رۋحانيات • 23 اقپان، 2021

تونىكوككە كورسەتىلگەن قۇرمەت

135 رەت كورسەتىلدى

حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى انكارادا اشىلعان «تۇركى الەمى: تونىكوك ساياباعى» اۋماعىنا بىلگە تونىكوك جازبا ەسكەرتكىشىنىڭ كوشىرمەسىن ورناتتى.

تاريحي ماڭىزى زور ەسكەرتكىشتىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى مۇستافا شەنتوپ جانە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى، انكارا قالاسىنىڭ گۋبەرناتورى، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى، ەلشىلەر، قوعام قايراتكەرلەرى مەن عالىمدار قاتىستى.

تۇركيا استاناسىنىڭ ورتالىق اۋدانىندا ورنالاسقان ساياباق اۋماعىنا موڭعولياداعى ورحون وزەنىنىڭ بويىنداعى VIII عاسىرعا جاتاتىن تونىكوك جازبا ەسكەرتكىشىنىڭ حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ازىرلەگەن دالمە-ءدال كوشىرمەسى قويىلدى.

ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى مۇستافا شەنتوپ تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋى تۇركيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

«حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى مەن التىنداع مۋنيتسيپاليتەتى تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ 1300 جىلدىق مەرەيتويىن ەرەكشە اتاپ ءوتىپ وتىر. عالىمدارىمىز وسىناۋ تاريحي مۇرانى تۇسىنۋگە زور ۇلەس قوسقانىن جوعارى باعالايمىن. ۇلتىمىزدىڭ ەجەلگى تاريحى مەن اتاجۇرتىمىز اراسىنداعى ساباقتاستىقتى نىعايتۋعا ەسكەرتكىش زور ۇلەس قوسادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىزگە قۇرمەت رەتىندە تۇركيانىڭ ورتالىعىندا تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ ورنالاسۋى ۇلتتىق مۇراتىمىزدىڭ جۇزەگە اسقانىنىڭ كورىنىسى. بىلتىر باستالعان باعدارلامامىزدى بيىل دا جالعاستىرا بەرەمىز.

بىلتىر تۇركيا تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ 1300 جىلدىعىن يۋنەسكو اياسىندا تويلاۋعا ءوتىنىش بەرگەن بولاتىن. يۋنەسكو دا بۇل ۇسىنىسىمىزدى قابىلدادى. وسىعان بايلانىستى مەرەكەلىك شارالار باعدارلاماسى بەكىتىلدى. ورتالىق ساياباقتا اشىلىپ وتىرعان ەسكەرتكىش VIII عاسىردا ازياداعى ورحون وزەنىنىڭ اڭعارىندا ورناتىلعان بىلگە تونىكوك جازۋىنىڭ دالمە-ءدال كوشىرمەسى. وسىناۋ ءىس-شارانىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرىپ، ەلىمىزگە وسىناۋ مادەنيەتتىڭ ءبىر بولىگىن جەتكىزگەندەرگە ۇلكەن العىس ايتامىن»، دەدى م.شەنتوپ.

وسىلايشا، حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى مەن التىنداع اۋدانىنىڭ مەرياسى «تۇرىك ءتىلى جىلىنا» جانە يۋنەسكو اياسىندا اتاپ وتىلگەن تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ 1300 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان  ماڭىزدى شاراعا ۇيىتقى بولدى.

995

التىنداع اۋدانىنىڭ مەرى اسىم بالجى ءوز سوزىندە تۇركى الەمىنىڭ مادەنيەتىنە ۇلەس قوسقانىن وزىنە ابىروي سانايتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق يۋنەسكو 2020 جىلدى «بىلگە تونىكوك جىلى» دەپ جاريالاعانىن ەسكە سالىپ ءوتتى.

«پاندەمياعا بايلانىستى بىرقاتار جوسپارىمىز جۇزەگە اسقان جوق. الايدا تونىكوككە قۇرمەتىمىز اياقتالماق ەمەس. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىمەن بىرگە ۇلكەن جۇمىس اتقاردىق. بۇل جوباعا التىنداع اۋدانىنىڭ ۇلەس قوسقانى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن ابىروي»، دەپ اعىنان جارىلدى.

ەسكەرتكىشتىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە قاتىسىپ، ءسوز سويلەگەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى ءىس-شارانىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ انكارادا اشىلۋى تۇركى الەمىنىڭ رۋحانياتىن نىعايتۋعا قوسىلعان سالماقتى ۇلەس بولماق.

«وتكەن جىل تونىكوك ەسكەرتكىشىنىڭ 1300 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي تۇركى الەمىنىڭ ورتاق ۇيىمى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باستاماسىمەن «بىلگە تونىكوك جىلى» دەپ جاريالانعان بولاتىن. تونىكوك جىلى اياسىندا يۋنەسكو-مەن بىرلەسە وتىرىپ ۇيىمداستىرعان كوپتەگەن ءىس-شارا ەندى. وسى باياندى باستاما «تۇركى الەمى: تونىكوك ساياباعىنىڭ» اشىلۋىمەن ماعىنالى جالعاسىن تاپتى دەۋگە بولادى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا ءبىزدىڭ تاريحىمىز ۇلى تۇلعالار ارقىلى ورىلەتىنىن ايتقان بولاتىن. سونداي تۇلعانىڭ ءبىرى بىلگە تونىكوك بابامىزدىڭ ەسكەرتكىشى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا انكارادا ورناۋىنىڭ دا وزىندىك ءمان-ماعىناسى زور دەپ ەسەپتەيمىن. 

«كۇندىز وتىرمادىم،

تۇندە ۇيىقتامادىم،

قارا تەرىمدى اعىزدىم،

قىزىل قانىمدى جۇگىرتتىم تۇرىك حالقى ءۇشىن» دەپ جازعان بىلگە تونىكوك ءبىزدىڭ ءتىلىمىزدى وتكەننەن بولاشاققا جەتكىزۋ ءۇشىن ماڭگىلىك ەل يدەياسىن ماڭگى تاستارعا قاشاپ قالدىرعان. وسى ماڭگىلىك مۇرامىزعا قۇرمەت ءبىلدىرىپ، ونىڭ دالمە-ءدال كوشىرمەسىن انكارا قالاسىندا ورناتۋعا قولداۋ كورسەتكەن بارشاعا العىس بىلدىرەمىن»، دەپ اتاپ ءوتتى د.قىدىرالى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاقستاندا جاڭا كەن ورنى تابىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 16:21

ەڭ سۇلۋ ۆولەيبولشى كىم؟

سپورت • بۇگىن، 16:15

ەل قورعاعان ەردىڭ ەسىمى جاڭعىردى

رۋحانيات • بۇگىن، 14:49

كورشىنىڭ كوپ-كورىم كومەگى

قوعام • بۇگىن، 14:23

ۇقساس جاڭالىقتار