ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ىشكى نارىقتى نەگىزگى 29 تاۋار پوزيتسياسىمەن تولىقتىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە. بۇل رەتتە, 12 تاۋار بويىنشا ىشكى نارىقتىڭ قامتاماسىز ەتىلۋى 100%-دى جانە ودان كوپ مولشەردى قۇرايدى. 11 تاۋار بويىنشا قامتاماسىز ەتىلۋ 80% جانە ودان كوپ. ال قالعان ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 6 ءتۇرى بويىنشا يمپورتتى الماستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە.
"ىشكى نارىقتى وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن سۇرانىسقا يە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىس كولەمى 439,2 مىڭ گەكتارعا كەڭەيتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى ەگىس الاڭى 22,7 ملن گەكتارعا جەتكىزىلدى. 18 ملن توننا استىق داقىلدارىن جيناۋ جوسپارلانۋدا, بۇل ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى ىسكە اسىرۋعا جەتكىلىكتى", دەدى س. وماروۆ.
مايلى داقىلداردىڭ جالپى كولەمى 2,6 ملن توننا بولادى دەپ كۇتىلۋدە, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 100 مىڭ تونناعا ارتىق. سونداي-اق, كارتوپ جانە كوكونىس-باقشا داقىلدارىن ءوندىرۋ كولەمى سايكەسىنشە 4 ملن تونناعا جانە 6,8 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتىلاتىن بولادى. ىشكى نارىقتى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مالىنىڭ باسىن ءوسىرۋ قامتاماسىز ەتىلەدى, 2020 جىلدىڭ 7 ايىندا ءىرى قارا مال باسىنىڭ 5%-عا, ۇساق مال باسىنىڭ 2%-عا, جىلقى باسىنىڭ 9%-عا ءوسۋى بايقالادى. وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ءوسۋى بايقالادى: ۇن 6,4%-عا, وسىمدىك مايى 1,8%-عا, ماكارون ونىمدەرى 8,4%-عا, قۇس ەتى 12,3%-عا, قىشقىل-ءسۇت ونىمدەرى 4,7%-عا, سارى ماي 12,9%-عا, شۇجىق ونىمدەرى 22,8%-عا ءوستى.
"ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن ءوندىرۋدىڭ قوسىمشا كولەمدەرىنىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جىل سوڭىنا دەيىن بىرقاتار جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبا ەنگىزىلەدى. مىسالى, جىل سوڭىنا دەيىن قۇس ەتىن ءوندىرۋ كولەمى 75 مىڭ تونناعا نەمەسە 25%-عا ۇلعايتىلادى. بۇل جاڭا 8 قۇس فابريكاسىن جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ىسكە قوسۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ولاردىڭ ەكەۋى ىسكە قوسىلدى", دەدى س.وماروۆ.
سونىمەن قاتار ءسۇت ءوندىرىسى ۇلعايتىلاتىن بولادى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قوسىمشا كولەمى 112 مىڭ توننا بولاتىن 25 ونەركاسىپتىك تاۋارلىق ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلادى. قازىر 6 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن قۋاتتىلىعى 45 مىڭ توننا بولاتىن 3 جاڭا ەت كومبيناتىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. حالىقتى المامەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2 مىڭ گەكتار قارقىندى الما باعىن وتىرعىزۋ جوسپارلانۋدا, ولار 68 مىڭ تونناعا دەيىن ءونىم بەرە الادى. 1700 گەكتارعا قازىردىڭ وزىندە وتىرعىزىلدى. قانت ءوندىرۋ بويىنشا جامبىل وبلىسىندا جاڭا زاۋىت سالۋ بويىنشا جۇمىستار باستالدى, قانت قىزىلشاسىنا ارنالعان الاڭدار 20,5 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىلدى. الماتى وبلىسىندا قولدانىستاعى قانت زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلۋدە. مينيستر قورلاردى باعالاۋ جولىمەن وڭىرلەردىڭ ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ جاتقانى تۋرالى ايتتى.
"ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 16 ءتۇرى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ رەزەرۆتەرى قالىپتاستىرىلعان. بۇل ماقساتتارعا 16,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ول 43,5 مىڭ توننا ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى", دەدى س.وماروۆ.
اكىمدىكتەردىڭ جەدەل دەرەكتەرى بويىنشا قازىر رەسپۋبليكادا جالپى كولەمى 619,2 مىڭ توننا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى مەن 318,6 ملن دانا جۇمىرتقا قورى بار. تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ قورىنان جىل باسىنان بەرى 38,3 مىڭ توننا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارى وتكىزىلدى.
"بۇل رەتتە تۇراقتاندىرۋ قورلارىنا 38,2 مىڭ توننا ازىق-ت ۇلىك, ونىڭ ىشىندە 21,2 مىڭ توننا ۇن, 6,5 مىڭ توننا قانت, 3,1 مىڭ توننا كارتوپ, 2 مىڭ توننا ماكارون, 1,7 مىڭ توننا كۇرىش, 0,7 مىڭ توننا قاراقۇمىق جارماسى جانە باسقا دا ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرى ساتىپ الىندى", دەدى مينيستر.
قازىرگى كەزدە تۇراقتاندىرۋ قورلارىندا 27,7 مىڭ توننا الەۋمەتتىك-ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, ونىڭ ىشىندە 12,5 مىڭ توننا ۇن, 7,9 مىڭ توننا قانت, 1,7 مىڭ توننا ماكارون, 1,4 مىڭ توننا كۇرىش, 1,3 مىڭ توننا وسىمدىك مايى جانە ازىق-ت ۇلىكتىڭ باسقا دا تۇرلەرى ساقتالۋدا. بۇدان باسقا, 21 مىڭ توننا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن, ونىڭ ىشىندە 9,1 مىڭ توننا كارتوپ, 3 مىڭ توننا پياز, 2,5 مىڭ توننا ءسابىز, 2 مىڭ توننا قانت جانە باسقا دا تاۋارلار تۇرلەرىن جەتكىزۋگە فورۆاردتىق شارتتار جاسالدى. "اينالىم سحەماسى" شەڭبەرىندە 8,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ كولەمىنە كەلىسىمشارت جاسالدى.
"ەگىن جيناۋ كەزەڭىنىڭ باستالعانىن جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار كوپشىلىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ قولايلى بولاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋلەرى قاجەت", دەدى مينيستر.
وڭىرلەردە سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك قورلارىنىڭ جاي-كۇيىنە, جەتكىلىكتىلىگىنە جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ بويىنشا كۇشەيتىلگەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ حابارلاعانداي, 2020 جىلدىڭ 8 ايىندا وبلىس بويىنشا ينفلياتسيا دەڭگەيى 4,3%, ونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا 7,3%, جىلدىق ەسەپتەۋدە ينفلياتسيا 6,8% قۇرادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعا يندەكسى – 103,2%. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا قىسقا مەرزىمدى جانە ورتا مەرزىمدى شارالار پاكەتى ورىنداۋعا قابىلداندى. باعاعا كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى.
جىل باسىنان بەرى 1087 مەموراندۋم جاسالدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ 175 جارمەڭكەسى ءوتتى, وبلىستىق تۇراقتاندىرۋ قورىنىڭ تاۋارلارى وتكىزىلۋدە. 2020 جىلعى قاڭتار-تامىزدا جەرگىلىكتى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ ءوندىرىسى 73 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلعى كەزەڭگە قاراعاندا 9,4% ءوستى. ەت (111,4%), قۇس ەتى (128,3%), كۇنباعىس مايى (31,7%), ىرىمشىك (15%), ۇن (124,8%) جانە باسقا دا تاۋارلار ءوندىرىسى ايتارلىقتاي ءوستى. "KOKSHE" اكك تۇراقتاندىرۋ قورىندا 1705 توننا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارى (كۇرىش, قاراقۇمىق جارماسى, قانت, 1 سۇرىپتى ۇن, اق ماي جانە سۇيىق ماي) بار, ولاردى وتكىزۋ جۇرگىزىلۋدە.
تۇراقتاندىرۋ قورىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا قوسىمشا ساتىپ الۋ, ونىڭ ىشىندە 2020 جىلى جينالعان كارتوپ پەن ءسابىز ساتىپ الۋ جوسپارلاندى. وسى ماقساتتارعا اعىمداعى جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 750 ملن تەڭگە ءبولىندى. "اينالىم سحەماسىنىڭ" شەڭبەرىندە بەلگىلەنگەن تومەندەتىلگەن باعا بويىنشا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن وتكىزۋ ءۇشىن 315,1 ملن تەڭگە سوماسىنا نەسيە بەرۋ ماقۇلداندى. قازىرگى ۋاقىتتا كەلىسىمشارتتاردى قۇرۋ جۇرگىزىلۋدە.
سونىمەن قاتار, "KOKSHE" اكك الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانى تومەندەتۋ ءۇشىن كوكشەتاۋ قالاسىندا 3 ساۋدا پاۆيلونىنىڭ قۇرىلىسىن باستادى. 2 پاۆيلون اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسىلاتىن بولادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ قورى 27,3 مىڭ توننانى قۇرايدى.
"وبلىستىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى تاۋارعا بايلانىستى ورتا ەسەپپەن – 40 كۇن. تاۋارلاردى ساتۋ ءۇزىلىسسىز جۇزەگە اسىرىلادى, وبلىستا تاۋارلار تاپشىلىعى مەن دۇربەلەڭ جوق", دەدى ە.مارجىقپاەۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ حابارلاعانداي, وڭىردە باعانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن ۇنەمى مونيتورينگ جاسالادى.
"تۇراقتاندىرۋ قورىنان تاۋار ينتەرۆەنتسياسى جۇرگىزىلەدى, وندا 3 150 توننا ءونىم بار", دەدى ق.اقساقالوۆ.
قورعا 150 توننا قاراقۇمىق, 4 ۆاگون (207 972 ليتر) كۇنباعىس مايى, 200 توننا ءسابىز جانە 200 توننا قىرىققابات ساتىپ الىندى. بۇگىندە كارتوپ (500 توننا), پياز (200 توننا), كۇرىش (68 توننا), ماكارون (100 توننا), تۇز (66 توننا), تاۋىق ەتىن (50 توننا) ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. بارلىق ونىمدەر جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىنادى.
"وبلىستا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 19 ءتۇرىنىڭ 15-ءى وندىرىلەدى, ونىڭ ىشىندە ءوزىمىزدى 11 تۇرىمەن 100% قامتاماسىز ەتەمىز. وسى ءونىمدى ساقتاۋ ءۇشىن وبلىستا سىيىمدىلىعى 2 مىڭ توننا زاماناۋي كوكونىس قويماسى سالىندى", دەدى اكىم.
ق.اقساقالوۆتىڭ ايتۋىنشا, يمپورت الماستىرۋ اياسىندا قاراقۇمىق القابى 2,5 ەسەگە (1,7 مىڭ گا-دان 4,2 مىڭ گا دەيىن), اسبۇرشاق القابى 30% (41 مىڭ گا-دان 54 مىڭ گا دەيىن) ۇلعايدى. كوكونىس داقىلدارىن ءوسىرۋ ءۇشىن "ريم-كاز-اگرو" جشس 3,5 ملرد تەڭگەگە جىلىجاي كەشەنىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
