وعان سەبەپ بۇكىل الەم جۇرتشىلىعىمەن قاتار قازاقستان حالقىن دا الاڭداتقان كوروناۆيرۋس پاندەمياسى. ماسەلەن, وتكەن تاۋلىكتە عانا رەسپۋبليكا اۋماعىندا 587 ادامدا كوروناۆيرۋس ىندەتى پتر ارقىلى راستالىپ, اۋىرعانى بەلگىلى بولدى. بۇعان قوسا, 188 ادامنان كۆي بەلگىلەرى بار پنەۆمونيا انىقتالعانى تاعى بار.
ال كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا تولقىنى قاراشا مەن جەلتوقسان ايىندا ورىن الۋى مۇمكىن دەلىنگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, قاڭتاردىڭ باسىندا دا ەپيدەميولوگيالىق احۋالدىڭ جاقسارىپ كەتەتىندىگىنە كۇمان كوپ. وسىنداي جاعدايدا قاڭتارداعى ساياسي ناۋقان قالاي وتپەك؟ حالىق اراسىندا كوروناۆيرۋستىڭ كەڭىنەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن قانداي ساقتىق شارالارى قولعا الىنباق؟ سايلاۋشىلار ۆيرۋس جۇقتىرىپ الماۋى ءۇشىن نە ىستەۋى كەرەك؟ مىنە, وسى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىسىپ كورەلىك.
بىردەن ايتايىق, ساياسي ناۋقاننىڭ وتۋىنە جاۋاپتى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پاندەميا جاعدايىندا سايلاۋ وتكىزۋ ءۇشىن ساقتىق شارالارىن قاراستىرىپ وتىر. ياعني, سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن "قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ جانە ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭىندە COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ۇسىنىمدار" ازىرلەپ تە قويدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى – باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەر ەرلان قياسوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ پروتسەسىنىڭ دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ كەزەڭىندە ماسكا رەجيمىن مىندەتتى تۇردە ساقتاپ, ءبىر رەتتىك قولعاپ كيگەن ءجون.
سونىمەن قاتار قولدى زالالسىزداندىرۋ ماقساتىندا انتيسەپتيكتى ءجيى قولدانىپ, ادامدار اراسىندا الەۋمەتتىك اراقاشىقتىق ساقتاۋ دا ماڭىزدى. مۇنان بولەك, قول الىسىپ امانداسۋدان, تىكەلەي قارىم-قاتىناستىڭ وزگە دە فورمالارىنان مۇمكىندىگىنشە ارىلا تۇرعان دۇرىس.
"پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ كەزەڭىندە سەزدەر, كونفەرەنتسيالار جانە وتىرىستار وتكىزۋ بارىسىندا بايلانىسسىز تەرمومەتر قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن قاتىسۋشىلاردىڭ دەنە قىزۋىن ولشەۋ, سەزدەر, كونفەرەنتسيالار مەن وتىرىستار وتكىزۋدىڭ بۇكىل كەزەڭى ىشىندە شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنىڭ ماسكا رەجىمىن ساقتاۋى ۇسىنىلادى. شاراعا قاتىسۋشىلاردى زالعا وتىرعىزعان كەزدە الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ءتيىستى قۇجاتتاردى تولتىرۋ جانە قول قويۋ بارىسىندا جەكە قالامساپ پايدالانۋ كەرەك. عيماراتتىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى بولعان جاعدايعا ورىن-جايعا كىرۋ جانە شىعۋ ەسىكتەرى جەكە-جەكە بولۋى ءتيىس", دەدى باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, جوعارىدا اتالعان جيىندار وتەتىن ورىن-جايدا جاساندى ۆەنتيلياتسيا جۇيەسى بولماعان كەزدە بولمە اۋاسىن تۇراقتى تۇردە جەلدەتىپ وتىرۋعا كەڭەس بەرىلەدى. سونداي-اق عيماراتقا كىرەبەرىستە جانە ىشىندە ارا قاشىقتىق بەلگىلەرى ورناتىلىپ, بۇكىل ورىن-جاي زالالسىزداندىراتىن جۋ قۇرالدارىمەن ۇنەمى تازارتىلىپ وتىرۋى ءتيىس.
بۇدان بولەك, ورىن-جايعا كىرە بەرىستە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ شارالارى تۋرالى اقپاراتتىق ماتەريالدار ورنالاستىرىلىپ, زالعا كىرە بەرىس حولدا قولدى تازارتۋعا ارنالعان انتيسەپتيك بار سانيتايزەرلەر ورناتىلۋى قاجەت. قاتىسۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىق ساقتاۋىن باقىلاپ جۇرەتىن جاۋاپتى ادامدى بەلگىلەۋ دە ارتىق ەتپەيدى. شارانىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا پتر تەستىلەۋ ادىسىمەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسنا ارنالعان زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن الدىن الا وتۋگە كەڭەس بەرىلەدى.
بۇل رەتتە تەست شارانىڭ باستالۋىنا 72 ساعات ۋاقىت قالعاننان كەيىن عانا تاپسىرىلعانى دۇرىس. ال زەرتحانالىق تەكسەرۋدىڭ وڭ ناتيجەسى بار ازاماتتاردى عيماراتقا كىرگىزبەگەن ءجون. دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى ۇسىنۋ بويىنشا شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ كەزەڭىندە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ مەن ولاردىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جاۋاپكەرشىلىگى جيىندى وتكىزۋشىلەرگە جۇكتەلەدى.
"سايلاۋ كوميسسيالارىنا جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا مىناداي سانيتارلىق-ەپيدەميالىق شارالاردى ساقتاۋ ۇسىنىلادى. ەڭ الدىمەن سايلاۋ كوميسسيالارى جۇمىسىنىڭ بۇكىل كەزەڭىندە كوميسسيانىڭ بارلىق مۇشەلەرىن قولدى انتيسەپتيكالىق قۇرالدارمەن زالالسىزداندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. سايلاۋ كوميسيالارى عيماراتتارىنا كىرەبەرىستە سانيتايزەرلەر بولۋى جانە تۇراقتى تۇردە تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋى كەرەك. جيھازدار مەن تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار ءبىر-بىرىنەن كەمىندە 1,5-2 مەتر ارا قاشىقتىقتا ورنالاستىرۋى ءتيىس. سايلاۋ قۇجاتتارىمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا قاۋىپسىزدىك شارالارى ساقتالۋى قاجەت. سايلاۋ قۇجاتتارىن تولتىرۋ جانە ولارعا قول قويۋ بارىسىندا جەكە قالامساپ پايدالانۋ ۇسىنىلادى", دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ-ۆيتسە-ءمينيسترى.
وسى ورايدا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى بەرىك يماشەۆ ساياسي پارتيالار وكىلدەرىنىڭ نازارىن دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ۇسىنۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ كەزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ازىرلەگەن ۇسىنىمداردى مۇلتىكسىز ساقتاۋ قاجەتتىگىن ايتادى.
"بۇل ۇسىنىمدار دەر ۋاقىتىندا ازىرلەندى. سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ – سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ەڭ ماڭىزدى اسپەكتىلەرىنىڭ ءبىرى. وسىعان بايلانىستى ساياسي پارتيالار وكىلدەرىنىڭ نازار اۋدارۋىن سۇرايمىن. دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ۇسىنۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ كەزەڭىندە جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا جۇكتەلەدى. سونداي-اق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ پارتيالىق ءتىزىمدى تىركەۋدى جۇرگىزۋ كەزىندە بارلىق قاجەتتى دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋى قاجەت ەكەندىگىنە نازار اۋدارتامىن", دەدى بەرىك يماشەۆ.
