدەردىڭ ءوسۋ ەسەبىنەن كوبەيگەن سالىق تۇسىمدەرىن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالجۋاز توپتارىنا جۇمساۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن جەتكىزدى. بەكبولات ورىنبەكوۆ تاراز قالاسىندا سۋ تازالاۋ قۇرىلعىلارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ءسوز ەتسە, سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى ارال تەڭىزىنە قاتىستى ماسەلەگە نازار اۋداردى.
