ءدارى-دارمەك ءوندىرىسى دامىپ كەلەدى
وقۋ جىلىنىڭ باسىنان بەرى وقۋشىلاردىڭ اراسىندا ۆيرۋس جۇقتىرعان 104 جاعداي, ونىڭ ىشىندە كەزەكشى سىنىپتاردا وقيتىن بالالار اراسىندا 33 وقيعا تىركەلدى. قاشىقتان وقيتىن بالالاردىڭ اراسىندا 71 جاعداي انىقتالدى.
– وقۋ 100 % وفلاين رەجىمدە بولعاندا اۋىرعاندارمەن بايلانىسقا تۇسكەندەردىڭ سانى كەم دەگەندە 1500 ادامعا ءوسىپ, وقۋشىلار, مەكتەپ پەرسونالى جانە وتباسى مۇشەلەرى اراسىندا سىرقاتتىڭ كوپ تارالۋىنا اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن ەدى, – دەدى ا.تسوي.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەپيدەمييالىق احۋالدى ماتريتساعا سايكەس جانە 30 قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا باعالاۋدى جالعاستىرۋدا, «قىزىل» جانە «سارى» ايماقتاردا قالعان وڭىرلەر جوق, رەسپۋبليكا بويىنشا جاعداي تۇراقتى, بارلىق وڭىرلەر «جاسىل» ايماقتا.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, الەمدە كۆي-مەن سىرقاتتانعاندار جانە سونىڭ سالدارىنان قۇربان بولعاندار كوبەيىپ بارادى. ەۋروپا مەن ازيانىڭ كەيبىر ەلدەرىندە ۆيرۋس جۇقتىرعاندار كوپ. وتكەن اپتادا ناۋقاستار سانىنىڭ ءوسۋى يتاليادا, گەرمانيادا, بەلارۋستە بايقالدى. رەسەيدە 0,6-دان 0,7%-عا دەيىن (سوڭعى تاۋلىكتە – 8238 جاعداي), تۇركيادا 0,6-عا دەيىن (سوڭعى تاۋلىكتە – 1 427 جاعداي) ءوستى.
– كوپتەگەن ەلدە كارانتين شارالارى قايتا ەنگىزىلەدى, كارانتيننىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن كۇرەسۋدە جانە پروفيلاكتيكادا ءتيىمدى ەكەنى تاعى دا ايقىن كورىنىپ وتىر, – دەدى ا.تسوي.
ۆەدومستۆو باسشىسى اتاپ وتكەندەي, قازاقستانداعى ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ تۇراقتانعانىنا قاراماستان, حالىقتىڭ ساقتانۋ دەڭگەيى السىرەپ بارا جاتىر. ماسكا كيۋ جانە الەۋمەتتىك قاشىقتىق ءاردايىم ساقتالمايدى, بۇل سىرقاتتىڭ تارالۋىنا جانە تيىسىنشە قازاقستاندا دا كارانتين رەجىمىن قاتاڭداتۋدىڭ قاجەتتىلىگىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن.
– رەيدتەردىڭ ناتيجەسى كارانتين رەجىمىن السىرەتۋ ساتىنەن باستاپ كارانتيندى بۇزۋ 30,4%-دان 40,7%-عا دەيىن ۇلعايعانىن كورسەتتى. 10 وڭىردە كارانتيندى بۇزۋ فاكتىلەرى كوبەيگەنى بايقالادى. سونداي-اق ازاماتتاردىڭ ماسكا رەجىمىن بۇزۋى دا ازايماي وتىر. 5-27 قىركۇيەك ارالىعىندا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە 1131 ادام تارتىلدى, – دەدى ا.تسوي.
مينيستر شەتەلدەردەگى جاعدايدىڭ ناشارلاعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ينفەكتسيانىڭ باسقا ەلدەن كەلۋى مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا 5 قازاننان باستاپ باسقا مەملەكەتتەرمەن ارادا اۋە قاتىناستارىن قالپىنا كەلتىرۋدى توقتاتا تۇرۋدى, اۋە قاتىناسى جاندانعان ەلدەرمەن اراداعى رەيستەر سانىن كوبەيتپەۋدى, تۇركياعا ۇشۋ سانىن ازايتۋدى ۇسىندى.
ەكىنشى ساناتتاعى ەلدەردەن كەلەتىن ادامدارعا تەرمومەتريا جاسالىپ, ساۋالناما الىنىپ, مەرزىمى 3 تاۋلىكتەن اسپاعان COVID-19-دان تەكسەرۋ تۋرالى انىقتاما تالاپ ەتىلۋى كەرەك. انىقتاماسى بولماعان جاعدايدا كەلۋشىلەر كارانتيندىك ستاتسيوناردا COVID-19-عا زەرتحانالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 2 تاۋلىككە دەيىن وقشاۋلانادى. وسىنداي تالاپتاردى ەاەو ەلدەرىمەن جانە وزبەكستانمەن اراداعى اۆتوبەكەتتەردەن مەملەكەتتىك شەكارانى كەسىپ وتەتىن ادامدارعا قولدانۋ ۇسىنىلدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ينفەكتسيانىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ جانە اۋرۋدىڭ ىقتيمال وسۋىنە دايىندالۋ ءۇشىن بىرقاتار شارا قابىلدانادى. COVID-19 بويىنشا 14 ملرد تەڭگەگە ەكى ايلىق دارىلىك زاتتار قورى قۇرىلدى (ازايمايتىن قور), قازىردىڭ وزىندە 100%-ى وڭىرلەرگە جونەلتىلدى.
سونداي-اق حالىقتىڭ وسال توپتارىن ۆاكتسيناتسيالاۋ ءۇشىن تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينانىڭ 2,2 ملن دوزاسى ساتىپ الىندى, ۆاكتسيناتسيالاۋ 15 قىركۇيەكتە باستالدى, شامامەن 1 ملن ادام نەمەسە ءتيىستى حالىقتىڭ 44%-ى ەگىلدى.
– ەلدىڭ COVID-19-عا قارسى ۆاكتسيناعا سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبىز ۆاكتسينا سالىناتىن توپتاردى ايقىندادىق. بۇل سوزىلمالى اۋرۋلارى بار, 60 جاستان اسقان ادامدار, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن پەداگوگتەر. رەسپۋبليكا بويىنشا ءتيىستى ادامداردىڭ الدىن الا سانى 2,8 ملن ادامدى نەمەسە بۇكىل حالىقتىڭ 15%-ىن قۇرايدى, – دەدى ا.تسوي.
بيىلعى قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 11 وبلىس ورتالىعى مەن الماتى قالاسىندا 3 100 توسەك-ورىندىق 13 ءمودۋلدى ينفەكتسيالىق اۋرۋحانانى سالۋدى اياقتاۋ, سونداي-اق ەكى نىساندى جوندەۋ جوسپارلانۋدا. جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ, مەديتسينالىق تەحنيكا مەن جابدىقتاردىڭ ەلىمىزدە شىعارىلۋى تۋرالى بايانداعان يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ وتاندىق كاسىپورىندار تاۋلىك سايىن 900 مىڭ ماسكا, 330 مىڭ جۇپ مەديتسينالىق قولعاپ, 504 مىڭ قورعانىش كوستيۋمىن شىعاراتىنىن ايتتى. قويمالاردا ولاردىڭ قاجەتتى قورى بار.
– نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە 129 وكپەنى جاساندى تىنىستاندىرۋ ء(وجت) اپپاراتى جەتكىزىلدى. وندىرىستە جانە ستەندتىك سىناقتاردا 1 190 ءوجت اپپاراتى بار, ولاردىڭ 181-ءى جونەلتۋگە دايىن, – دەدى ول.
زاۋىتتاردان 360 جەدەل جاردەم ماشيناسى شىعارىلدى, ونىڭ 93-ءى وڭىرلەرگە جەتكىزىلدى. بۇگىننەن باستاپ قالعان 264 كولىكتى جەتكىزۋ باستالادى. جالپى, وسى باعدارلاما اياسىندا 5 قاراشاعا دەيىن
1 167 سانيتارلىق كولىك جەتكىزىلەدى. مۇنىڭ سىرتىندا 12 جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن دايىندالدى, ونى بۇگىننەن باستاپ وڭىرلەرگە جەتكىزۋ باستالادى.
فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى وتاندىق 33 كومپانيا جىلىنا 3,9 ملرد دانا تابلەتكا مەن كاپسۋلا كولەمىندە 922 دارىلىك پرەپارات شىعارادى. مينيستر پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنى كەلسە, فارماتسەۆتيكا سالاسىنىڭ كاسىپورىندارى دارىلىك زاتتاردىڭ قاجەتتى كولەمىمەن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىزدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق احۋال تۇراقتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ينفەكتسيانىڭ رەپرودۋكتيۆتىلىك كورسەتكىشى 0,93-كە تەڭ, بۇل قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەدى.
سونىمەن قاتار الەمدەگى جانە بىرقاتار شەكارالاس ەلدەگى ىندەتتىڭ تۇراقسىزدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ قاجەت. پرەمەر-مينيستر مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە ءتيىستى ءىس-شارالاردى 100% ورىنداۋدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە 15 قازانعا دەيىن قاجەتتى تەحنيكانى, جابدىقتار مەن قورعانىش قۇرالدارىن ساتىپ الىپ, وڭىرلەرگە جەتكىزۋدى تاپسىردى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, سانيتارلىق تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ جونىندەگى مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى, سانيتارلىق رەجىم بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋدى تاپسىردى. قازاقستان اۋماعىنا شەتەلدەن كەلەتىن ادامدارعا قاتىستى سانيتارلىق-كارانتيندىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ شارالارى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا قارالادى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «سق-فارماتسيا» جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, مەديتسينالىق ۇيىمدار مەن ءدارىحانالاردا ءدارى-دارمەكتەردىڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتسىن. وڭىرلەردە دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ باعاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ قاجەت, – دەدى ا.مامين.
قىسقا ازىرلىك قانداي؟
ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا وڭىرلەردىڭ كۇزگى-قىسقى كەزەڭگە دايىندىعى تالقىلاندى. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ن.نوعاەۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتامقۇلوۆ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسوي, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ع.يسقاليەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ج.قاسىمبەك, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ە.مارجىقپاەۆ, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى ا.كولگىنوۆ, سونداي-اق پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ر.سكليار باياندادى.
وڭىرلەردە 10 662 اۆتونومدى قازاندىق نەمەسە بارلىق قازاندىقتاردىڭ 98,6%-ى, 46561 تۇرعىن ءۇي (97%) قىسقى ماۋسىمعا دايىن. 5 مىڭ 24 كم جىلۋ جەلىسى (99,1%), 14 089 كم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى (99,1%) جوندەلدى. جىلىتۋ ماۋسىمىنا 11 158 (99,6%) ءبىلىم بەرۋ, 5 963 (99,2%) دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى دايىن. كومىر ءوندىرۋشى كومپانيالار 69 ملن توننا كومىر ءوندىردى. كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءۇشىن تۇتىنۋشىلاردىڭ بەرەشەگى 17 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ەڭ جوعارى دەبيتورلىق بەرەشەك الماتى قالاسىندا – 4,5 ملرد تەڭگە, نۇر-سۇلتان قالاسىندا – 1,95 ملرد تەڭگە, شىمكەنت قالاسىندا – 2,5 ملرد تەڭگە جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 1,4 ملرد تەڭگە.
– كۇن رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى جىلىتۋ ماۋسىمى كوپتەگەن ايماقتا ەرتەرەك باستالىپ كەتتى. جالپى, وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك سالالاردى, جىلۋ جانە ەنەرگيا وبەكتىلەرىن جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ بويىنشا جاقسى جۇمىس جۇرگىزدى, – دەدى ا.مامين.
اقمولا, قاراعاندى, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ جانە الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرى الەۋمەتتىك سالا وبەكتىلەرى مەن تۇرعىن ۇيلەردى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ جوسپارىن 100% ورىندادى. اقمولا, الماتى, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى مەن الماتى قالاسى اۆتونومدى قازاندىقتار ءۇشىن كومىر دايىنداۋ جونىندەگى جوسپارلى كورسەتكىشتەردى اياقتادى. باتىس قازاقستان وبلىسىندا تۇرعىن ۇيلەردى دايىنداۋ كەستەسىنەن ارتتا قالۋ فاكتىلەرى بار. اقمولا, اقتوبە, قاراعاندى, سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار وبلىستارىندا جانە نۇر-سۇلتان قالاسىندا كوممۋنالدىق قاجەتتىلىكتەر مەن حالىق ءۇشىن وتىن دايىنداۋ دەڭگەيى جەتكىلىكسىز.
ۇكىمەت باسشىسى اكىمدەرگە بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە بارلىق جوسپارلانعان جوندەۋ جۇمىستارىن جانە قاجەتتى كولەمدە وتىن جەتكىزۋدى اياقتاۋدى, سونداي-اق ەنەرگيا وندىرەتىن, ەنەرگيا جەتكىزەتىن ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, جىلىتۋ ماۋسىمىن جۇرگىزۋگە دايىندىق پاسپورتتارىن تەز ارادا الۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
– بىزدە وندىرىلەتىن كومىردىڭ كولەمى جەتكىلىكتى, سوندىقتان كومىرگە قاتىستى قيىندىق تۋىنداماۋى كەرەك, – دەدى ا.مامين.
پرەمەر-مينيستر وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ەكى اپتا مەرزىمدە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كومىر دايىنداۋ جانە ساتۋ پۋنكتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىنىڭ قازىرگى جاعدايىن, جەتكىزۋ كەستەسىن, باعالاردىڭ نەگىزدىلىگى مەن ساتىلاتىن كومىردىڭ ساپاسىن تەكسەرۋدى, سونداي-اق يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-پەن بىرلەسىپ, كومىر جەتكىزۋ ءۇشىن ۆاگونداردىڭ جەتكىلىكتى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
– وڭىرلەردە كاسىپورىنداردىڭ جەتكىزىلگەن گاز بەن كومىر ءۇشىن جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءۇشىن دەبيتورلىق بەرەشەگىن وتەۋ جونىندەگى جۇمىستار كۇشەيتىلسىن, – دەدى پرەمەر-مينيستر.
ا.مامين ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە وڭىرلەر اكىمدىكتەرىنىڭ بارلىق وبەكتىلەردى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ جۇمىستارىن اياقتاۋىن باقىلاۋعا الىپ, مونيتورينگ جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
كەڭ جولاقتى ينتەرنەت تارتىلادى
ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا تۇرعىنداردى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قارالدى. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى ب.مۋسين, «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى ق.ەسەكەەۆ, «ترانستەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى ە.ادايبەكوۆ, سونداي-اق «Beeline كازاحستان» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى ە.ناسترادين باياندادى.
وتىرىستا ايتىلعانداي, «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس ەلىمىزدە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن تارتۋ جانە ينتەرنەتكە ءموبيلدى قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. قازىر 6 459 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 4 751-ءى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلدى (اۋىل حالقىنىڭ 97,8%-ى). وسى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 5,2 مىڭنان اسا اۋىلدا, ياعني ەلىمىزدەگى اۋىل حالقىنىڭ 99%-ىندا كەڭ جولاقتى ينتەرنەت قولجەتىمدى بولادى.
– كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتۋ ماسەلەسى ەلىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. اۋىلداردى ينتەرنەتكە قوسۋ جونىندەگى بيىلعى جىلعا ارنالعان بارلىق جوسپارلار مەرزىمىندە ىسكە اسىرىلادى, – دەدى ا.مامين.
ۇكىمەت باسشىسى اكىمدىكتەرگە كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتۋ جوبالارى بويىنشا جابدىقتار ورناتۋ ءۇشىن ۋچاسكەلەر ءبولۋ راسىمدەرىن جەدەل جۇرگىزۋدى, تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, حالىق سانى 250 ادامنان از اۋىلداردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جوسپار-كەستەسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەردى قاشىقتان وقىتۋعا بايلانىستى وتە وزەكتى بولىپ وتىرعان ينتەرنەت ساپاسىن ەداۋىر ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن تەحنيكا ساتىپ الىنۋدا, بايلانىس جانە ينتەرنەت قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋعا ارنالعان بارلىق رەسۋرستار بار.
– ءاربىر تۇرعىن ءۇي مەن ۇيىمدا ورنالاسقان جەرىنە قاراماستان, ساپالى ينتەرنەت پەن بايلانىس بولۋى كەرەك. سوندىقتان ناقتى تالاپتاردى بەلگىلەپ, ءتيىستى جابدىقتى ورناتۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ قاجەت. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى يندۋستريا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋى كەرەك, – دەدى ا. مامين.
تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە ءبىلىم مينيسترلىگىمەن, «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ, نارىقتىڭ الەۋەتتى قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, IT-مامانداردى دايارلاۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
