– ايناگۇل حابدونعاليقىزى, ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلىپ, بۇگىندە جوعارى تەحنولوگيالى مەديتسينالىق, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق جانە ت.ب. قىزمەت تۇرلەرى قولجەتىمدى بولدى. بۇرىن ەكىنىڭ ءبىرى قالتاسى كوتەرە بەرمەيتىن تاعى قانداي مەديتسينالىق قىزمەتتەر قولجەتىمدى؟ ونى الۋ ءۇشىن پاتسيەنتكە قانداي تالاپ قويىلادى؟
– ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەلى ەلىمىزدە بارلىق جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر, قىمبات وپەراتسيالار (پلاستيكالىق جانە ەستەتيكالىق وتالاردان باسقاسى) قولجەتىمدى بولا ءتۇستى. بۇلار دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرىندە بەكىتىلگەن ءتىزىم بويىنشا كورسەتىلەدى. جالپى وپەراتسيا جوسپارلى جانە جەدەل تۇردە جاسالادى. جوسپارلى وپەراتسيانىڭ كوبى ءمامس جۇيەسى ارقىلى جاسالادى, ال الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلارعا جاسالاتىن وتا تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەك اياسىندا جاسالادى. جوسپارلى وپەراتسيا جاسالاتىن بولسا, ناۋقاس تۇرعىلىقتى ەمحانادان جولداما الىپ, قاجەتتى زەرتحانالىق جانە ينسترۋمەنتالدىق زەرتتەۋدەن ءوتىپ, اۋرۋحاناعا جاتقىزىلادى. ال جەدەل تۇردە جاسالاتىن وپەراتسيا بولسا, ەشبىر جولداماسىز, اۋرۋحانالاردا, تەگىن كەپىلدەندىرىلگەن كومەك شەڭبەرىندە جاسالادى. ناقتىلاي كەتسەك, ءتۇرلى يننوۆاتسيالىق وتالار – جۇرەك, وكپە, بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى, جاساندى قارىنشا ترانسپلانتاتسياسى, كوزدىڭ لازەرلىك كوررەكتسياسى جانە باس ميىنا نەيروستيمۋلياتور يمپلانتاتسيالاۋ سەكىلدى وپەراتسيالار ءمامس اياسىندا جاسالادى.
– ەمحانالارداعى وڭالتۋ بولىمدەرىنە قىرۋار قارجى ءبولىندى. ونى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن كىشىگىرىم ەمحانالاردا دا الۋعا بولا ما؟ ولار «مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قاتىسقىمىز كەلەدى, بىراق ورىن, كابينەت جەتىسپەۋشىلىگى قولبايلاۋ بولىپ تۇر» دەيدى. مۇنى رەتتەۋ ءۇشىن قانداي دا ءبىر تەتىكتەردى قولدانۋ ءىسى قاراستىرىلا ما؟
– ءيا, بيىلدان باستاپ وڭالتۋ شارالارىنا 7,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بىراق كارانتين كەزىندە كوپ مەديتسينالىق قىزمەتتەر ۋاقىتشا توقتاپ قالعاندىقتان قاراجات جوسپارلارى قايتا قاراستىرىلدى. جىلدىن سوڭىنا دەيىن 5,2 ملرد تەڭگە جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ستاتسيونارلارعا 3,8 ملرد تەڭگە, كۇندىزگى ستاتسيونارعا 603 ملن تەڭگە جانە امبۋلاتوريالىق وڭالتۋ قىزمەتتەرىنە 765 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, بارلىق وڭالتۋ قىزمەتتەرى كورسەتىلىپ جاتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, مەديتسينالىق وڭالتۋ ەمدەۋ ورىندارىنىڭ مەنشىك فورماسىنا قاراماستان, امبۋلاتوريالىق, كۇندىزگى ستاتسيوناردا جانە ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمداردا, سونداي-اق ۇيدە, شيپاجايلىق (ساناتورلىق-كۋرورتتىق) ۇيىمداردا كورسەتىلەدى. ياعني, ناۋقاستى وڭالتۋدىڭ ءبىرىنشى ساتىسى نەگىزگى ەم العاندا, مىسالى, وتا جاسالعاننان كەيىن اۋرۋحانادا كورسەتىلەدى. مىسالى, بارلىق كارديوحيرۋرگيالىق, نەيروحيرۋرگيالىق, تراۆماتولوگيالىق وپەراتسيالار جاسالعاننان كەيىن بىردەن وڭالتۋ قىزمەتتەرى كورسەتىلەدى. ەكىنشى ساتى ستاتسيوناردا جانە كۇندىزگى ستاتسيوناردا جاسالادى, ال ءۇشىنشى ساتىسى ەمحانا مەن وڭالتۋ ورتالىقتارىندا اشىلعان كۇندىزگى ستاتسيوناردا جانە ۇيدە كورسەتىلەدى. وڭالتۋدىڭ ءار كەزەڭىن ناۋقاستارعا مەديتسينالىك ۇيىمدا قۇرىلعان مۋلتيديستسيپلينارلىق كوماندا تاعايىندايدى. ەكىنشى ساتى قاجەت بولماسا, ءۇشىنشى ساتى بويىنشا وڭالتۋ قىزمەتىن كورسەتۋدى وسى كوماندا شەشىم قابىلداپ ايتادى. العاشقى وڭالتۋ ساتىسىنىڭ مىندەتى – ناۋقاس اعزالارىنىڭ فۋنكتسيالىق قىزمەتتەرىن جىلدام قالىپتاستىرۋ جانە اسقىنۋلاردىڭ الدىن الۋ. بارلىق وڭالتۋ كومەكتەرى ءمامس ەسەبىنەن تولەنەدى. سونداي-اق وڭالتۋ قىزمەتتەرىن اقىلى الۋشىلارعا ءوز قاراجاتى جانە ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ەسەبىنەن الۋعا بولادى. ال تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا تمككك اياسىندا كورسەتىلەدى.
نۇر-سۇلتان قالاسىندا وڭالتۋ قىزمەتتەرى ەمحانالاردان باسقا ەكى جەكەمەنشىك ونالتۋ ورتالىعىندا كورسەتىلەدى. بۇل – «جۇلدىزاي» جشس (بالالارعا) جانە وڭالتۋ ورتالىعى (ەرەسەكتەرگە). وڭالتۋ قىزمەتتەرىن كورسەتەمىز دەگەن مەديتسينالىق ۇيىمدار امسق-نىڭ سايتى (fmc.kz) ارقىلى قاجەتتى قۇجاتتاردى بەكىتىلگەن نىسان (فورما) بويىنشا وتكىزىپ, ءوتىنىم بەرۋگە بولادى. ودان ءارى, ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىندە بەلگىلەنگەن بارلىق تالاپتارعا ساي بولعان جاعدايدا, كوميسسيا تمككك اياسىندا جانە ءمامس جۇيەسىندە شارت جاساسۋ ءۇشىن مەديتسينالىق قىزمەتتەر كولەمىن بولەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماڭىزدى اقپارات, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن اۋىرعان ادامدارعا وڭالتۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ بويىنشا وڭالتۋ تۋرالى بۇيرىققا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدە.
– پاتسيەنتتەر اراسىندا «شيپاجايلارداعى جاعداي سىن كوتەرمەيدى» دەگەن جاعىمسىز پىكىرلەر بارشىلىق. وڭالتۋ باعدارلاماسى بويىنشا شيپاجايلىق ەم-شارالاردىڭ ساپاسىن كىم تەكسەرەدى؟
– شيپاجايلىق ەم-شارالاردىڭ ساپاسىن تەكسەرەتىن ارنايى ۋاكىلەتتى ورگاندار بار, ەگەر ناۋقاس كورسەتىلگەن قىزمەتتەردەن زارداپ شەككەن بولسا, ول رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە نەمەسە ءار وبلىس دەڭگەيىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جانە قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتىنە حابارلاسۋعا بولادى. سول ۋاكىلەتتى ورگانعا حابارلاسىپ, كومەك الا الادى.
– ءمامس جۇيەسى ارقىلى زەينەتكەرلەرگە قانداي تەگىن قىزمەتتەر كورسەتىلەدى؟
– زەينەتكەرلەر مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا تولەم جاساۋدان بوساتىلعان 15 ساناتقا كىرەتىن بولعاندىقتان, بۇل ساناتتاعى ازاماتتارعا ۇكىمەت قاۋلىلارىمەن بەكىتىلگەن بارلىق مەديتسينالىق كومەك ءمامس جۇيەسىندە جانە تمككك اياسىندا تەگىن كورسەتىلەدى.
– دياگنوستيكا بارىسىندا كوپ اقشانى قاجەت ەتەتىن قىزمەت – تالداۋلار. قور قانداي زەرتحانالىق تالداۋلاردىڭ شىعىندارىن تولەيدى؟
– بارلىق تالداۋلار بەكىتىلگەن تاريفيكاتور بويىنشا ءمامس جۇيەسىندە جانە تمككك شەڭبەرىندە جاسالادى. مىسالى, گارمون دەڭگەيلەرىن انىقتاۋ جانە تىزبەكتى پاليمەرازدى رەاكتسيا جولىمەن جاسالاتىن تالداۋلار (پتر), يممۋننوفەرمەنتتى دياگنوستيكا (يفا), گەنەتيكالىق اقاۋلاردى الدىن الا انىقتاۋ تالداۋلارى ءمامس اياسىندا جانە تمككك شەڭبەرىندە جاسالادى.
– الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن كەلىسىمگە وتىرعان مەديتسينالىق ۇيىمدار تۋرالى قايدان بىلۋگە بولادى؟
– الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن كەلىسىمگە وتىرعان مەديتسينالىق ۇيىمدار تۋرالى مالىمەتتى قوردىڭ رەسمي https://fms.kz/ سايتىنان كورۋگە بولادى. بۇگىنگى تاڭدا نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا 100 مەديتسينالىق ۇيىم قىزمەت كورسەتەدى, ونىن ىشىندە مەملەكەتتىك ۇيىمدار – 34%, جەكەمەنشىك كلينيكالار – 59%, رەسپۋبليكالىك كلينيكالار 7%-دى قۇرايدى. ال وسى 100 مەديتسينالىق ۇيىممەن ءبىز 240-تان استام شارت جاساسقانبىز. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ۇيىمدار ۇلەسى – 41%, جەكەمەنشىك كلينيكالار – 49%, رەسپۋبليكالىك كلينيكالار – 10%.
– بالالاردىڭ تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, ميوكارد ينفاركتى, رەۆماتيزم سياقتى الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋ تۇرلەرىنە قاتىستى قارجىلاندىرۋ قور تاراپىنان جۇرەدى. بۇل دياگنوزدارعا قاتىستى قىزمەتتەر قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟ پاتسيەنتتەر بۇرىن-سوڭدى قولجەتىمسىز بولعان قانداي قىزمەت تۇرلەرىن الا الادى؟
– الەۋمەتتىك ءمانى بار جانە ديسپانسەرلىك ەسەپتەگى اۋرۋ تۇرلەرى تمككك شەڭبەرىندە قارجىلاندىرىلادى. ياعني بارلىق ەم شارالارى مەن دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر تەگىن كورسەتىلەدى. بۇل ۋاقىتقا دەيىن دە سولاي بولدى, تەك كوپ كۇتەتىن. قازىرگى تاڭدا بارلىق قىزمەتتەر قولجەتىمدى. سەبەبى بۇعان دەيىن قاراجات جەتىسپەگەندىكتەن بارلىق ناۋقاستاردى قامتۋ مۇمكىن ەمەس بولاتىن. قازىر قوردىڭ سايتىندا قوسالقى مەردىگەر ۇيىمدار دەرەكقورىنا ەنگىزىلىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتكىسى كەلەتىن مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن كەلىسىمشارتقا وتىرۋ ارقىلى جەرگىلىكتى جەرلەردەگى اتالعان سىرقاتتار ساناتىنداعى ازاماتتاردى تولىعىمەن مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتىپ وتىر. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, بۇل اۋرۋلاردان كەيىن كورسەتىلەتىن ماڭىزدى قىزمەت – وڭالتۋ. ودان بولەك, مۇنداي اۋرۋلاردىڭ ەڭ اۋىر كەزەڭدەرىندە ءپاللياتيۆتى كومەك كورسەتۋ دە قاراستىرىلعان. سوندىقتان قازىرگى تاڭدا بارلىق قىزمەتتەر كولەمى قولجەتىمدى جانە مۇمكىندىكتەر شەگى كەڭ دەۋگە بولادى.
– كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا باقىلاۋ قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– قوردىڭ باستى ماقساتى – ەل ازاماتتارىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ. سوندىقتان قور ءوز تاراپىنان كۇندەلىكتى كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن باقىلاپ وتىرادى. ياعني, ۇسىنىلعان بارلىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر قور ساراپشىلارىنىڭ كۇندەلىكتى باقىلاۋىندا, ودان بولەك اي سايىن جوسپارلى باقىلاۋ, ماقساتتى باقىلاۋ جانە وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كەلىسىمشارت مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. ودان بولەك, فيليالدا ساراپشىلار انا ءولىمى, 5 جاسقا دەيىنگى بالا ءولىمى, باسقا دا بارلىق ءولىم جاعدايلارىن ساراپتامادان وتكىزىپ, ونى فيليالدا قۇرىلعان ساراپتامالىق كوميسسيا وتىرىسىنا شىعارىپ قاراستىرادى. ونىڭ قۇرامىنا ءوزىمىزدىڭ جانە قالامىزدىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسكارماسىنىن, تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كىرەدى. ناۋقاستاردان شاعىم تۇسكەن جاعدايدا, جوسپاردان تىس باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. مىسالى, جىل باسىنان بەرى 1406 بايلانىس ورتالىعى ارقىلى 845 شاعىم ءتۇستى. بارلىعى ۋاقتىلى قارالىپ, ونىڭ ىشىندە دالەلدەنگەن شاعىمدار بويىنشا ساراپتاما بەرىلىپ, مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ايىپپۇل سالىندى.
كوبىنەسە ازاماتتاردان ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلمەۋى, كت, مرت جانە قىمبات تۇراتىن تالداۋلاردىڭ قولجەتىمسىزدىگى, ەمحانالارداعى كۇتۋ ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعى, دياگنوستيكالىق قىزمەتتەرگە جولداما بەرمەۋ جانە اقپاراتتىق جۇيەگە جۇكتەلگەن جالعان جازىلىم بويىنشا شاعىمدار ءتۇستى. جىلدىڭ باسىنان بەرى مونيتورينگ ناتيجەلەرى بويىنشا 15 792 كەمشىلىك انىقتالىپ, جالپى سوماسى 330 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. ياعني تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن بارلىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر كوپساتىلى باقىلاۋدان وتەدى. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدەن باس تارتقان جاعدايدا, الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا تەك 1406 بايلانىس ورتالىعى ارقىلى عانا ەمەس, Qoldau 24/7 موبيلدىك قوسىمشاسى ارقىلى دا جۇگىنۋگە بولادى. Qoldau 24/7 موبيلدىك قوسىمشاسى Play Market جانە App Store ارقىلى ورناتىلادى.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«Egemen Qazaqstan»
