ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭناماعا ەنگىزىلگەن جاڭا تۇزەتۋلەر جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم دەڭگەيىن دە قامتىدى.
1. ەندى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرتتاي باعالاۋ پروتسەدۋراسى جۇرگىزىلمەيدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنا اكادەميالىق ەركىندىك بەرىلگەن. ءار جوو وقۋ باعدارلامالارىن ءوز بەتىنشە ازىرلەيدى. سوندىقتان مۇنداي باعالاۋ ءتۇرىن جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق.
2. ءبىلىم العانىن راستايتىن وزىندىك ۇلگىدەگى قۇجاتتاردىڭ مازمۇنىنا, ولاردى ەسەپكە الۋ جانە بەرۋ تارتىبىنە قويىلاتىن تالاپتار دا زاڭ نەگىزىندە ايقىندالدى. 2021 جىلدان باستاپ ءاربىر جوعارى وقۋ ورنى ءبىلىم العان ازاماتتارعا جەكە ۇلگىسى بويىنشا ديپلوم بەرەتىن بولادى. ياعني, ەندى ءار جوعارى وقۋ ورنىندا بەرىلەتىن ديپلومداردىڭ بارلىعى بىركەلكى بولمايدى. ءار وقۋ ورنى جەكە برەندكە اينالىپ, ستۋدەنتتەر وقۋ ورىندارىن ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا قاراي تاڭدايتىن بولادى. بۇدان بىلاي مەملەكەتتىك ۇلگىدەگى ديپلومدار بەرىلمەيدى. سوندىقتان زاڭسىز نەمەسە جالعان قۇجات اينالىمىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءتيىستى شارالار قابىلداندى. ماسەلەن, ءبىلىم بەرىلگەنىن راستايتىن قۇجاتتى ەسەپكە الۋ جانە سەريالىق نومىرلەرى بويىنشا ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ ءۇشىن ديپلومداردىڭ مازمۇنىنا قاتىستى بىرىڭعاي مينيمالدى تالاپتار قاراستىرىلعان. بعم-ءنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىندە بەرىلگەن ديپلومداردىڭ دەپوزيتاريى, رەكۆيزيتتەرى بولادى, سونداي-اق بولون پروتسەسىنىڭ تالاپتارىنا ساي Diploma Supllement بەرۋ قاراستىرىلادى.
3. مەملەكەتتىك گرانت ارقىلى وقۋعا تۇسكەن ستۋدەنتتەردىڭ گرانتتى جۇمىسپەن وتەۋ شارتتارى جەڭىلدەتىلدى. ەندى تۇلەكتەر تەك مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە عانا ەمەس, جەكەمەنشىك ۇيىمداردا دا جۇمىس ىستەپ, گرانتتارىن وتەي الادى. باستى شارت – دايىندىق باعىتى (ماماندىعى) بويىنشا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. بۇل ماسەلەنى تۇلەكتەر ءجيى كوتەرەتىن. جاڭا نورما ءتۇرلى ۇيىمدارداعى كادر ماسەلەسىن شەشۋگە دە سەپتىگىن تيگىزەدى. سونداي-اق تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋگە جول اشادى. مىسالى, ستۋدەنت اۋىلدىق كۆوتا ارقىلى فارماتسەۆتيكا باعىتى بويىنشا وقۋىن اياقتادى دەلىك. كەيىن ول اۋىلعا بارىپ, ءوز ماماندىعى بويىنشا مەملەكەتتىك ۇيىمدا جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى بولاتىن.
ال, اۋىلدا مەملەكەتتىك ءدارىحانا جوق بولسا شە؟ تۇلەكتىڭ قيىن جاعدايعا تاپ بولاتىنى انىق. سوندىقتان بۇل ماسەلە دە شەشىمىن تاپتى. قازىر مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك دامىپ كەلەدى جانە مەملەكەتتىك تاپسىرىس جەكەمەنشىك بالاباقشالاردا, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا ورنالاستىرىلىپ جاتىر. ەندىگى كەزەكتە گرانتپەن وقىعان تۇلەك ءوز دايىندىق باعىتى بويىنشا جەكەمەنشىك ۇيىمداردا ەش كەدەرگىسىز جۇمىس ىستەي الادى.
4. ايتپاقشى, كەيبىر گرانت يەگەرلەرى مەملەكەت شىعىنىن جۇمىسپەن وتەۋ ءراسىمىن اينالىپ ءوتۋدىڭ امالىن تاپقان.
ولار گرانت ارقىلى 3-كۋرسقا دەيىن تەگىن وقىپ, ءۇش جىل بويى ستيپەنديا الادى. سودان كەيىن مەملەكەتتىك گرانتتى جۇمىسپەن وتەمەۋ ءۇشىن 4-كۋرستا اقىلى بولىمگە اۋىساتىن. وسىعان بايلانىستى گرانت يەگەرىن وقىتۋعا مەملەكەت جۇمساعان شىعىنداردى وتەۋ بويىنشا جاڭا نورما ەنگىزىلدى. ماسەلەن, ستۋدەنت گرانتتا ەكى جىل وقىپ, كەيىن اقىلى بولىمگە اۋىستى دەلىك. بۇل جاعدايدا ستۋدەنت قانشا جىل گرانتتا وقىسا, سونشا جىل گرانتتى جۇمىسپەن وتەۋگە مىندەتتى بولادى. ءدال وسى نورما, اقىلى بولىمنەن گرانتقا اۋىسقان ستۋدەنتتەرگە دە قاتىستى بولادى.
5. ەندى قاراماعىندا كوللەدجدەرى بار جوعارى وقۋ ورىندارى دا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ باعىتى بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ راسىمىنە قاتىسا الادى. بۇعان دەيىن ولاردا مەملەكەتتىك تاپسىرىس الۋ قۇقىعى بولماعان ەدى. ءبىز بۇل ماسەلەنى دە شەشتىك. ەنگىزىلگەن تۇزەتۋ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇزدىكسىز وقىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى. بۇل تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
