ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدا جىل ون ەكى اي بويى شەكارالاس مەملەكەتتەرمەن بىرلەسكەن كوميسسيالاردىڭ وتىرىستارى وتكىزىلدى. ماسەلەن, سۋارمالى سۋدىڭ تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا قىرعىز تاراپىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, ەلەكتر ەنەرگياسىمەن تاۋار الماسۋ بويىنشا كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلدى. ناتيجەسىندە توقتوعۇل سۋ قويماسىنان 330 ملن تەكشە مەتر كولەمىندە سۋارمالى سۋ قوسىمشا تاسىمالداندى. سونداي-اق وسى جۇيەگە سايكەس, تاجىكستان اۋماعىنان باحريتوچيك سۋ قويماسىنان 300 ملن تەكشە مەتر كولەمىندە قوسىمشا سۋ اعىزۋ قامتاماسىز ەتىلدى.
«سىرداريا وزەنىنىڭ باسسەينى بويىنشا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىندە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن ارىپتەستىك ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بىلتىر ەلدەر اراسىنداعى سۋ قاتىناستارىنىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ 11 وتىرىسى وتكىزىلىپ, سونىڭ اياسىندا ساردوبا سۋ قويماسى بوگەتىنىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىستى ماسەلەلەر دە قارالدى», دەدى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك قوجانيازوۆ.
رەسەي فەدەراتسياسىمەن ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە بىلتىر قازان ايىندا جايىق جانە ەرتىس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندە ىنتىماقتاستىق جانە زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا قول قويىلدى.
«ناتيجەسىندە تاراپتار ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ گيدرولوگيالىق اعىنىن, ءبىرىنشى كەزەكتە جايىق وزەنى باسسەينىن جاقسارتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەيتىن بولادى. ايتا كەتۋ كەرەك, سۋ تارتۋدىڭ بارلىق رەسپۋبليكالىق كولەمىنىڭ 97%-ى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە, اتاپ ايتقاندا الماتى, جامبىل, تۇركىستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىنا تيەسىلى. قيىندىقتارعا قاراماستان سۋارمالى سۋ بەرۋ جوسپارى ورىندالدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
بىلتىر ورتاشا جاعدايداعى 11 مىڭ شاقىرىم ماگيسترالدىق جانە شارۋاشىلىقارالىق ارنالاردىڭ 813 شاقىرىمى جوندەلىپ, بۇل تاسىمالداۋ كەزىندەگى شىعىندى 166 ملن تەكشە مەترگە قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قالپىنا كەلتىرىلگەن سۋارمالى جۇيەلەردىڭ ينفراقۇرىلىمى اينالىمعا 53,5 مىڭ گەكتار ەنگىزۋگە جول اشادى. ك-19 ماگيسترالدى كانالىن تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى العاشقى قاناتقاقتى جوبا ىسكە اسىرىلىپ, ناتيجەسىندە سۋارۋ رەجىمىنىڭ 45%-نا دەيىن سۋارمالى سۋدىڭ ارتىق شىعىنى انىقتالدى.
گەولوگيا سالاسىندا العاش رەت 20 كەن ورنى مەملەكەتتىڭ قاراماعىنا ءوتىپ, الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا 7,5 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا گەولوگيالىق سالاعا تارتىلدى. ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلى 56 نىساندا جەر قويناۋىنا مەملە-
كەتتىك گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ, ونىڭ ناتيجەسىندە پايدالى قازبالاردىڭ پەرسپەكتيۆالى ۋچاسكەلەرى انىقتالدى. اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, بولجامدى رەسۋرستاردىڭ ءوسىمى جوسپارلى كورسەتكىشتىڭ دەڭگەيىندە تۇراقتادى. اتاپ ايتساق, التىن – 12,6 توننا, كۇمىس – 96 توننا, مىس – 65 مىڭ توننا, قورعاسىن – 968 مىڭ توننا, سونداي-اق مىرىش – 1,1 ملن توننانى قۇرادى.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ سوزىنە سەنسەك, بىلتىر پايدالى قازبالار قورىنىڭ ۇلعايعانى بايقالدى. ايتالىق, 111,5 توننا التىن, 55,4 مىڭ توننا ۋران, 13,8 ملن توننا تەمىر كەنى جانە 31,7 ملن توننا مۇناي وندىرىلسە كەرەك.
«بىلتىر «قازگەولوگيا» اق ينۆەستورلارمەن بىرلەسىپ, جەر قويناۋىنا جۇرگىزىلگەن گەولوگيالىق زەرتتەۋ قورىتىندىلارى بويىنشا التىن وندىرۋگە قاتىستى «شەكارا», سول سەكىلدى ءتۇستى جانە اسىل مەتالداردىڭ «ارگو» پەرسپەكتيۆالى ۋچاسكەلەرىن انىقتادى. كومپانيادا بارلىعى 47 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا», دەدى س.برەكەشەۆ.
2020 جىلى گەولوگيا سالاسىنداعى ايتارلىقتاي جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان گەولوگيالىق بارلاۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ. ۆەدومستۆو وكىلدەرى ماڭىزدى قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ۇلتتىق جوبا رەتىندە قايتادان دايىندالاتىنىن جەتكىزدى.
«ۇلتتىق جوبا مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ, تۇراقتى تولىقتىرۋعا, دامىتۋعا جانە قولداۋعا بايلانىستى ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى گەولوگيالىق زەرتتەۋلەردى ۇلعايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. ول مەملەكەتتىك بيۋدجەت جانە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
سول سەكىلدى جىل قورىتىندىسى رەتىندە «ەۋرازيا» جوباسىنا قاتىستى جۇمىستىڭ قايتا جاندانعانىن ايتتى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – تەرەڭدىگى ورتالىق بولىگىندە 18-20 شاقىرىمعا جەتەتىن كاسپي ماڭى ويپاتىنىڭ تەرەڭدىگىن زەرتتەۋ. 15 شاقىرىمعا دەيىنگى اسا تەرەڭ ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ گەولوگيالىق قيمانى زەرتتەۋگە جانە كومىرسۋتەكتەردى ىزدەستىرۋگە قاتىستى باسسەين الەۋەتىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مينيسترلىكتىڭ اقپاراتىنا سايكەس, 2021 جىلى سالا الدىندا جەر قويناۋىنا مەملەكەتتىك گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ, 70 نىساندا رەسۋرستاردى ىزدەۋ جانە باعالاۋ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مينەرالدىق رەسۋرستاردىڭ ۇلتتىق دەرەكتەر بانكى» اقپاراتتىق جۇيەسىن ىسكە قوسۋ جانە 2025 جىلعا دەيىن ورتالىق جانە باتىس وڭىرلەردە 2 كەرن ساقتاۋ قويماسىن سالۋ بويىنشا مىندەتتەر قويىلدى.
ەلىمىزدىڭ جاسىل بەلدەۋىن كوركەيتۋ باعىتىندا دا بيىل اۋقىمدى جوسپارلاردى اتقارۋ مىندەتى قويىلعان. ناقتى ايتقاندا, پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ورمان قورىن 5 جىلدا 2 ملرد اعاشقا كوبەيتۋ مەجەسى تۇر. ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا ورمانمەن قامتىلعان القاپ 188 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورمان قورىندا 5 جىل ىشىندە 2 ملرد اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋعا قاتىستى وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, وڭىرلەردە ورماندى مولىقتىرۋ مەن ءوسىرۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپارلار بەكىتىلدى. اعاش وتىرعىزۋدىڭ ەداۋىر كولەمى تۇركىستان, قىزىلوردا جانە جامبىل وبلىستارىندا, سونداي-اق سەمەي مەن ەرتىس ورمانى رەزەرۆاتتارىنىڭ اۋماعىندا بولجانىپ وتىر», دەدى ە.نىسانباەۆ.
سپيكەر ايتقانداي, ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ تابيعات قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ جانە وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ ورمان قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ كۇشىمەن 5 جىل ىشىندە 843 مىڭ گەكتار القاپتا 1,7 ملرد اعاش وتىرعىزىلادى. بۇل 2030 جىلعا قاراي ەلىمىزدەگى ورمان قورىن 5%-عا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«مەملەكەتتىك ورمان قورى اۋماعىندا ورمان ورتتەرىنىڭ 701 جاعدايى تىركەلدى, ونىڭ اۋدانى − 41,8 مىڭ گەكتار, رەسپۋبليكا كولەمىندە كەلتىرىلگەن شىعىن مولشەرى − 2,1 ملرد تەڭگە», دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
ورمان ورتتەرىنىڭ باسىم بولىگى جامبىل, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, پاۆلودار جانە تۇركىستان وبلىستارىندا, سونداي-اق «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعىندا تىركەلدى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر زاڭسىز اعاش كەسۋ 25%-عا تومەندەگەنىمەن, تۇتاستاي جاعىمسىز فاكتىلەر تۇپكىلىكتى تىيىلماي تۇر. بۇعان قوسا بىلتىر «وسىمدىكتەر الەمى تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ ازىرلەنگەنىن ايتا كەتكەن ورىندى.
