بىزدىڭشە بولعاندا, وتكەنىڭنىڭ تامىرىن باسىپ, بۇگىنىڭنىڭ بەتىنە تۋرا قاراي الۋدىڭ تاعى ءبىر داڭعىل جولى جاتىر. تاپ الدىڭىزدا. ول – اكەلەر ايتقان اڭگىمە بولسا كەرەك. بالكىم, ءسىزدىڭ اكەڭىز ايتقان اڭگىمە باياعى جەتىنشى اتاڭىز ايتقان ءبىر جاقسى لەپەستىڭ ۇزىگى بولماسىنا كىم كەپىل. ەگەر ونىڭ دا مۇمكىندىگى بار ەكەنىن كەڭىپ ءبىر ەسەپكە الساڭىز, وندا ءسىزدىڭ مۇراعاتىڭىز, اسىرەلەي ايتقاندا ءتىرى ءارحيۆىڭىز سول اكەلەر ەمەس پە؟ ءتىپتى, بۇگىنگى ءبۇتىن ەلدىڭ ساليقالى ساياساتىنا, باس شۇلعىر باياندى باعدارىنا اينالىپ وتىرعان رۋحاني جاڭعىرۋىڭىز دا بۇدان بوتەن كەتە قويماسا كەرەك-ءتى.
حوش. سونىمەن اكەلەرىمىز ايتاتىن اڭگىمەنى دە قال-قادىرىمىزشە قاجەتىڭىزگە ۇسىنباقپىز.
* * *
بالا كۇنىمدە اكەمنىڭ ءاربىر ەرتەگىسى مەن اۋىزدىڭ سۋىن اعىزارداي اڭىرايتىپ قويىپ ايتاتىن اڭىز-اڭگىمەلەرىنە تويعان ەمەسپىن. نەگە ەكەنىن بىلسەمشى, مۇنداي اڭگىمەلەر ايتار الدىندا ول كىسى «بالالار, مەن قازىر سەندەرگە قاۋاشاق ايتىپ بەرەيىن, مىقتاپ ءتۇيىپ الىڭدار» دەپ بايىپتاپ ءبىر قاراپ الاتىن دا ۇزاق اڭگىمە باستايتىن.
سونداي اڭگىمەنىڭ ءبىرى – باقباق تۋرالى ەدى. استە, جاڭساق ەستىمەدىڭىز. كادىمگى باقباق (سۇتتىگەن) تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. قازاق ونى جەمىس (دانەك) بەرەتىن كەزىندەگى ۇلپاسىنا قاراپ «توزعاناق» دەپ تە اتاعان. كۇنگە ۇقساعان تۇرىنە قاراپ تا بولەكشە باعالاعان. كوز الدىڭىزعا كوپ ەستەلىكتەر كەلگەن بولار.
ءدال وسى جەردە ءسىزدىڭ ويىڭىزعا باقباق تىستەپ وسكەن بالا كۇنىڭىز ورالا كەتەرى انىق. مۇمكىن, ەرتەرەكتە دە وسى شوپپەن ويناماعان قازاقتىڭ بالاسى كەم دە كەم بولعان شىعار.
نەگە كەم بولماسىن, ونىڭ ادام دەنساۋلىعىنا تيگىزەر پايداسى مول بولىپ تۇرسا. سوندا قالاي دەيسىز عوي, بۇرىنعىلاردىڭ ەسكى ەسەبىنە جۇگىنسەڭىز, باقباق سورىپ وسكەن بالانىڭ دەنساۋلىعى قۋاتتى بولادى ەكەن. سوسىن دا بالاسىن قايتكەندە دە وسى شوپكە ءۇيىر قىلۋدىڭ امالىن ىزدەگەن. ال قازاقتىڭ دەن قويعان دۇنيەسىنەن دەگەنىن الاتىنىن كىم جوققا شىعارسىن. تاپقان عوي جولىن ءسويتىپ. ونى اڭگىمەسىندە ۇنەمى كونەدەن ءتىن تارتىپ ايتاتىن اكەمىز ايتادى تاعى.
ول كىسىنىڭ ايتۋىنشا, «باقا, باقا باق-باق, باسىڭ نەدەن جالپاق؟» دەپ بۇل ءشوپتىڭ باسىن تىستەپ ايتاتىن قىسقا جىردىڭ دا ايتىلۋى تەگىن ەمەس كورىنەدى. ياعني بالا سول جىردى ايتىپ ءجۇرىپ باقباق ساباعىن (تۇتىكشەسى – اۆتور.) اۋزىنا سالىپ ۇرلەيدى. ودان كەيدە كىسى قىزىعارلىقتاي وزگەشە دىبىس تا شىعىپ جاتادى. سونىمەن بىرگە ءشوپ تۇتىكشەسىنىڭ باسى تىلىنە كەلە بەلگىلى ءبىر پىشىنگە كەلە باستايدى.
ارينە, بۇل جەردە ونىڭ نەندەي كەسكىن سىزىپ, بالاعا قانداي ەرمەك بولاتىنىن ەجىكتەي تۇسىندىرگەننەن گورى پايداسى تۋرالى ايتقانىمىز وڭ بولار.
ەڭ قىزىعى, بۇل ءشوپتىڭ قۇرامىندا بۇگىنگى مەديتسينادا كەڭىنەن قولدانىلىپ جۇرگەن گليكوزيد مولىنان كەزدەسەدى ەكەن. سوسىن دا ۆيتاميندەرگە باي وسىمدىك اسقازان, ءوت, بۇيرەك, كوز... ءتىپتى ىسىككە دەيىن ەم بولاتىنى دالەلدەنگەن. بۇدان بولەك ونىڭ پايداسى شاش-ەتەكتەن دەپ ايتساق تا ەش ابەستىك بولا قويماس. بۇل جايلى ينتەرنەت يىرىمىنە ءبىر سۇڭگىپ شىققان كەز كەلگەن وقىرمان ءوزى-اق باعامدار دەپ ويلايمىز.
كوردىڭىز بە, قازاقتىڭ دانالىعىن. اۋىرۋعا ەمدىگىن ءبىلۋ بار دا ونى كۇندەلىكتى ومىردە قولدانۋ تاعى بار عوي. باقساڭىز, باقباقپەن ويناعان بالا كوپ اۋىرمايتىن بولىپ تۇر.
بىلايشا ايتقاندا, جاز بويى باقباق تىستەي ءجۇرىپ وسكەن بالا دا ءبىر, قاناتى دامىل تاپپاي بال تاسىپ قىس قامىنا كىرىسكەن ارا دا ءبىر سياقتى. ەكەۋىنىكى دە قىستىڭ قامىن جازدا ويلاعان الپەتتەي.
بىرەۋى – اۋىرماس ءۇشىن ىستەپ جۇرگەنىن بىلمەي, تىستەلەپ ويناي ءجۇرىپ «بال» جيسا, ال كەلەسىسى – البەتتە, تىرشىلىگى ءۇشىن تىربانىپ تابادى.
تابادىنى ايتپاقشى, اكەمنىڭ اڭگىمەسىنە تۇزدىق ەتىپ ءبىر وقيعانى كىرىستىرە كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىن. بالا كۇنىمدە اۋىلدا كورشى تاتەلەردىڭ ءبىرى ومىراۋ بەزى قابىنىپ قاتتى اۋىرعانى بار. مۇنىڭ سوڭى قيىنعا سوعۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلگەن كۇيەۋى جارىن جەتەكتەپ بارماعان ەمحاناسى قالماسا كەرەك. اقىرى تاۋى شاعىلىپ جۇرگەن كۇندەردىڭ بىرىندە اۋىلعا جولاۋشىلاپ كەلگەن ءبىر اقساقالدان بۇل اۋىرۋعا باقباقتىڭ ەم ەكەنىن ەستيدى.
سەنەسىز بە, «امان قالۋى قيىن» دەگەن سول تاتەمىز ءالى شاپقىلاپ ءجۇر. باياعى اۋىلدا. الدە, سول جولاۋشى قارياڭىزدىڭ ءوزى دە تەگىن ادام ەمەس پە ەدى, كىم بىلگەن ول تۇستا. ەڭ باستىسى, ءبىر انا ءبىر ءتۇپ ءشوپتىڭ قاسيەتىنەن امان قالىپ وتىرماي ما؟!
ول-ول ما, كۇن ءپىشىندى بۇل ءشوپتىڭ پايداسى بۇنىمەن بىتسە كانە.اكەمنىڭ جەتكىزۋىنشە, باياعىدا قازاقتار ۋاقىتتى كۇنگە قاراپ باعامداۋمەن قاتار, باقباققا دا سۇيەنىپ مولشەرلەي الىپتى. سول ارقىلى ول شىعاتىن ۋاقىتتا ەش مەزەتتە جاڭىلىپ كورمەگەن دەسەدى.
ماسەلەن, باقباقتىڭ وزىنە ءتان قاسيەتى بويىنشا تاڭعى التى ونىڭ ويانۋ ءساتى سەكىلدى. ياعني ول تۇراقتى تۇردە التىدا گۇل اشادى دا تۇستەن كەيىنگى ساعات ءۇشتىڭ كەزىندە گ ۇلىن جابادى. مىنە, مۇنداي قاسيەتتەر ونى وزگە گۇلدەردەن دە ەرەكشەلەپ تۇرسا كەرەك. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى دەمەي كور...
ايتپاقشى, مەنىڭ اۋىلىمنىڭ اتى دا – باقباقتى. ءتىپتى, كەيدە وسى ءبىر ۇزىنا-ۇزاق ايتىلاتىن اڭگىمەلەر مەنىڭ عانا اۋىلىمنىڭ «ارحيۆتەگى» قۇپيا جازباسىنداي سەزىلەتىنىن قايتەسىز. سوسىن دا كوپكە كوپ پايداسى تيەردەي اقتارىپ وتىرعان بەتىمىز وسى.
جوق! بۇنداي مىسالدار – قازاقتىڭ ارحيۆىندە جاتىر. ءبىزدىڭ ماقسات تا سول, سول مول دا باي قازىنانى ءال-ازىرىمىزشە سىزگە ازىرلەپ ۇسىنىپ وتىرۋ دەپ ءبىلىڭىز.
