مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭدىلىقتارى جاريالىلىق پەن اشىقتىقتى, بولىنگەن قارجىنى بارىنشا ءتيىمدى جۇمساۋدى, ادال باسەكەلەستىكتى, ارىپتەستەرگە تەڭ مۇمكىندىكتەر بەرۋدى كوزدەيدى. ايتكەنمەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان زاڭدى بەلدەن باسۋ, بيۋدجەت قارجىسىن بۇيىدەي جىمقىرۋ فاكتىلەرى ءجيى كورىنىس بەرەتىندىگى جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا اتالعان سالا بويىنشا جىل باسىنان بەرى 40 قىلمىس انىقتالعان. بۇل بىلتىرعى سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا 3,6 ەسە كوپ.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭدىلىقتارى جاريالىلىق پەن اشىقتىقتى, بولىنگەن قارجىنى بارىنشا ءتيىمدى جۇمساۋدى, ادال باسەكەلەستىكتى, ارىپتەستەرگە تەڭ مۇمكىندىكتەر بەرۋدى كوزدەيدى. ايتكەنمەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان زاڭدى بەلدەن باسۋ, بيۋدجەت قارجىسىن بۇيىدەي جىمقىرۋ فاكتىلەرى ءجيى كورىنىس بەرەتىندىگى جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا اتالعان سالا بويىنشا جىل باسىنان بەرى 40 قىلمىس انىقتالعان. بۇل بىلتىرعى سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا 3,6 ەسە كوپ.
– نەگىزىنەن مۇنداي قىلمىستار سەنىپ تاپسىرىلعان اقشا مەن م ۇلىكتى قىمقىرۋ نەمەسە تالان-تاراجعا سالۋ, الاياقتىق, بيلىك پەن لاۋازىمدىق قىزمەتتى اسىرا پايدالانۋ, پارا الۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەردەن كورىنىس بەرەدى, دەيدى قر ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى اقمولا وبلىستىق دەپارتامەنتى (قارجى پوليتسياسى) باستىعىنىڭ ورىنباسارى ەدىل بەيسەكوۆ. مىنانى قاراڭىز, زەرەندى اۋدانىنداعى «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى» مەن «زەرەندى-سەرۆيس» مەملەكەتتىك-كوممۋنالدىق كاسىپورنىنىڭ بۇرىنعى باسشىلارىنىڭ ۇستىنەن ءبىر مەزەتتە 14 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ وتىر. ولار اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ قازاندىق جابدىقتارىن ورناتۋ كەزىندە, بىرقاتار اۋىلدى سۋمەن قامتۋ بارىسىندا جانە اۋدان ورتالىعىنا كىرەبەرىس قاقپانى جابدىقتاۋدا اتقارىلماعان جۇمىستاردى جالعان اكتىلەرمەن قابىلداپ العان. اتالعان باسشىلاردىڭ اشكوزدىلىگى سالدارىنان مەملەكەتكە 12 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىن كەلتىرىلدى. قازىر ارنايى پروكۋراتۋرا قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزۋدە.
سوڭعى جىلدارى بۋرابايدا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسيا, جيىن-ءماسليحاتتار ءجيى وتكىزىلەدى. جۋرناليستىك مىندەت بويىنشا, سونىڭ بارىنە بولماسا دا اراكىدىك قاتىسىپ تۇرامىز. جەرگىلىكتى حالىق مۇنى ۋداي قىمبات قوناقۇيلەردىڭ قىزمەتىن قارجىلاي جابۋدىڭ امالى دەپ قابىلدايتىنى جاسىرىن ەمەس. جينالىسقا ارنايى شاقىرىلعاندار بولماسا, رەستوراندارعا ءتىسى باتپايتىندار ەكى-ءۇش كۇندىك باسقوسۋدا اشقۇرساق وتىرادى. قازاقستاننىڭ جالعىز كۋرورتى بۋراباي كەنتىندە دە وسى جاعداي. ال, استانانىڭ مارتەبەلى قوناقتارى تاقتايداي اينالما جولدارمەن ەش قينالماستان دىك ەتە تۇسەدى. وسى جول ماسەلەسىنەن شىعادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا بۋراباي اۋدانىنىڭ «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسىنىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول بۋراباي كەنتىندەگى جول قۇرىلىسى تەندەرىن وتكىزۋ بارىسىندا اتقارىلعان جۇمىستىڭ قۇنى 20 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجىعا اسىرا باعالانعان قابىلداۋ اكتىسىنە قول قويعان.
جوعارىدا ايتىلعانمەن وزەكتەس مىنا جاعدايدى ۇكىمەت نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون سانايمىز. ىرگەدەگى استانادان كەلەتىن ءىرى باسشىلاردىڭ بۋراباي اۋدانىنىڭ ورتالىعىنا باس سۇققانى نەكەن-ساياق. ول اۋداننىڭ جىل ارالاتىپ اۋىساتىن اكىمدەرىنە دە ءتيىمدى سياقتى. ويتكەنى, وبلىستىڭ ءۇشىنشى قالاسى سانالاتىن ششۋچينسكىنىڭ ورتالىعىنداعى ءتورت-بەس كوشە بولماسا, باسقالارىنىڭ كوشە سىقپىتى جوق. ءتىپتى, وبلىس ورتالىعىنا قالاي شىعۋدى بىلمەي, جان-جاعىڭىزعا قاراپ باسىڭىز اينالادى. سىرت جاقتا جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ جىڭىشكە جولى دەگەن بولمايدى. اتام زاماندا توسەلگەن اسفالتتىڭ ءار جەردەن قاراياتىن جىرىندىسىنا سەكىرگەن ادامداردى كورەسىڭ. ال, كولىك جۇرگىزۋشىلەردىڭ ازابىن تاپتىشتەۋدىڭ ءوزى ارتىق. ەسەسىنە, مۇندا تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ ستانسالارى كوپ. سولاردىڭ بىرىندە بولعانىمىزدا جۇرگىزۋشىلەردىڭ «بۇگىن قار جاۋىپ تۇر عوي. كوپ ۇزاماي شۇڭقىر-جىرالاردى مۇز قاتىرىپ تاستايدى», دەپ ءبىر-ءبىرىن جۇباتىپ تۇرعانىن ەستىدىك.
جاۋابى قيىن سۇراقتار بارشىلىق. ويتكەنى, تەندەردەگى الاۋىزدىققا جاپپاي كىرىسكەندەي ەكەنبىز. ايتالىق, ىزگىلىك ورداسى ەسەپتەلەتىن «زەرەندى اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەر ءبولىمى» مم باسشىسى ا.كەمەلوۆ الاياقتىعى مەن پارا العانى ءۇشىن ءتورت جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ءتىپتى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى دارمەنسىزدىكتى ۇتىمدى پايدالانعان ب.قاسىموۆتىڭ قىلمىستىق توبى ورتاق قازىنامىزدان 11134700 تەڭگەنى وپ-وڭاي قالتاسىنا سالعان.
ەلباسى ن.نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ قازان ايىنداعى كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە بىلاي دەدى: «قۋاتى دا, كولەمى دە بىردەي ەكى نىساننىڭ باعاسى ەكى ءتۇرلى بولاتىنىنا نەگە ءشۇبا كەلتىرمەيسىڭدەر؟ ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا 1200 ورىندىق مەكتەپ ءدال سونداي 900 ورىندىق مەكتەپتەن 219 ملن. تەڭگەگە ارزانعا تۇسكەن». اقتوبە, اتىراۋ وبلىستارىنا دا ءدال وسىنداي سىن ايتىلدى. قازىر وبلىس باسشىلىعى, ءتيىستى ۆەدومستۆولار ماسەلەگە قاتىستى قاتاڭ تەكسەرىستەر جۇرگىزىپ جاتىر.
جالپى, قىلمىس انىقتالعاننان كەيىن الاسۇرۋ ەمەس, ونىڭ الدىن الىپ, كەلەڭسىزدىككە جول بەرمەگەن جاعدايدا تيىمدىلىككە قول جەتكىزىلەتىنى تۇسىنىكتى. ولاي دەيتىنىمىز, وبلىستىق قارجى پوليتسياسىنىڭ ارالاسۋىمەن, بيىلدىڭ وزىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بارىسىندا 1107282000 تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلىپ قالدى. مىسالى, الدىن الا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناتيجەسىندە «ستەپنوگورسك-ۆودوكانال» كاسىپورنىنىڭ ديزەل وتىنىن ساتىپ الۋ قۇنى 6065591 تەڭگەگە, بۋراباي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ «س» سىنىبىنداعى جەدەل كومەك كولىگىنە جۇمساماق قارجىسى 13216000 تەڭگەگە ارتىق ەسەپتەلگەنى انىقتالعان. ال, ساندىقتاۋ اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى ءبولىمى ەلەكتروندىق ساتىپ الۋ كەزىندە 1 توننا بەنزيندى 148610 تەڭگەنىڭ ورنىنا 440000 تەڭگەگە ساتىپ الۋعا مامىلە جاساي جازداعان. كونكۋرستى توقتاتۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جوسپارلارىن قايتا قاراۋ سياقتى فاكتىلەر وزگە اۋدانداردا دا ورىن الۋى مەملەكەت تاراپىنان بەرىلگەن مۇمكىندىكتىڭ ءتيىمدى پايدالانىلمايتىنىن ايعاقتاسا كەرەك.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
