بۇرىن-سوڭدى ءتىرى دۇنگەن كورمەگەن تەرىستىكتەگى اعايىندار ولارعا الدىمەن تاڭىرقاپ قاراۋمەن بولعان. ويتكەنى تۇرلەرى قازاقتان اۋمايدى, ءدىنى مۇسىلمان, بىراق ءبىر اۋىز قازاقشا بىلمەيدى. تەك ورىسشا سويلەيدى.
وڭتۇستىكتە تۇراتىن ۇلتى وزبەك, تۇرىك, چەشەن, ينگۋش, ورىس ازاماتتاردىڭ ءبارى دەرلىك قازاقشا بىلگەندە كەسكىندەرى وزدەرىنەن اۋمايتىن دۇنگەن اعايىنداردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مۇلدە بىلمەيتىندىگى مۇنداعى قازاقتاردى قايران قالدىرعان. بىراق ءشامشىنىڭ «دۇنگەن قىزى» ءانىن جاقسى بىلەتىن جاستار قىزدارىنىڭ قاستارىنا دا قاراعىشتاي بەرگەن... ونەردىڭ حالىقتاردى جاقىنداستىرا الاتىن قۇدىرەتىن سودان ءبىل.
ءار وتباسىندا 5-6 بالا بار كورىنەدى, سولاردىڭ ارقاسىندا وسى ەكى اۋىلداعى مەكتەپ جابىلۋدان امان قالدى. ارادا ءۇش جىل وتكەندە دۇنگەن بالالارىنىڭ قازاقشا سايراپ جۇرگەنىن ەستي باستادىق. ونەرگە جاقىندارى ءتۇرلى كونتسەرتتەر مەن كونكۋرستارعا دا قاتىسىپ قويادى.
الدىمەن ولار وزدەرى شوعىرلانا تۇراتىن جانە وبلىس ورتالىعىنا جاقىن, كوممۋنيكاتسياسى دامىعان ەلدى مەكەندەردە تۇرۋدى قالاعان. ونداي اۋىلداردا جەرگىلىكتى تۇرعىندار جەتكىلىكتى ەكەندىگى ەسكەرىلىپ, قونىس اۋدارۋشىلارعا تاس جولى, اۋىز سۋى بار, وبلىس ورتالىعىنان 80-100 شاقىرىم جەردەگى بيكە مەن بوستاندىق اۋىلدارىن ۇسىنعاندا باس تارتپاعان.
دۇنگەن اعايىنداردىڭ باسشىسى وتباسىنىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىنە قاراي ۇسىنىلعان ۇيلەردى اعايىندارىنا ءوزى بولگەن. ەشقايسىسى قارسىلىق بىلدىرمەي, ايتقانعا كونە كەتكەنىن ايتىپ, قازاقتار ءبىرشاما قايران قالىپ ءجۇردى. قونىس اۋدارۋشىلار جاڭا مەكەنىنە كىرمەس بۇرىن ونى سىلاپ, اعارتىپ, جوندەپ, ءبىر اپتانىڭ ىشىندە جارقىراتىپ شىعا كەلگەن.
سونىڭ ءبىرى – بوستاندىق اۋىلىنداعى ي.ءچيردىڭ وتباسى. قىرىقتان جاڭا اسقان جىگىت پەن ايەلى 5 بالا ءوسىرىپ وتىر. كەيىنگىسى – 2018 جىلى بوستاندىقتا ومىرگە كەلگەن احمادتان باسقاسىنىڭ ءبارى قازاق مەكتەبىندە وقيدى. مۇعالىمدەر ولاردىڭ وقۋعا ىنتالى ەكەنىن ايتادى, قازاقشانى دا تەز ۇيرەنىپ الىپتى. وتاعاسىنىڭ ءوزى بوستاندىق ورتا مەكتەبىندە كۇزەتشىلىككە ورنالاسىپتى. قازاقتارمەن تىعىز ارالاسىپ تۇرادى, تۇسىنبەگەن قازاق سوزدەرىنىڭ ماعىناسىن بالالارىنان سۇراپ الادى. بىراق بىزدەگى كەيبىر قازاقتىڭ ءوزى شۇلدىرلەپ, ولارمەن ورىسشا سويلەسۋگە بەيىم تۇرادى ەكەن.
جەرگىلىكتى تۇرعىندار ىرعالىپ-جىرعالىپ جۇرگەندە دۇنگەندەر ءساۋىر تۋىسىمەن ەسىك الدىنداعى شارباقتارىن كارتوپ ەگۋگە دايىن ەتەتىن كورىنەدى. قۇنارلى قارا توپىراقتى قايتا-قايتا يىسكەپ, ابدەن ءتانتى بولادى ەكەن. جاز ورتاسىندا وسى اۋىلداعى شارباعى ارامشوپتەن ەڭ تازا ۇيلەر كىمدىكى دەسەڭ – ولار دۇنگەن اعايىنداردىكى بولىپ شىعادى. «ەڭبەك ەتسەڭ, قارا جەر دە بەرەدى, قۇر تاستامايدى» دەپ اباي دانىشپان ايتپاقشى, بۇلاردىڭ كۇتىپ-باپتاعان كارتوبى كوشىپ كەلگەن جىلدارىنان بەرى مول ءونىم بەرىپ كەلەدى.
دۇنگەندەر قوسىمشا جەر دە سۇراپ الىپتى. اۋىل ادامدارى بۇلاردان ۇيالىپ, ەندى وتىرعىزعان كارتوپتارىن كۇتۋگە ءجيى شىعاتىن بولىپتى. قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ كەيبىرى ءتىپتى مەملەكەت بەرەتىن جەڭىلدەتىلگەن سۋبسيديانى دا الماپتى. «قارىز الىپ قايتەمىز», دەپ ويلاسا كەرەك.
بوستاندىقتا چيرلەرمەن قاناتتاسىپ تۇرىپ جاتقانداردىڭ ءبىرى – بەكەر ايۆاەۆتىڭ وتباسى. ونىڭ ءۇش بالاسى بار. ءوزى وسىنداعى شارۋا قوجالىعىنىڭ ماۋسىمدىق جۇمىستارىنا ارالاسىپ, تابىس تابادى. باسقا ۋاقىتتا اۋىلدىڭ مالىن باعادى. ايەلى – مەكتەپتە تەحنيكالىق قىزمەتكەر. بۇلار جەڭىلدىكتى سۋبسيديا الىپ, تامىرلارىن تەرەڭ جىبەرۋگە بەت بۇرعان.
بوستاندىقتا كوشىپ كەلگەن
6 وتباسىنىڭ ۇشەۋى عانا قالعان. قالعاندارى ءبىرشاما قوڭدانىپ العان سوڭ ءتۇرلى سەبەپتەرمەن تۋعان جەرلەرىنە ات باسىن تۇزەپتى. ءۇشىنشى وتباسىنىڭ يەسى – ليۋۆا ششەربا. ونىڭ ايەلى سوفيا ەكەۋىنىڭ بەس بالاسى بار. قازىر بوستاندىق مەكتەبىنىڭ جابىلىپ قالماي تۇرعاندىعى – دۇنگەن بالالاردىڭ ارقاسى. ششەربا دا مەكتەپتە كۇزەتشى, ايەلى كيىم ىلگىشتە ىستەيدى.
دۇنگەندەر بوستاندىقتىڭ تۇرعىندارىنا ريزا ەكەندەرىن ايتتى. ءبارى دە قونىس اۋلاۋشىلاردى باۋىرلارىنا تارتىپ جۇرەدى ەكەن. بيكەدەگىلەر دە سولاي. اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى مەن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماگۇل رامازانوۆا ۇنەمى حالدەرىن ءبىلىپ وتىرادى.
بيكە اۋىلىندا دا قازىر بەس دۇنگەن وتباسى وتىر. كوشىپ كەلگەندەردىڭ كوبى كەيىنىرەك كەتىپ قالعان. تۇراقتاپ قالعاندارىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىكتەرى بوستاندىقتاعىدان ەش ايىرماشىلىعى جوق. دۇنگەندەرگە جەر بولسا بولدى, ەشكىمگە «جۇمىس جوق» دەپ مۇڭ شاقپايدى. سولتۇستىكتىڭ قاتال قىسىنا دا ۇيرەنىپ الىپتى.
شىنىن ايتساق, دۇنگەن اعايىندارعا قاراعاندا, وڭتۇستىك وڭىرلەردەن قونىس اۋدارعان كەيبىر قازاق اعايىندارىمىز كەيدە تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتىپ كورسەتىپ, پروبلەما تۋعىزىپ جاتادى. ء«ۇيىڭدى قىمتاپ جىلىت» دەپ اكەلىپ بەرگەن جىلىتقىش ماتەريالداردان باس تارتقاندار دا بار. ارينە, ولاردىڭ اراسىندا دا سىلتاۋ ىزدەمەي, ايانباي ەڭبەك ەتىپ, تاماشا ءۇي بولىپ كەتكەن اعايىندار كوپ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
