ونەر ولكەسى دە وزىندىك جاڭالىقتاردى باستان ءوتكەرۋدە. بەيسەنبى كۇنى «Astana ballet» اتتى بي ۇجىمى تۋعان وتانىنان تىس جەردە, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى – بەيجىڭدە تۇڭعىش كونتسەرتىن بەرىپ, تۇساۋىن كەستى.
ونەر ولكەسى دە وزىندىك جاڭالىقتاردى باستان ءوتكەرۋدە. بەيسەنبى كۇنى «Astana ballet» اتتى بي ۇجىمى تۋعان وتانىنان تىس جەردە, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى – بەيجىڭدە تۇڭعىش كونتسەرتىن بەرىپ, تۇساۋىن كەستى.
حورەوگرافيالىق ونەردىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن بەينەلەۋگە بەت العان «Astana ballet» قويىلىمدارىنا پ.گوردون ەمەرسون, پاتريك دە لاكرۋا, اسانگا داماسك, ارمان نۇرماحامات ۇلى, ك.مۋمينوۆ, ا.چەتين, گ.تۇتقىباەۆا, ن.كالينينا, س.ۆانتسوۆ, ا.الىشەۆا, ا.تاتي, ا.تسحاي, م.ابۋباحريەۆا سىندى تاجىريبەلى حورەوگرافتار تارتىلعان.
استانا بالەتتىڭ العاشقى كونتسەرتتىك ساپارى اسپاناستى ەلىنەن باستاۋ العانى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ءوز ونەرىمىزگە وزگەلەردىڭ سىنشى كوزىمەن قاراۋدىڭ ءوزى جاۋاپكەرشىلىكتى ەسەلەي تۇسەرى انىق. ەلباسىنىڭ تىكەلەي باتاسىن الىپ, بەيجىڭگە باعىت ۇستانعان تالانتتار شوعىرى الداعى ۋاقىتتا دا الەمدى شارلاپ, قازاق دەگەن حالىقتىڭ بولمىسى مەن بۇكىل جەتىستىگىن ءبيدىڭ تىلىمەن تاراتا بەرەتىن بولادى. الەمنىڭ ەڭ ۇلكەن ساحنالارىندا سالتانات قۇرۋدى كوزدەيتىن «Astana ballet» سياقتى ۇجىم قۇرۋ يدەياسى ەلباسىنا تىكەلەي تيەسىلى. ءارى زاماناۋي, ءارى ۇلتىمىزدان اجىراماعان, ءانى دە, ءسانى دە كەلىسكەن, قانداي ولشەممەن قاراساڭ دا ءمىنسىز, قازىرگى بي ونەرىنىڭ بار ۇدەسىنەن شىعا الاتىن ترۋپپانىڭ قۇرىلتايشىسى دا «ن.نازارباەۆتىڭ مادەنيەت, ءبىلىم جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار قورى».
سونىمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنداعى مادەني كۇندەرى اياسىندا 22,5 ميلليون حالقى بار بەيجىڭنىڭ ەڭ ءىرى كونتسەرتتىك ساحناسى سانالاتىن «Opera House of Hational Grand Teatre» زالىندا وتكەن گالا-كونتسەرتتە بالاۋسا بالەرينالار تۇڭعىش رەت شەتەلدىك كورەرمەندەردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. اتاجۇرتتان الىستاعى اعايىنداردىڭ عانا ەمەس, بي ونەرىنىڭ شىڭىنا كوتەرىلگەن, تالعامپاز قالىڭ قىتايدىڭ تىك تۇرىپ كورسەتكەن ىقىلاسىن كوردى. بۇل جەردە الەمدىك دەڭگەيدەگى وپەرا دارىندارىنىڭ جاس بي ۇجىمىن دەمەپ جىبەرگەنىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
ال «Astana ballet» توبىنىڭ تۇڭعىش جەكە كونتسەرتى اراعا ەكى كۇن سالىپ بارىپ, بەيجىڭدەگى «عاسىر تەاترىندا» ءوتتى. كوپ ءنارسەنى تاڭسىق كورە بەرمەيتىن كورشىلەرىمىز كەڭ زالدى تولتىرىپ, كۇپتى بولىپ تۇرعان كوڭىلدى ءبىر دەمدەپ قويدى. سول سياقتى, قىتاي ەلىندەگى وزگە مەملەكەتتەردىڭ ەلشىلىكتەرى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ قۇرمەتتى شاقىرتۋلارىنا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ءسان-سالتاناتتارىمەن جينالا باستادى. وعان قوسا, اسپاناستى ەلىندە 9 مىڭعا تارتا قازاق ستۋدەنتتەرى ءبىلىم الىپ جاتقانىن, ونىڭ 3,5 مىڭعا جۋىعى بەيجىڭدە ەكەنىن ەسكەرسەك, بيلەتكە دەگەن سۇرانىستىڭ بولعانى وزدىگىنەن ءتۇسىنىكتى عوي.
شىمىلدىق سىرىلعان ساتتە ساحناعا كورىكتى قىتاي قىزىمەن بىرگە «استانا ارۋى-2012» اياۋلىم ەرعازى شىعىپ:
– حالقىمىزدىڭ ەڭ سۇيىكتى قۇسى اققۋلار باستاپ ۇشاتىن شەكسىز اسپان كەڭىستىگىندەگى اق جولاق قازاق اڭىزدارىندا قۇس جولى دەپ اتالادى. ءدال سول سياقتى جاس شىعارماشىلىق ۇجىم «Astana ballet» الەمگە قازاق ءبيىنىڭ اسەمدىگىن, حالقىنىڭ قازاق دالاسىنداي كەڭدىگىن, جانىنىڭ جومارتتىعىن كورسەتۋ ءۇشىن جول-ساپارعا اتتاندى, – دەدى.
بەيجىڭدى باۋراعان بي كونتسەرتى ا.سەركەباەۆتىڭ «ارۋلار شەرۋىمەن» باستالدى. سۇلۋلىعىن كوزبەن كورىپ, جۇرەكپەن سەزىنۋگە عانا بولاتىن ءبيدىڭ ءتىلىن سۋرەتتەۋ استە قيىن. سابىرلى دا ساليقالى, بىلەكتەرى جىبەك ىلگەندەي نازىك وسىناۋ قيمىلدار قازاق قىزدارىنىڭ قايتالانباس سۇلۋلىعىن, پاكتىگى مەن يناباتتىلىعىن پاش ەتە وتىرىپ, تاقىرىبى بىرەگەي كونتسەرتتىك باعدارلامانىڭ تۇساۋىن كەسىپ بەردى.
وسى ارادا ساحنانى بەزەندىرۋگە ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيالار پايدالانىلىپ, ۇلتتىق ناقىشتار الىپ ەكراندا ءبيدىڭ نارقىن بەرىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
ايتقانداي, «Astana ballet» ترۋپپاسىن قۇرۋعا باقانداي ەكى جىل كەتكەنىن, بالەرينالاردى ىرىكتەۋ وتە تالاپشىل ءارى كاستينگ ولشەمدەرى وتە جوعارى بولعانىن ايتۋ كەرەك. جاڭا ۇجىمنىڭ ءبيشىسى بولۋ ءۇشىن بيىك كاسىپقويلىقپەن قوسا, كىرشىكسىز تازالىق پەن ءمىنسىز سۇلۋلىق قاتار سۇرالادى. ال بۇل شەتەلدىك العاشقى كورەرمەندەر تاراپىنان باعالانباي قالعان جوق. بۇل تۋرالى بەيجىڭدىكتەردىڭ ءوز اۋزىمەن تومەندە ايتارمىز.
اساۋ يمپروۆيزاتسياعا قۇرىلعان «قۋانامىن» بيىنەن كەيىن الەم حالىقتارىنىڭ ەڭ ايگىلى بيلەرىنىڭ شەرۋى باستالدى. «Astana ballet» مالاي قىزدارى بولىپ, التىنمەن ءتۇستى كيىمدەرمەن اپتالىپ, سىڭعىر قاققان سىرعالارعا قاپتالىپ شىعا كەلگەندە كورەرمەندەر ەسسىز سۇلۋلىققا ەلتىپ, كىرپىك قاقپاي بي ىرعاقتارىنا ىلەسىپ جۇمباق مالايزياعا ساپار شەكتى. كارا كاراەۆتىڭ «جەتى ارۋ» ءبيى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ كۇيىنە قويىلعان «اتا تولعاۋىنا» جول اشىپ بەردى. جالپى, ۇلتتىق بي جاۋھارلارى دەگەندە اتالمىش ءبيدىڭ ورنى ايرىقشا ەكەنىن ايتۋ كەرەك. «قازاقستان بي ونەرىنىڭ التىن قورىنا» كىرەتىن تۋىندى اساتاياق ۇستاعان جاس كەلىنشەكتىڭ بەينەسى ارقىلى قازاق ايەلدەرىنىڭ كوش باستاماي-اق كورەگەندى بولا الاتىنىن, ك ۇلىم قاققان كەلبەتىمەن كەرمارالداي كەرىلىپ, وتباسىنىڭ بەرەكەسىن كەلتىرەر كەلبەتىن ايشىقتايدى. بۇل بي ءبىر جاعىنان ءسانى قاي جاعىنان دا كەلىسكەن ۇلتتىق كيىمدەرىمىزدىڭ دە عاجايىپتىعىن عالامعا جايا الاتىنىن ايتقىمىز كەلەدى.
ءبىرى كەرىلىپ, ەكىنشىسى ويانۋعا ەرىنىپ, ءۇشىنشىسى تاڭ شاپاعاتىنا شومىلىپ جاتقان قارلىعاش قۇستىڭ بەينەسى ەندى بويجەتە باستاعان قازاق قىزىنىڭ بولمىسىمەن سونشالىقتى ۇندەس ەكەنىن كىم بىلگەن. ك.دجەنكينستىڭ «قارلىعاش» ءبيى دە دارا ونەر تۋىندىسى. كورەرمەندى ەركە قىلىقتارمەن باۋراعان بۇل بي دە شەتەلدەردە بيدەگى ۇلتتىق برەندتىڭ ءبىرى بولۋعا تالاسا الادى.
كورەي حالقىنىڭ «پۋچە چۋم», ن.ريمسكي-كورساكوۆتىڭ «المەيالار ءبيىن», ءۇندىنىڭ مۋزىكا مەن پوەزيا پايعامبارى ءساراسۆاتيدى ۇلىقتايتىن «ساراسۆاتي», تۇرىك ءبيى «شىعىس الاۋىن» ورىنداۋ دا اسا شەبەرلىكتى تالاپ ەتەدى. ءبىر جاعىنان بۇل نومىرلەردىڭ بارلىعى دا اسا جوعارى تالعاممەن تىگىلگەن كوستيۋمدەرىمەن دە ەرەكشەلەنۋى ءتيىس. «Astana ballet» قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا وسىلاردىڭ بارلىعىنان ۇدەسىنەن شىعۋعا تالپىناتىنىن بايقاماۋ مۇمكىن ەمەس.
ساحناداعى ەڭ سۇلۋ ساتتەردىڭ ءبىرى «اشەكەي» ءبيى. جۇزىكتىڭ كوزىنەن وتكەندەي بالەرينالار ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەرىن سيپاتتاپ سىلاڭ قاعادى. وعان قوسا الىپ ەكرانداعى بىلەزىك-ساقينالاردىڭ سان ءتۇرى تاريح قالتارىستارىنان سىعالاپ, ۋاقىت سۋسىلىمەن سۋعارىلىپ, قازاق دەگەن ەل ءبىز بولامىز دەگەندەي جاڭعىرادى.
حان تسزۋ حالقىنىڭ شىنايى قوشەمەتىن وياتاتىن ءبيدىڭ ءبىرى «تاو ياو» ەدى. ءوز ەلىندە تانىمال قىتاي ەلىنىڭ ەجەلگى دە ءداستۇرلى ءبيى تاڭسىق تا بولا قويماس دەگەن وي بەكەر بولىپ شىقتى. اققۋداي ءتىزىلىپ «حانزۋ» سۇلۋلارى شىعا كەلگەندە اسپاناستى ەلى ريزاشىلىعىن اشىق ءبىلدىردى. ولار كونتسەرت بىتكەندە وزدەرىنىڭ ۇلتتىق بيىنە ءبىزدىڭ بيشىلەرىمىز وزگەشە نازىك رەڭك بەرگەنىن ايتىپ جاتتى.
پوەزيالىق اسەم ءتورتتاعاندا-
رىمەن ءورىلىپ, ءاپ-ساتتە ءوتە شىققانداي كورىنگەن كونتسەرت «جاقۇتتار جارقىلىنا» ۇلاسا كەلە «شاشۋ» ءبيىمەن شىمىلدىقتى جاپتى.
ال بىزدەر «Astana ballet» اتتى عاجايىپ بي ۇجىمى سىيلاعان سۇلۋلىق پەن نازىكتىك, ماحاببات پەن مەيىرىم مەرەكەسىنە عانا ەمەس, تاريحي وقيعاعا دا ورتاقتاستىق. اسىرەلەمەي ايتقاننىڭ وزىندە بۇل اتالمىش ونەر ۇجىمىنىڭ تۇڭعىش شەتەلدىك ساپارى. يميدجدىك جوبا بولىپ تابىلاتىن جانە بۇرىن-سوڭدى بولماعان وتاندىق بالەت ترۋپپاسىنىڭ تىرناقالدى كونتسەرتى تابىستى ءوتتى دەپ ايتۋعا بولادى. قالاي بولعاندا دا بولاشاقتا ونەر ۇجىمىنىڭ اتى قازاقستان اتتى الىپ مەملەكەتتىڭ بارلىق جەتىستىگىمەن بايلانىستى بولۋى ءتيىس.
قىتاي كورەرمەندەرىنىڭ بۇكپەسىز پىكىرلەرى تومەندەگىدەي ءتوگىلدى. ايتقانداي, بىزبەن پىكىر بولىسكەن بايىرعى بەيجىڭدىكتەرگە قويىلعان ساۋال جالقى بولدى. «قازاقتىڭ ونەرى ۇنادى ما؟ «Astana ballet» كونتسەرتى قىتايعا قايتا ورالسا تاعى دا بيلەت الار ما ەدىڭىز؟» دەگەن سىقىلدى بولىپ كەلەتىن سۇراققا بي ونەرىنىڭ شىڭىنا كوتەرىلگەن كورشىلەردىڭ جاۋابى مىناداي ەدى.
يان تسزەچي, قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى: مەن «Astana ballet» ءانسامبلىنىڭ العاشقى گاسترولدىك ساپارى بەيجىڭنەن باستالعانىنا قۋانىشتىمىن. بۇل – ءبىزدىڭ ەكى ەلدىڭ دوستاستىعىن ايقىندايتىن نىشان دەپ بىلەمىن. بۇل – قازاقستاننىڭ ءبىزدىڭ ونەرىمىزگە كورسەتكەن قوشەمەتى. ماعان, اسىرەسە, قازاق بيشىلەرىنىڭ «تاو ياو» قىتاي ءبيىن بيلەگەنى اسەر ەتتى. رازى بولدىم. مەن «Astana ballet» قىتايدىڭ عانا ەمەس ءالى الەمدىك كورەرمەندەردىڭ جۇرەگىن جاۋلايتىنىنا سەنەمىن.
ليۋ تين, ونەرتانۋشى: ءبىزدىڭ «تاو ياو» ءبيى كلاسسيكالىق بي. مەن بۇل ءنومىردى تالاي ەلدەردىڭ بيشىلەرىنىڭ, قىتايداعى ەڭ ۇزدىك بي انسامبلدەرىنىڭ ورىنداۋىندا سان رەت تاماشالاعانمىن. بىراق قازاقتىڭ جاس بالەرينالارى بيگە اسا نازىكتىك, تازالىق بەردى. وسىنشاما تالانتتى دا كورىكتى بي توبىن قۇرعان سىزدەردە شەبەر بيشىلەر كوپ دەپ ويلايمىن.
مەي گۋەي, كەڭسە مەنەدجەرى: مەن ساحنادان جاساندىلىعى جوق سەزىمدەردى سەزىندىم. بويجەتىپ تە ۇلگەرمەگەن جاس ءبيشىلەردىڭ تازالىعى, ونەرگە دەگەن عاشىقتىعى ۇنادى. كونتسەرتتىڭ تەز ءبىتىپ قالعانى وكىنىشتى.
ۆان سي, ستۋدەنت: مەن قازاقتاردىڭ بيىنە كەزدەيسوق تاپ بولدىم. قۇربىم يۋ سيڭسيڭ «Astana ballet» كونتسەرتىنە ەكى بيلەت الىپتى. ءبىزدىڭ حان تسزۋ قىزدارى دا سۇلۋ, بىراق قازاق قىزدارى وسىنشاما كورىكتى بولادى دەپ ويلاماپپىن.
سين چىڭ, مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى: بۇگىن ونەر كورسەتكەن ۇجىم ماعان وتە جاقسى اسەر قالدىردى. ءبيشىلەردىڭ شىڭدالۋ دەڭگەيى, كونتسەرتكە جوعارى دايىندىقپەن كەلگەنى سەزىلدى. بۇعان دەيىن دە مەن قازاقستاننان كەلىپ جۇرگەن بي ۇجىمدارىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالاعانمىن. ارينە, ۇقساس تۇستارى كوپ بولدى. الايدا, بۇل دا جاقسى. ول ۇلتتىق ونەردىڭ تۇتاستىعىن بىلدىرەدى.
قارلىعاشتاي الەمدىك ونەر ايدىنىنا قانات قاققان «Astana ballet» ترۋپپاسىنىڭ كونتسەرتتىك ساپارى 11 قاراشادا شانحاي قالاسىندا جالعاسىن تابادى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان» –
بەيجىڭنەن.
