بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ الەۋەتىنە ارقا سۇيەۋگە تۋرا كەلدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا سىرتتاي وقۋدىڭ بالاماسى رەتىندە «part-time» جۇيەسى, ياعني ۋاقىت ۇنەمدەي وتىرىپ, قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ جۇزەگە اسا باستادى. مۇنىڭ ماڭىزى قازىرگى ىندەت قوس بۇيىردەن قىسقان قىسىلتاياڭ شاقتا ايقىن سەزىلىپ جاتىر.
ءبىلىم الۋشىلار ءۇشىن يكەمدى كەستەگە نەگىزدەلگەن part-time جۇيەسىندە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ مىندەتتى ستاندارتتارىنا سايكەس بەلگىلى ءبىر باعدارلاما بويىنشا نەسيە كولەمىنىڭ 100 پايىزىن قامتۋ قاجەت. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ادىلەت تويباەۆ قاشىقتان وقۋ تەحنولوگيالارى پايدالانىلاتىن وقۋ جۇيەسىندە ءبىلىم الۋشى بىرىنشىدەن, وندىرىستەن قول ۇزبەي وقي الاتىنىن ايتادى. ەكىنشىدەن, وقۋ ورنىمەن تىكەلەي بايلانىستا بولادى, ءارى تالاپكەر سەمەسترگە بايلانىستى بەرىلگەن تاپسىرمانى ورىنداۋى قاجەت. ورىنداۋ مەرزىمى ءبىلىم الۋشىنىڭ وزىنە بايلانىستى. تاپسىرمانى ورىنداماعان جاعدايدا سايكەسىنشە, بالى دا تومەن بولادى. ياعني, وقىتۋشى ستۋدەنتكە جايدان-جاي باعا قويا سالمايدى.
بۇل جۇيەدە ادىستەمەلىك قۇرالدار, ونلاين, بەينە-لەكتسيالاردى يگەرۋدىڭ تولىق مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلعان.
ءا.تويباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جۇيەدە ەمتيحان تاپسىرۋدىڭ اشىقتىعى دا تولىققاندى قامتاماسىز ەتىلگەن. ارنايى پروكتورينگ جۇيەسى ارقىلى ەمتيحان تاپسىرۋشىنىڭ بارلىق قادامى قاداعالانىپ وتىرادى. سونىمەن قاتار ەمتيحان بارىسىندا قوسىمشا سايتتارعا شەك قويىلادى. ەلىمىزدەگى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ جانە الەم ەلدەرىنىڭ وزىق ۇلگىلەرى نەگىزىندە جۇزەگە اسقان وقىتۋ جۇيەسى ساپالى ءبىلىمدى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويمايدى, ءارى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى تەرەڭ مەڭگەرۋگە ىقپال ەتەدى. بۇل باعىتتا IT باعدارلامالاردى تاڭداۋ – ءاربىر وقۋ ورنىنىڭ ەركىندە. قاشىقتان وقۋ جۇيەسىن ەلىمىزدەگى ازاماتتىق ەمەس وقۋ ورىندارىنداعى كەيبىر ماماندىقتاردا عانا پايدالانىلمايدى. ال سىرتتاي وقۋعا ءتۇسىپ, اكادەميالىق دەمالىس العان ستۋدەنتتەر بۇرىنعى جۇيەمەن وقۋلارىن اياقتاۋعا قۇقىعى بار.
جوعارى وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى راحمان الشانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جۇيەدە وقيمىن دەگەندەردىڭ بارلىعىنا بىردەي مۇمكىندىك بار. سپورتشىلار, ونەر سالاسى ماماندارى مەن كوللەدجدەردى ءبىتىرىپ, اۋىل-ايماقتاردا بالا وقىتىپ جۇرگەن مۇعالىمدەر دە, بالا تاربيەسىمەن وقي الماي جۇرگەندەر دە ەندىگى كەزەكتە قاشىقتان ءبىلىم الادى. وسى كەزگە دەيىن جاعدايىنا بايلانىستى وقۋعا تۇسە الماي قالعاندار دا بولدى. دەگەنمەن بۇگىندە مەملەكەتتىڭ ءبىلىم سالاسىنا ايتارلىقتاي كوڭىل ءبولۋى ناتيجەسىندە گرانت سانى كوبەيىپ, شاكىرتاقى ءوسىپ كەلەدى. ال جاڭا جۇيەنىڭ مۇگەدەك جاندار ءۇشىن دە مۇمكىندىگى مول. بۇل – الەم ەلدەرىندە جەمىسىن بەرگەن جۇيە.
جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ءبىلىم ساراپشىسى جاقسىلىق ءسابيتوۆ تە ءتيىمدى دەپ سانايدى. «بۇرىندارى سىرتتاي جانە ىشتەي وقىعان ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم ساپاسىندا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىقتار بولاتىن. دەسەك تە سىرتتاي وقۋدىڭ بولماۋى, بۇل ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋعا دەگەن قۇقىعىن شەكتەمەيدى. ونىڭ ورنىنا بۇگىندە اقش, باتىس ەلدەرى تولىعىمەن جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان ءبىلىم جۇيەسى قولدانىسقا ەندى. بۇل تالاپكەر ءۇشىن وتە قولايلى. كەزىندە ءبىلىم باعدارلاماسىن مەڭگەرە الماعان ستۋدەنتتەردىڭ وقۋدان شىعىپ قالعان جاعدايلارى دا كەزدەسكەن. تىپتەن سىرتتان وقۋدىڭ «ديپلومدار فابريكاسىنا» اينالعانىن دا جوققا شىعارا المايمىز», دەيدى ساراپشى.
ال جاڭا جۇيەدە وقۋ ورنىن ءبىتىرۋ مەرزىمىنە شەك قويىلمايدى. تالاپكەر ءبىر سەمەستردە 2-3 كرەديت الىپ, وزىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا ورىنداي الادى. باعدارلامانى جىلدام مەڭگەرسە, وقۋ اقىسىنا دا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى. وقىتۋدىڭ مۇنداي جۇيەسى سونىمەن بىرگە از تابىستى جانە الەۋمەتتىك مۇقتاج جاندار ءۇشىن دە ءتيىمدى.
پەداگوگ مامانداردى سىرتتاي وقىتۋمەن كەلىسپەيتىنىن ايتقان اباي اتىنداعى قازۇپۋ اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى دەپارتامەنت ديرەكتورى حايرۋللا جانبەكوۆ بۇگىندە پەداگوگ ماماندارعا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن العا تارتتى.
«وقۋشىنىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا بىردەن-ءبىر ىقپال ەتەتىن مۇعالىم دەيتىن بولساق, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مەكتەپتەرگە جۇمىسقا ورنالاساردان بۇرىن قوسىمشا سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى تاپسىرماسى پەداگوگ ماماندارعا دەگەن تالاپتىڭ كۇشەيگەنىن كورسەتەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وتكەن جىلى جۇرگىزگەن ساۋالداماسى ناتيجەسىندە ەل وڭىرلەرىنەن 4 300 پەداگوگيكالىق مامانعا سۇرانىس تۇسكەن. ال ۋنيۆەرسيتەت دايىنداعان ماماندار سانى – 2 مىڭنىڭ اينالاسىندا عانا. مەكتەپتەر سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەلىمىزدەگى باسقا دا پەداگوگيكالىق ماماندار دايارلايتىن وقۋ ورىندارىنا ۇسىنىس جاساۋعا تۋرا كەلدى», دەيدى ح.جانبەكوۆ.
سونداي-اق ول جاراتىلىستانۋ ماماندىقتارىنا ورىس تىلىندەگى مۇعالىمدەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە وسى قاجەتتىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, قوس ءتىلدى ماماندار دايارلاۋ ءىسى جولعا قويىلعان. ال اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرگەن ماماندارعا سۇرانىس تا كوپ, ەڭبەكاقىسى دا جوعارى. قاشىقتان وقۋ تاجىريبەسىنە سايكەس تالاپكەرلەر زاماناۋي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋى قاجەت. ح.جانبەكوۆ العاشىندا ۋنيۆەرسيتەتتەگى وقىتۋشىلاردىڭ تسيفرلى ساۋاتتىلىعى تومەن بولعانىن ايتادى. وسىعان وراي پروفەسسور-وقىتۋشىلاردىڭ 750-ءى تسيفرلى پەداگوگ مەكتەبىنەن ءوتىپ, الەم ەلدەرىندە پايدالانىپ جاتقان وزىق پلاتفورمالاردى ۇيرەنۋىنە قولايلى جاعدايلار جاسالىپ وتىر. بۇگىندە كوپتەگەن وقۋ ورنىندا ارنايى بەينە-لەكتسيالار جاسايتىن, زەرتحانالىق كلاستار, ءموبيلدى ورتالىقتار جۇمىس ىستەيدى. بىراق ولاردى زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرىپ وتىرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى.
قاشىقتان ءبىلىم بەرۋدىڭ زاماناۋي مۇمكىندىكتەرى مەن ادامزاتقا تيگىزەر كەرى اسەرى تۋرالى ويلارىمەن بولىسكەن قىزدار ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقۋ جانە وقۋ ادىستەمەلىك جۇمىستارى جونىندەگى پرورەكتورى ەركىن جۇمانقۇلوۆا كارانتيندىك شارالاردى ەنگىزۋ كەزىندە مەملەكەت ءبىلىم عانا ەمەس, بارلىق ماڭىزدى سالالاردىڭ جۇمىس ىستەۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋعا ءماجبۇر بولعانىن ايتادى.
«قاشىقتان وقىتۋدى يننوۆاتسيالىق دەپ اتاۋعا كەلمەيدى. ويتكەنى بۇل جۇيە الەم ەلدەرىندە دە, سونىمەن بىرگە ەلىمىزدە دە سوڭعى جيىرما جىل ىشىندە پايدالانىپ كەلەدى. جول ءجۇرىپ, پاتەر جالداپ قوسىمشا شىعىن شىعارماستان, وندىرىستەن قول ۇزبەي ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قاشىقتان وقۋ جۇيەسى قولايلى, ءارى ءبىلىم ساپاسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار باعدارلامالاردى بىرنەشە وقۋ ورنىنا ورنالاستىرۋ ساپالى ءبىلىمنىڭ وزەگى بولماق. قاشىقتان وقۋ جاعدايىندا ءبىلىم باعدارلامالارىن, كۋرستاردى, بىلىكتى وقىتۋشىلاردى تاڭداۋ مۇمكىندىگى دە بار. بۇل ءبىلىمنىڭ باسەكەلەستىگىن كورسەتسە, تالاپكەرلەرگە IT-تەحنولوگيا, ماتەماتيكا, بيوتەحنولوگيا جانە باسقا دا سالالاردى مەڭگەرۋدە الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارىن تاڭداۋعا بولادى. ارينە, قاشىقتان وقۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارىمەن قاتار, قاپەردە ۇستايتىن جاقتارى دا بارشىلىق. بۇگىندە اۋىل-ايماقتاردا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ جەتىسپەۋشىلىگى الاڭداتادى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ادامزات دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرى دە بار. ادامي قۇندىلىقتار, تۇلعانىڭ رۋحاني, مادەني قالىپتاسۋى ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن كەزەڭدە قاشىقتان وقۋ بارىسىندا وقىتۋشى مەن تالاپكەر اراسىندا قاپەردە ۇستايتىن ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت. دەسەك تە قاشىقتان وقۋ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنا دەندەپ ەندى. ال ءداستۇرلى ءبىلىم الۋ رەجىمىنە ورالعان كۇننىڭ وزىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالارسىز ءبىلىمنىڭ بولاشاعى بولمايتىنى انىق», دەيدى ە.جۇمانقۇلوۆا.
پاندەميا ەلىمىزدەگى قاشىقتان ءبىلىم الۋدىڭ جاعىمدى ءارى تۇيتكىلدى تۇستارىنا نازار اۋدارۋعا مۇمكىندىك بەردى. ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزۋدە قولايلى ءبىلىم پلاتفورمالارىن تاڭداپ, ونى ءارى قاراي جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزىنا باسىمدىق بەرىلە باستاعانىن ۋنيۆەرسيتەتتەر تاجىريبەسىنەن اڭعارۋعا بولادى. دەگەنمەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم كەڭىستىگىنە جۇكتەپ وتىرعان جۇگى اۋىر. ويتكەنى حالىقارالىق ىقپالداستىق IT-تەحنولوگيالار سالاسىنداعى الەمدىك الىپ كومپانيالارىمەن باسەكەلەس بولۋدى تالاپ ەتەدى.
الماتى
