روستوۆكا اۋىلىنىڭ اۋماعى كەيىن, 1944 جىلى جاڭادان اشىلعان كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ قاراماعىنا بەرىلەدى. اكەم وسى جەردە وزىمەن تاعدىرلاس, قىرىمنان جەر اۋدارىلىپ كەلگەن نەمىس قىزىنا ۇيلەنەدى. الدىمەن ەكى ۇلى ومىرگە كەلىپ, ارتىنان, 1949 جىلى قىزى – مەن دۇنيە ەسىگىن اشىپپىن. مۇندا كەلگەندەر ءوز انا تىلدەرىندە سويلەۋگە جاسقانىپ, ءوزارا ورىس تىلىندە سويلەسەتىن ەدى. سونىڭ كەسىرىنەن بالالار پولياك ءتىلىن بىلمەي, تەك انامىزدان وڭاشادا نەمىس ءتىلىن ۇيرەندىك.
1966 جىلى كرانوپوليان ورتا مەكتەبىن جاقسى بىتىرگەن سوڭ كراسنوارمەەتس اۋدانىنىڭ وقۋ ءبولىمى مەنى قازاقتار تۇراتىن جامبىل اۋىلىنا نەمىس ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى ەتىپ جىبەردى. ءسويتىپ مەزگىل قوڭىر كۇزگە اينالعان سالقىن ۋاقىتتا انام ەكەۋمىز قازاق اۋىلىنا كەلدىك. ۇيلەر سۇرقاي, توبەلەرى شىممەن جابىلعان, جولدار جوندەلمەگەن, كلۋبتىڭ ەسىگى قيراپ جاتقان كورىنىس كوز الدىمدا. سونى كورىپ, كوڭىلىم بىردەن قۇلازىپ قالدى. ەسەسىنە ادامدارى اقجارقىن, قوناقجاي, قاي ۇيگە كىرە قالساڭ دا «شاي ءىش» دەپ تورگە شاقىرادى. ەشكىمدى جاتىرقامايدى, جىلى شىرايمەن قاراپ تۇرادى. ايتەۋىر, جامبىلدىقتاردىڭ ءىلتيپاتى عانا كوڭىلىمدى جۇباتىپ, مۇعالىمدىككە قالاتىن بولدىم.
وسى مەكتەپتە قىزمەت ىستەپ جۇرگەندە قازاقتىڭ كوركەم جىگىتى ومارمەن تانىسىپ, ونى ۇناتىپ قالدىم. ول وسىندا فيزيكا مەن دەنە شىنىقتىرۋدان ساباق بەرەتىن جاس مۇعالىم ەكەن. ەكەۋمىز دوستاسىپ, ول ماعان قازاق ءتىلىن ۇيرەتە باستادى. ءوزىم دە ۇمتىلىپ, سوزدىك جاساپ الدىم. اقىرى ءبىر-ءبىرىمىزدى ۇناتىپ, كوپ ۇزاماي ۇيلەندىك. اكەم باسىندا كونگىسى كەلمەسە دە ارتىنان «ۇناتسا, بارا بەرسىنشى» دەپ كەلىسىمىن بەرىپتى. ال انام وماردى بىردەن ۇناتىپ, ونى ولە-ولگەنشە جاقسى كورىپ ءوتتى.
ءبىز ءتورت پەرزەنت كوردىك, ءبارى دە امان-ەسەن ەرجەتتى. قايىن اتام مارقۇم مەنى ءوز قىزىنداي كوردى. ءتىپتى كەمپىرىنىڭ كەيبىر قىلىقتارىن ماعان شاعىپ, ەكەۋمىز ازىلدەسىپ وتىراتىن ەدىك. قايىن ەنەم دە جاس كەلىنگە قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن ۇيرەتۋدەن جالىقپادى. «يسلام ءدىنىنىڭ شارتى بويىنشا باسقا ءدىننىڭ قىزىن الۋعا بولادى, بىراق ونى ءوز دىنىمىزگە كىرگىزۋىمىز كەرەك», دەپ ماعان يسلام ءدىنىن قابىلدايسىڭ دەپ شارت قويدى. سۇيگەنىڭ ءۇشىن نەگە كونبەيسىڭ, مەن دە كوندىم. ءسويتىپ اۋىلدىڭ مولداسى مەن 4-5 اجەي كەلىپ, باسىما اق ورامال سالىپ, قۇلاعىما ازان شاقىرىپ, ايعايلاپ ء«ماريام» دەگەن ات قويدى. ءسويتىپ قۇجاتتارداعى رەسمي ەسىمىم ولگا بولعانىمەن, مۇسىلمانشا اتىم – ءماريام. 2014 جىلعا دەيىن ورازانى قازا قىلمادىم. تەك سول جىلدان بەرى ءتۇرلى ازىناعان مەكتەپتەردە بۇرسەڭدەپ بالا وقىتىپ جۇرگەندە تيگەن سۋىقتان دەنساۋلىعىما كىنارات كىرگەننەن كەيىن عانا ورازا ۇستاي المايتىن بولدىم.
مەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ قانا قويعان جوقپىن, ونى ورىس مەكتەپتەرىندە ءوزىم وقىتتىم. قازاق ءتىلى ماعان قاتتى ۇنايدى, ونى تەز ۇيرەنىپ الدىم. الدىمەن وزىمە اۋدارما-انىقتاما جاساپ الدىم. وعان الدىمەن قاجەتتى سوزدەردى ءتىزىپ الىپ, جاتتايتىنمىن. بىلمەي قالعانىمدى ومەكەڭنەن سۇرايمىن. تىلگە بەيىمدىگىم جانە وعان دەگەن قۇشتارلىعىم شىعار, مەن قازاق ءتىلىن اۋىزشا ەش قينالماي ۇيرەنىپ كەتتىم. ارتىنان گرامماتيكاسىن دا مەڭگەرىپ الدىم. كوكشەتاۋدىڭ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ قازاق فيلولوگيا فاكۋلتەتى سىرتتاي وقىپ ءبىتىردىم.
كۇيەۋىم ومار مىرزاگەلدينوۆتى قىزمەت بابىمەن باسقا جەرلەرگە جىبەرگەندە ماعان دا ۇنەمى مەكتەپ اۋىستىرىپ وتىرۋعا تۋرا كەلدى. بىراق بارعان جەرىمنىڭ بارىندە قازاق ءتىلى مەن نەمىس تىلىنەن ساباق بەردىم. كراسنويار, رازدولنىي مەكتەپتەرىندە ورىس سىنىپتارىنا قازاق ءتىلىن وقىتتىم. مەنىڭ جاساعان ادىستەمەلىك قۇرالدارىم رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تانىلىپ, تالاي بايقاۋ مەن كونكۋرستا جۇلدە يەلەندىم. ول كەزدە قازاق تىلىنە قازىرگىدەي كوڭىل اۋدارىلماسا دا مەن ءوزىم ۇناتقان تىلىمە قىزمەت ەتۋدەن جالىقپادىم. ەسىمىم كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەت تاقتاسىنا جازىلدى. 1987 جىلى مەن تۋرالى «سەلسكايا ۋچيتەلنيتسا» كينوجۋرنالى, ال 1988 جىلى الماتى تەلەستۋدياسى «شاپاعات» اتتى تەلەوچەرك ءتۇسىردى. ال مەرزىمدى باسپاسوزدەر مەن تۋرالى ۇنەمى جازىپ تۇردى.
1991 جىلى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتى مەنىڭ قازاق ءتىلىن وقىتۋداعى شەبەرلىگىم مەن ادىسكەرلىگىمدى پايدالانۋدى ءجون كورىپ, مەنى وسى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قازاق ءتىلى كافەدراسىنا اعا وقىتۋشى ەتىپ قابىلدادى. وندا 10 جىل بويى قىزمەت ىستەدىم. ودان كەيىن قايتادان اۋىل مەكتەبىنە اۋىسىپ, 2006 جىلى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر اراسىندا جاريالانعان «ۇزدىك قازاق ءتىلى كابينەتى» اتتى رەسپۋبليكالىق كونكۋرستىڭ گران-پري جۇلدەسىن جەڭىپ الدىم. 2002 جىلى «مەكتەپ» باسپاسى شىعارعان «قالدىرعان ءىزىڭ ماڭگىلىك» جيناعىنا ەنگىزىلدىم. مەنىڭ ادىستەمەلىك قۇرالدارىم مەن جيناقتارىم بىرنەشە رەت كىتاپشا بولىپ باسىلدى. ەلباسىنان, وبلىس اكىمدىگى مەن سالالىق مينيسترلىكتەن بىرنەشە گراموتا مەن العىس حات العانىم ەڭبەگىمنىڭ اقتالعانى شىعار. مەنىڭ ەڭبەگىمنىڭ ەلەنىپ, باعىمنىڭ جانعانى قازاق تىلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن, قازاق وتباسىنا كەلىن بولىپ كەلىپ, ونىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتكەننەن سياقتى. سوندىقتان قازاق حالقىنا شەكسىز ريزامىن, وعان ءاردايىم العىسىمدى ايتامىن.
ولگا مىرزاگەلدينوۆا,
ارداگەر ۇستاز
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
