قاۋىپ بۇلتى تولىق سەيىلگەن جوق

سەناتتىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى ءادىل احمەتوۆ اتالعان اسسامبلەيا توراعاسى جواو سوارەشتىڭ تاپسىرماسىمەن قىرعىزستانعا بارىپ قايتقان ەدى. ول كەلگەن كۇنى جەدەل سۇحبات جۇرگىزۋدىڭ ءساتى تۇسكەن بولاتىن. – ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسام­بلەيا­سىنىڭ توراعاسى جواو سو­ارەش­تىڭ ارنايى وكىلى رەتىندە كورشى ەلگە بارعانداعى ماقساتىڭىز نە ەدى؟ قىرعىزستانداعى وقيعالاردان كەيىن سوندا بولعان العاشقى قازاق­ستان­دىقتىڭ ءبىرىسىز, نە كورىپ, نە باي­قادىڭىز؟ – ءبىزدىڭ وندا بارعانداعى ماق­ساتىمىز – ەلدىڭ ىشىندەگى تىنىش­تىق­تىڭ ورناۋىنا, حالىقتىڭ بەي­بىت ومىرگە كوشۋىنە ىقپال ەتۋ. سونىمەن بىرگە, بىزگە قالىپتاسقان جاعدايدى كوزبە-كوز كورىپ, ۇيىم تاراپىنان قانداي كومەك كەرەك ەكەنىن ءبىلۋ مىندەتى جۇكتەلدى. مەنەن ەكى كۇن بۇرىن سول ەلگە ەقىۇ ءىس باسىنداعى توراعاسىنىڭ ارناۋلى وكىلى رەتىندە ءماجىلىستىڭ ۆيتسە-سپيكەرى جانىبەك كارىبجانوۆ تا بارعان ەدى. بىزدەن باسقا دا حا­لىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بول­دى. اتاپ ايتقاندا, بۇۇ باس حات­شىسىنىڭ ارنايى وكىلى يا.كۋ­بيش­تى, ەۋرووداقتىڭ ارناۋلى وكىلى پ.موررەلدى, ەقىۇ-نىڭ كيكىل­جىڭ­دەردىڭ الدىن الۋ بيۋروسى دي­رەك­تورىنىڭ ورىنباسارى پ.زال­مەر­دى جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنىڭ وكىلى ۆ.سەمە­ري­كوۆ­تى كەزدەستىردىك. ءبارىمىزدىڭ ماق­ساتىمىز ءبىر بولعاندىقتان, ءبىز ءبىر­لەسە جۇمىس ىستەدىك. ايتا كەتە­تىن ءجايت, ەقىۇ-نىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ۇلكەن ورتالىعى بىشكەك قالاسىندا ورنالاسقان, وندا 110 ادام قىزمەت ەتەدى. ارينە, بىشكەكتەگى قازىرگى ۋا­قىت­شا ۇكىمەت حالىق سايلاعان زاڭ­دى بيلىك ەمەس ەكەنى بەلگىلى. بۇلار ەرەۋىلشىلەردىڭ ارەكەتى شەكتەن اسىپ, سايلانعان ۇكىمەتتى قۋىپ شىققاننان كەيىن بيلىكتى قول­دا­رى­نا العان ءتۇرلى وپپوزيتسيا باس­شى­لارىنىڭ بىرلەستىگى. ولاردىڭ ءوز اراسىندا دا تولىق تۇسىنىستىك بار دەپ ايتۋ قيىن. بىراق ەلدى يەسىز قالدىرماي, بۇزاقىلاردىڭ قالانى قيراتىپ-بۇلدىرۋىنە, مارودەر­لەر­دىڭ تالاۋىنا جول بەرمەي وتىر­عان­دارى ءۇشىن دە ولارعا ءبىز ريزاشى­لىقپەن قارادىق. دەگەنمەن, تاعى دا قايتالاپ ايتايىن, ولاردىڭ بار­لىق ارەكەتىن زاڭدى دەي ال­ماي­سىڭ. ويتكەنى, ق.باكيەۆتىڭ جاق­تاس­تارى ءوتىپ كەتكەن دەگەن جەلەۋ­مەن پارلامەنتتى تاراتىپ جىبەرگەن, كونستيتۋتسيالىق سوتتى دا جاۋىپ تاس­تاعان. مۇنداي قۇقىقتارى بول­ما­سا دا ەرەۋىلشىلەر ءدۇمپۋىنىڭ كۇ­شىمەن شەشىمدەرىن ورىنداتقان. قازىر جوگوركۋ كەنەشتىڭ دە­پۋ­تاتتارى ۇيلەرىندە قونۋعا قورقىپ, ءار­بىر جەردە باس ساۋعالاپ جۇرگەن كورىنەدى. ال ەرەۋىلدىڭ العىشارتى تۋ­را­لى كوپتەگەن باق ايتىپ جاتىر عوي, سولاردىڭ تۇجىرىمدارى دۇ­رىس ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ەلدەگى الەۋ­مەتتىك جاعداي وتە تومەن, ونىڭ ۇستىنە كوممۋنالدىق تولەم­نىڭ تاريفتەرىن كۇرت ءوسىرىپ ءجى­بەر­گەن. حالىق ءتىپتى بۇل جاعدايعا دا شىداۋى مۇمكىن ەكەن, بىراق وسى ارادا ق.باكيەۆ وتە ءبىر ۇلكەن قاتە­لىك­تى قادام جاساپتى. ول وپپو­زي­تسيا­لىق پارتيالار ليدەرلەرى حا­لىق­تى كوتەرىپ, ەرەۋىلگە شىعا­را­تىنىن ءبىلىپ, ولاردى ءبىر-اق تۇندە تۇرمەگە قاماتقان. بۇل ء“وزى دە ءۇر­كەيىن دەپ تۇرعان جىلقىعا جاپى­راق شاشساڭ نە جورىقتىڭ” كەرى بولىپ شىعا كەلگەن. ەرەۋىل­شى­لەر­دىڭ قولدارىنداعى تاياق, تاس سياقتى قارۋدى جانە ولاردىڭ ەشتەڭەدەن تايىنبايتىنىن كورگەن ۇكىمەت ولاردى ساباسىنا ءتۇسىرۋ ماقساتى­مەن وق اتقان. اق ءۇيدىڭ ۇستىنە وتىر­­عىزىلعان مەرگەندەر توبىردىڭ ىشىندەگى اسا بەلسەندى دەپ سانا­عان­دارىن وققا بايلاعان. ءسويتىپ, سەك­سەن­نەن اسا ادام قازا بولدى. بىراق بۇل ارەكەت حالىقتى ساباسىنا ءتۇسى­رۋ­دىڭ ورنىنا, ءتىپتى اشىندىرىپ جىبەرگەن, ولار وزدەرىنە قارسى تۇر­عان ميليتسيانىڭ قارۋلارىن تار­تىپ الىپ, بۇرىنعىدان دا قاتتى قيمىلعا كوشكەن. دۇكەندەردى تال­قانداپ, مەكەمە-ۇيىمدارعا باسىپ كىرىپ, قيراتىپ, ءورت قويعان. سونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق پروكۋرا­تۋ­را­نىڭ عيماراتىن ورتەپ جىبەرگەن. بىشكەكتە اشىلعان قىتايدىڭ, ءتۇ­رىكتىڭ ساۋدا ۇيلەرى ءورت قۇشاعىندا قالعان. باكيەۆتىڭ بالاسى ماك­سيم­مەن بايلانىستاعى بيزنەس ورىن­دارى تەگىس قيراتىلعان. كوتەرىلىس­شىلەر اڭشى مىلتىعى مەن وق-ءدارى ساتاتىن دۇكەندى دە باسىپ الىپ, ونىڭ بارلىق مۇلكىن قولدى ەتكەن. سول قارۋلارمەن مەرگەندەرگە, ۇكى­مەت ادامدارىنا قارسى كادىمگىدەي وق اتقان. وسىنىڭ سالدارىنان ولگەندەردەن باسقا مىڭنان ارتىق ادام جارالانعان, قازىر ولاردىڭ كەيبىرى ءولىم حالىندە جاتىر. مىنە, وسىنداي جاعدايدى كو­زىڭ­مەن كورگەندە, ارينە, جاعدايدىڭ تىم كۇردەلى ەكەندىگىن سەزىنە ءتۇ­سە­سىڭ. حالىقتى وققا كەۋدەسىن توسۋعا دەيىن اشىندىرعان جايتتەردىڭ اراسىندا ق.باكيەۆتىڭ وتباسىنىڭ ارەكەتتەرى ەرەكشە مەنمۇندالايدى. ماسەلەن, ۇلى ماكسيم مەكەمە-ۇيىم­داردىڭ اكتسيالارىن رەيدەر­لىك ادىسپەن تارتىپ العان. پرەزي­دەنت ءوزىنىڭ تۋىستارىن بارلىق جاۋاپ­تى جەرلەرگە تاعايىنداي بەر­گەن, ءسويتىپ, كوررۋپتسيانىڭ دامۋى­نا جول اشىلعان. – ەندى اتقارعان شارۋالارى­ڭىز­عا توقتالىپ وتسەڭىز... – ءبىز بىشكەكتە ۋاقىتشا ۇكى­مەت­تىڭ باسشىسى ر.وتۋنباەۆامەن, ەكونوميكا ءمينيسترى ب.ساريەۆپەن, كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ ورىندالۋىن قارايتىن قىزمەتتىڭ باسشىسى ءو.تەكەباەۆپەن, ۆيتسە-پرە­مەر ا.اتانباەۆپەن, ۇەۇ وكىل­دەرىمەن, تاراتىلعان پارلامەنت ءمۇ­شەلەرىمەن, ت.ب. سويلەستىك. ءبىر قىزىعى – قىرعىزدار ءبىزدى قازاق­ستان­نىڭ وكىلدەرى دەپ قابىلدادى, ءبىز ولارعا ءوزىمىز قازاق بولعا­نى­مىزبەن, حالىقارالىق ۇيىمنىڭ وكىلى رەتىندە كەلىپ تۇرعانىمىزدى ەجەلەپ تۇسىندىردىك. بارلىق حالىقارالىق ۇيىمدار ۇكىلدەرى ماقساتىمىز ءبىر بولعان سوڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەپ, ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ باسشىلارىنا ق.با­كيەۆ­تىڭ دە-يۋرە پرەزيدەنت ەكەنىن, ر.وتۋن­باەۆا بولسا, دە-فاكتو ەلدىڭ باس­شىسى ەكەنىن ايتا كەلىپ, ءتوڭ­كە­رىس بارىسىندا بيلىككە كەلگەن ۇكىمەتتى كونستيتۋتسياعا سايكەس زاڭ­داستىرۋ كەرەكتىگىن, ول ءۇشىن ق.باكيەۆتىڭ ءوز باسى مەن وتباسىنا قاۋىپسىزدىك جاعدايىن جاساپ, ونىڭ بيلىكتەن باس تارتۋىنا جەتۋ, سودان سوڭ ەلدەن امان كەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتىك. ارينە, بۇل جەردەگى اڭگىمە باكيەۆتىڭ وتبا­سىنا عانا قاتىستى ەكەنىن ايتتىق, ال تۋىسقاندارىنا ونىڭ قاتىسى جوق ەكەنىن بىلدىردىك. ۋاقىتشا ۇكى­مەت باكيەۆتى ۇستاپ, جاۋاپقا تار­تۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانى بەلگىلى. مۇنداي جاعدايدا ونىڭ جاقتاستارى قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ەلدە ازامات سوعىسىنىڭ بولۋى ءاب­دەن مۇمكىن. ءبىز وسى قاۋىپتى ايتىپ, باكيەۆتىڭ ەلدەن امان كەتكەنى ەندىگى تىنىش­تىقتىڭ كەپىلى ەكەنىن جەتكىزدىك. ۋاقىتشا ۇكىمەت وكىلدەرى ارا­سىن­دا دا بىراۋىزدىلىق جوق, ولار­دىڭ كەيبىرى كوشەدەگى توبىردىڭ تالابىنان قورقىپ, باكيەۆتى ۇستاۋ كەرەك دەگەندى ايتادى. وسى ۇرەي ءبا­رى­نىڭ دە باسىندا بار. بىراق ءبىز ءوز تاراپىمىزدان بيلىككە كەل­گەن­نەن كەيىن تاۋەكەلگە بارۋدىڭ دا قا­جەتتىگىن ەسكەرتتىك, باكيەۆتىڭ بي­لىكتەن باس تارتۋىمەن عانا بيلىك­تەرىنىڭ تانىلاتىنىن, ال ول ەلدە پرەزيدەنت رەتىندە وتىرا بەرەتىن بولسا, تىنىشتىق ورنامايتىنىن تۇسىندىردىك. كوپ ويلاسقان ۋاقىتشا ۇكىمەت باسشىلارى اقىرى وسى اقىل­دى قابىلدادى. – قازىرگى كەزدەگى جاعداي تۋرالى نە ايتۋعا بولادى؟ – قازىر جاعداي قالپىنا ءتۇسىپ كەلە جاتقان سىڭايلى. وقۋ ورىن­دارى, ساۋدا مەكەمەلەرى جۇمىس ىستەي باستادى. بۇرىن قورقىپ, فورماسىن كيمەي جۇرگەن پوليتسيا دا قازىر مىندەتىن اتقارۋعا كىرىسىپتى. جاستار اراسىنان شىققان بەل­سەن­دىلەر قالاداعى تىنىشتىقتى كۇزەتۋگە ءوز ەرىكتەرىمەن شىعۋدا. ەقىۇ تاراپىنان ولاردى قولداۋ ءۇشىن قارجىلاي كومەك بەرىلمەك. بۇۇ دا ءوزى تاراپىنان قولداۋ بىلدىرمەك. قالادا كولىك قاتىناسى دا قالپىنا كەلتىرىلگەن. بىراق ءبارىبىر ەلدە ءبىر الاڭ­داۋشىلىق بار. ول – ۋاقىتشا ۇكى­مەت حالىققا ءتيىستى دەڭگەيدە بيلىك جۇرگىزە الا ما, الدە ءبىر قىلىعى ۇناماي قالسا, بۇلاردى دا توڭكەرىپ تاستاي ما دەگەن قاۋىپ. سوندىقتان ولار دا بارىنشا ساقتىقپەن, ءبىر شوقىپ, ەكى قاراپ دەگەندەي, جۇمىس ىستەۋدە. ونىڭ ۇستىنە ەلدە ساي­لان­عان پرەزيدەنتتىڭ ءالى بيلىكتەن باس تارتپاي وتىرۋى جوعارىدا ايتقان قاۋىپتىڭ شەتىن شىعارۋدا. ونىڭ جاق­تاستارى دا از ەمەس ەكەنى بەل­گى­لى. ەندى جاڭا توڭكەرىسكە جول بە­رىل­سە, ونىڭ قازىرگىدەن دە قاۋىپتى بولاتىنى تۇسىنىكتى. ويتكەنى, قازىر حالىقتىڭ قولىنا قارۋ ءتيدى. مىنە, وسىندايلار قىرعىزستانداعى جاع­دايدىڭ تولىق تىنىشتالۋىنا جول بەرمەي وتىر. – ال مۇمكىنشىلىك بەرىلىپ جاتسا, ق.باكيەۆتىڭ قاي ەلگە كەتۋى مۇمكىن؟ – ونى ەندى ۋاقىت كورسەتەر. – ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ ءوزىنىڭ قانداي جوسپارلارى بار ەكەن؟ بيلىك باسىندا قاشانعا دەيىن وتىرماق؟ – ولار ازىرگە التى اي مەر­زىم­گە جۇمىس ىستەيمىز دەيدى. سول ۋا­قىت­تا كونستيتۋتسيالىق رەفور­مالار جۇرگىزىپ, ەلگە پارلامەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزبەك. ساي­لاۋ­دى دا سودان كەيىن وتكىزىپ, جەڭگەن پارتيا ۇكىمەتتى جاساقتايدى دەيدى. تاراتىلىپ جىبەرىلگەن پارلامەنت مۇشەلەرى وزگەرىستى زاڭداستىرۋ جولدارىن ۇسىنىپ وتىر. ولار: ۋا­قىتشا ۇكىمەت ءبىزدى قايتادان تا­نى­سا, ءبىز باكيەۆتى زاڭدى جولمەن تاق­تان تايدىرايىق, سوسىن ۋاقىتشا ۇكىمەتتى زاڭدى بيلىك رەتىندە تا­نيىق دەيدى. بىراق وعان پارلا­مەنت­تە باكيەۆتىڭ “اق جول” پارتيا­سى­نىڭ مۇشەلەرى كوپ ەكەنىنەن قو­رىققان ۋاقىتشا ۇكىمەت الدەقالاي بولىپ كەتەر دەپ كەلىسكىسى جوق. مىنە, كورشى ەلدە كورىپ, كو­ڭىلگە تۇيگەندەرىمىز وسىلار. مەن وسى­لاردىڭ ءبارىن 17-19 ساۋىردە كو­پەنگاگەن قالاسىندا بولاتىن ەقىۇ پا-نىڭ بيۋرو وتىرىسىندا باياندايتىن بولامىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات.