پروفيلاكتيكا مەن ۋاقتىلى دياگنوستيكاعا باسا نازار اۋدارۋ وتە ماڭىزدى, دەيدى ماماندار. ويتكەنى, بۇل اۋرۋ ادام ءولىمىنىڭ جانە مۇگەدەكتىكتىڭ العاشقى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى. ينسۋلتتان امان قالعاندارعا ەرەكشە كۇتىم مەن جاقىنداردىڭ كومەگى قاجەت.
№1 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانانىڭ ينسۋلت ورتالىعىنىڭ دارىگەرى ەلەنا شيحالەەۆانىڭ ايتۋىنشا, ءينسۋلتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مىنا نارسەلەر ماڭىزدى:
⁃ تاڭەرتەڭ جانە كەشكە ارتەريالىق قىسىمدى باقىلاڭىز (وڭتايلى سيستولالىق (جوعارعى) قىسىم 110-139 مم رت.ست. ارالىعىندا بولۋى كەرەك, كورسەتكىشتەر ۇنەمى جوعارىلاعان جاعدايدا ءدارى-دارمەكپەن ەمدەۋدى تاعايىنداۋ ءۇشىن دارىگەرمەن كەڭەسىڭىز);
⁃ حولەستەرين دەڭگەيىن باقىلاڭىز, ويتكەنى ونىڭ كوپ مولشەرى قان تامىرلارىنىڭ قاتايۋىن قوزدىرادى;
⁃ دۇرىس تاماقتانۋ - تۇزدى تۇتىنۋدى ازايتۋ, كوكونىستەر مەن جەمىستەردىڭ مولشەرىن كوبەيتۋ. ديەتادا بىرتىندەپ وزگەرىس ەنگىزۋ ءۇشىن جولدا جەڭىل تاعامدار مەن شامادان تىس تاماقتانۋدان, اسىرەسە تاتتىلەر مەن شۇجىقتاردان اۋلاق بولىڭىز;
⁃ سپورتپەن شۇعىلدانۋ - ورتاشا دەنە بەلسەندىلىگى (ۆەلوسيپەد تەبۋ, جۇگىرۋ, گيمناستيكا, تازا اۋادا سەرۋەندەۋ, ءجۇزۋ, تەننيس);
⁃ الكوگولدى ىشىمدىكتەردى تۇتىنۋدى شەكتەۋ;
⁃ 40 جاسقا تولعاننان كەيىن جىل سايىنعى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ (جۇرەك پەن قان تامىرلارىنىڭ ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋى, ەكگ, قاننىڭ بيوحيميالىق ءاناليزى, ميدىڭ مرت);
⁃ جوعارى پسيحو-ەموتسيونالدىق كۇيزەلىستەن ارىلۋ;
⁃ شىلىم شەكپەۋ.
ەلوردادا №1 جانە 2 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانالاردا ينسۋلت ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. ولار جۇيكە جۇيەسىنىڭ ءارتۇرلى پاتولوگيالارى بار ناۋقاستارعا جوعارى بىلىكتى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى. مەديتسينالىق كومەكتىڭ جىلدامدىعى, جان-جاقتى جانە دۇرىس تاڭدالعان وڭالتۋ قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى, دەيدى دارىگەرلەر.
«وڭالتۋ كۇندەرىن جىبەرىپ الماي, جۇكتەمەنى بىرتىندەپ ارتتىرعان ءجون. ينسۋلتتان كەيىنگى العاشقى 2-3 ايدا كوپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك», - دەيدى №2 اۋرۋحانانىڭ ينسۋلت ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءاليا يمانوۆا.
تەك 9 ايدا اۋرۋحانالاردا يشەميالىق جانە گەمورراگيالىق ينسۋلت, ترانزيتورلىق يشەميالىق شابۋىل دياگنوزىمەن 1388 ناۋقاس ەمدەلدى.
ءينسۋلتتى قالاي انىقتاۋعا بولادى؟
ادامنان ك ۇلىمسىرەۋىن سۇراڭىز (ك ۇلىمسىرەگەندە ەكى ەزۋىن بىردەي تارتا المايدى, جاي عانا ميىق تارتقان بولىپ شىعادى).
قاراپايىم سويلەمدى قايتالاۋىن سۇراڭىز, مىسالى: «بۇگىن اۋا-رايى جاقسى» (سويلەۋ باياۋلايدى, ادام ءماتىندى ەسىندە ساقتاماۋى مۇمكىن).
ەكى قولىن كوتەرۋدى سۇراڭىز (كوتەرە الماۋى نەمەسە جارتىلاي عانا كوتەرۋى مۇمكىن).
ءتىلىن شىعارۋدى سۇراڭىز (ەگەر ءتىل قيسىق, بۇرىلعان بولسا - بۇل دا اۋرۋدىڭ بەلگىسى).
ەگەر ادام وسى تاپسىرمالاردىڭ بىرەۋىن بولسىن ورىنداۋ كەزىندە قيىندىقتارعا تاپ بولسا - «جەدەل جاردەم» شاقىرىڭىز! ويتكەنى, دارىگەرلەر ينسۋلت قۇربانى بولعان جاعدايدا 3 ساعات ىشىندە كومەك كورسەتىلسە, اۋرۋدىڭ سالدارىن جويۋعا بولادى دەپ سەندىرەدى.
