ايماقتار • 14 اقپان، 2021

اۋىلدا اۋىزسۋ تاپشىلىعى ازايادى

502 رەت كورسەتىلدى

قوستاناي وبلىسىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 36،1%-ى عانا اۋىزسۋمەن قامتىلعان. وبلىس ورتالىعىنان شالعاي جاتقان اۋىلداردىڭ كوبى ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەس زامانىندا قازىلعان قۇدىقتاردىڭ سۋىن پايدالانىپ كەلەدى.

تولعاعى پىسكەن ماسەلەنىڭ كۇرمەۋى تارقاتىلاتىن كەز جەتكەن سىڭايلى. وبلىس اكىمدىگىندە وتكەن جيىندا اۋىزسۋ ماسەلەسى ارنايى تالقىلانىپ، بيىل كوپتەگەن ەلدى مەكەندەردىڭ ساپالى سۋمەن قامتىلاتىنى تۋرالى ايتىلدى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، 2021 جىلى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن اۋىلداردىڭ ۇلەسى 60،2%-عا جەتپەك. ال 2025 جىلعا قاراي وبلىس تۇرعىندارىن 100 پايىز ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋ مىندەتى تۇر.

وبلىستا بۇگىندە اۋىز سۋ تاپشىلىعىن تارتىپ وتىرعان ءوڭىردىڭ ءبىرى – ناۋرىزىم اۋدانى. اۋدانداعى 10 ەلدى مەكەننىڭ ۇشەۋى عانا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيە­­سىنە قوسىلعان. قالعان اۋىلدار اۋىل بولعالى اۋىز سۋدى قۇدىقتان تار­تىپ ءىشىپ وتىر. بيىل كەيبىر ەلدى مەكەن­دەر­د­ەگى قۇدىقتار قۇرعاپ، سۋ باسىنا باي­لانعان شىنجىر باۋ­­لى باقىر شەلەكتەر سارىداقتانىپ توت جامىلا باستاپتى.

مىسالى، وسى اۋدانعا قاراستى ولەڭدى اۋى­لىندا بۇگىندە جۇزگە جۋىق ءۇي ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىر. ءار اۋلادا ءبىر-ەكىدەن قۇدىق بار، بىراق سۋى اششى بولعاندىقتان ىشۋگە جارامسىز. سوندىقتان مۇنداعى جۇرت اۋىز سۋ ءۇشىن اۋىلدىڭ شەتىندەگى جالعىز قۇدىقتىڭ باسىنا بارىپ، ۇزىن-سونار كەزەك كۇتۋگە ءماجبۇر.

اۋىر تىرلىككە ابدەن كونبىس بولىپ العان تۇرعىندار جازدا قينالا قو­يما­عانىمەن، سۋ تاسۋدىڭ تاۋقىمەتىن قىس بويى تارتىپ شىعادى. اسىرەسە اپتالاپ اق تۇلەي بوران سوعىپ، كوشەنى بە­لۋارعا دەيىن قار باسىپ قالعان كۇندەرى قيىن. مۇنداي كەزدە قۇدىققا جەتۋ ءۇشىن بوراننان كەيىنگى كۇرتەك قاردى وم­­بىلاپ كەشىپ بارۋ كەرەك. ونىڭ ۇس­تىنە، سوڭعى ەكى جىل قاتارىنان جاز قۇر­­عاق بولىپ، ايلاپ اپتاپ ىستىق تۇ­رىپ العاندىقتان، بيىل قۇدىقتاعى سۋ تومەننەن جىلتىراعانىمەن، تۇبىنەن كو­­تەرىل­مەي قويدى. سوندىقتان اۋىل تۇر­­عىندارى قوراداعى بىرەن-ساران مالىن سۋارۋ ءۇشىن 1،5-2 شاقىرىم جەردەگى كولگ­ە بارىپ مۇز ويادى. شاماسى جوقتار شانا­مەن فلياگتاپ، شاماسى بارلار تراكتورمەن بوشكەلەپ سۋ تاسيدى.

بىلتىر «سىباعا» باعدارلاماسى بو­يىنشا 80 باس اسىل تۇقىمدى ءىرى قا­را العان دميتري يساەۆ بيىل اۋىل شە­تىن­دەگى سيىر قوراسىنىڭ ماڭىنان 80 مەتر تەرەڭدىككە دەيىن ۇڭعىما قازىپ، سۋ شى­عارا الماپتى.

– مەنىڭ مالىما كۇنىنە 2-3 بوشكە سۋ كەتەدى. ونىڭ ءبارىن تراكتورعا بوشكە تيەپ الىپ، 2 شاقىرىم جەردەگى كولدەن تاسىپ اكەلەمىز. بىلتىر قۇدىقتاردا سۋ بار ەدى، بيىل مۇلدە جوق. مەنىڭ مال ۇس­تايتىن اۋلامدا 4 قۇدىق بار، وسى قۇدىقتاردان تاۋلىگىنە ارى كەتسە 2 تەكشە مەتر سۋ شىعادى. اۋىز سۋ ماسەلەسى دە قيىن بولىپ تۇر. قۇدىقتاعى سۋدىڭ ءبارى تۇزدى سۋ. بۇكىل اۋىل تۇششى سۋى بار جالعىز قۇدىقتان سۋ ءىشىپ وتىر. اۋىل سىرتىنداعى ەلەكتر تورابىنىڭ جانىندا جالعىز قۇدىق بار، سول جەرگە بارادى. مەنىڭ اۋلامدا دا ءبىر قۇدىق بار. بىراق اۋىل­دان شالعايلاۋ بولعان سوڭ، بۇل جەرگە اسا كوپ ەشكىم كەلە قويمايدى. كورشى رازدولنىي اۋىلىنان 16 مەتر قازساڭ سۋ شى­عىپ تۇر، ءبىزدىڭ جەردىڭ نەگە يىمەي تۇر­عانىن بىلمەيمىز، – دەيدى شارۋا.

جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىن­شا، بۇل اۋىلعا كەڭەس داۋىرىندە ورتا­لىق­تاندىرىلعان سۋ جۇيەسىن تارتۋ جۇمىس­تارى باستالىپ، كەيىن توقتاپ قالعان ەكەن. وكى­نىشتىسى، سول كەزدە توسەلگەن قۇبىرلار كەيىن قولدى بولىپ كەتىپتى.

بىلتىر اۋدان ورتالىعىنان قۇرىلىس ءبو­لىمىنىڭ ماماندارى كەلىپ، حالىقپەن كەز­دەسىپ، حاتتاما جاساپ، قول قويىسىپ، كەلەر جىلى ولەڭدىگە دە سۋ كەلەدى دەگەن سوڭ، اۋىل تۇرعىندارى كادىمگىدەي ۇمىت­تەنىپ قالعان. الايدا اۋدان اكىمى تال­عات كاربوزوۆ بۇل ماسەلەدە حالىق كوپ شوعىرلانعان ەلدى مەكەندەر ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعانىن، ولەڭدىنى سۋمەن قامتۋ الداعى 3-4 جىلدىڭ ەنشىسىندە ەكەنىن اڭعارتىپ: «تاياۋدا رازدولنىي اۋىلىنا سۋ تارتۋ قۇبىرى ماسەلەسى شەشىلەدى. سونىمەن قاتار  ءدامدى اۋىلىنا دا سۋ تارتۋ جوسپاردا بار. ناۋىرزىم اۋدانىندا ەلدى مەكەندەرگە ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىن تارتۋ سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلدا قولعا الىندى. الداعى ۋاقىتتا تاعى 2-3 ەلدى مەكەنگە سۋ قۇبىرى تارتىل­سا، حا­لىق­تى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋ كور­سەت­كىشى 90 پايىزعا ماڭايلاپ قالادى»، دەگەن.

وسى ماسەلەنى بيىل تاعى ءبىر انىقتاپ ال­ماق بولىپ اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوم­­مۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمىنە حابارلاستىق. باس مامان سەرىكجان اۋەزوۆ­تىڭ ايتۋىنشا، بيىل 3 اۋىلدى اۋىز سۋمەن قام­تۋعا وبلىس بيۋدجەتىنەن 15 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر.

– بيىل رازدولنىيعا ورتالىقتان­دى­رىلعان اۋىز سۋ قۇبىرىن تارتۋ جۇمى­سى اياقتالادى. سونىمەن قاتار ولەڭدى، ءدام­­دى، مەرەكە اۋىلدارىنا اۋىز سۋ تاراتۋ تورابى ورناتىلادى. بۇل اۋىلداردا تۇر­­عىندار سانى از بولعاندىقتان، سۋ قۇبى­­رىن تارتۋ ءتيىمسىز. سوندىقتان سۋ تارات­قىش توراپ ورناتامىز. بۇل شاعىن سۋ قويماسى سياقتى نارسە. وعان ارنايى سۋ تاسيتىن اۆتوكولىك ءبولىنىپ، سىرتتان اكەلىنگەن اۋىز سۋمەن ۇزبەي ەسەلەنىپ وتىرادى، – دەدى س.اۋەزوۆ.

ەندى وبلىس اكىمدىگىندەگى جيىنعا قاي­تا ورالساق، بيىل وبلىس اۋماعىنداعى ەل­دى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتۋدى كوز­دەيتىن 41 جوبا ىسكە قوسىلىپ، ونىڭ 16-سى بيىل ەل يگىلىگىنە تابىس ەتىلەدى.

– ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىر­ماسى­نا سايكەس، حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن قام­­تاماسىز ەتۋ وبلىس دا­مۋى­نىڭ باسىم جانە ستراتەگيالىق باعىت­تارىنىڭ ءبىرى. 2020 جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى، ونىڭ اياسىندا 2025 جىلعا قاراي حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن 100% قامتۋدى قام­تاماسىز ەتۋ مىندەتى تۇر. اعىمداعى جى­لى ەكى باعدارلاما – «نۇرلى جەر» جانە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» اياسىندا اۋىلدىق جانە قالالىق سۋمەن جاب­دىقتاۋ بويىنشا 41 جوبانى ىسكە اسى­رۋعا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن 15،2 ملرد تەڭگە ءبولىندى، – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.

وبلىس باسشىلارى 2022 جىلعا دەيىن وب­لىس تۇرعىندارىنىڭ 80،7%-ىن، ال اۋىلد­اردىڭ 82،3%-ىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتۋدى كوزدەپ وتىر.

 

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

عارىشتان انىقتالعان قوقىستار

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:24

ۆيرۋس جۇقتىرۋ توقتاماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:16

ءورت سوندىرگەن وجەتتەر

ايماقتار • بۇگىن، 08:12

ەرلىككە بەرگىسىز ەڭبەك

قوعام • بۇگىن، 08:09

جاساندى جۇرەك سالىندى

الەم • بۇگىن، 08:02

نۇروتاندىقتاردىڭ ايقىن جەڭىسى

ساياسات • بۇگىن، 07:43

ۇقساس جاڭالىقتار