ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل جالپى استىق جيناۋ كولەمى شامامەن 18 ملن توننانى قۇرايدى, بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وبلىسىندا ءداندى داقىلداردى جيناۋ جۇمىستارى اياقتالدى, تۇركىستان جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا اياقتالۋ ساتىسىندا. شۇعىل دەرەكتەرگە سايكەس, بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 9,9 ملن گا ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار نەمەسە ولاردىڭ جالپى جيناۋ الاڭىنىڭ 63% جينالدى (ال وتكەن جىلى وسىنداي كۇنى 5,1 ملن گا نەمەسە 34% جينالدى). ورتاشا ونىمدىلىك 11,7 تس/گا بولعاندا 11,5 ملن توننا استىق باستىرىلدى (2019 جىلى – 5,8 ملن توننا).
سونىمەن قاتار 2020-2021 ماركەتينگتىك جىلعا ارنالعان ەكسپورتتىق الەۋەت ۇندى ەسەپكە العاندا شامامەن 7 ملن توننانى قۇرايدى, بۇل رەتتە جاڭا ەگىننىڭ كولەمى مەن ساپاسىنا بايلانىستى ەكسپورت كولەمىن 7,5-8 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا بولادى. وسى جىلدىڭ ەكسپورتتىق ستراتەگياسى وتكەن جىلعىدان وزگەشە بولمايدى جانە ءداستۇرلى نارىقتاردا (ورتالىق ازيا ەلدەرى (وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان), اۋعانستان جانە يران) باسىم پوزيتسيالاردىڭ ساقتالۋىمەن سيپاتتالادى. سونداي-اق قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار اياسىندا پەرسپەكتيۆالى باعىتتا – قىتايعا ەكسپورت قارقىنىن قولداۋ قاجەت.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اوك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى الەمنىڭ 67 ەلىنە $3,2 ملرد سوماعا 14,4 ملن توننانى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە اوك ونىمدەرىنە ۆەتەرينارلىق جانە فيتوسانيتارلىق كارانتيندىك تالاپتاردى قحر, ەو, پارسى شىعاناعى ەلدەرىمەن, يرانمەن, جاپونيامەن, ۇندىستانمەن كەلىسۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. ەۋروپالىق وداقپەن قازاقستاندىق بال, ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن جەتكىزۋ بويىنشا ۆەتەرينارلىق تالاپتاردى كەلىسۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە (قازىرگى ۋاقىتتا بالىق جانە بالىق ونىمدەرى ەو-عا ەكسپورتتالادى).
"قازىرگى تاڭدا ءبىز بال ونىمدەرى مەن وڭدەلگەن كۇنباعىس مايىن ەو ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋدى ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق جاپونياعا جىلقى ەتى مەن سيىر ەتىن ەكسپورتتاۋ كوزدەلىپ وتىر, سونىمەن قاتار قىتاي ەلدەرىنە, تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە دە ەكسپورتتى ۇلعايتامىز. ەگەر بۇگىنگى تاڭدا بىزدە 67 ەل بولسا, جىل سوڭىنا قاراي بۇل ساندى 80-گە دەيىن كوبەيتەمىز دەپ ويلايمىن", دەدى س.وماروۆ.
بۇگىنگى تاڭدا قحر-مەن اوك ونىمدەرىنىڭ 19 ءتۇرىن, سونىڭ ىشىندە بيداي, زىعىر تۇقىمدارى, ارپا, جوڭىشقا, جۇگەرى, بيداي كەبەگى جانە جەم, راپس كۇنجاراسى, بيداي ۇنى, سويا بۇرشاقتارى, بالىق جانە بالىق ونىمدەرى, بال, ءجۇن, ءسۇت ونىمدەرى, جىلقى تۇقىمداس جانۋارلار, سويۋعا ارنالعان جىلقى تۇقىمداس جانۋارلار, سيىر ەتى, قوي ەتى جانە شوشقا ەتىن ەكسپورتتاۋ بويىنشا حاتتامالارعا قول قويىلدى. سونداي-اق مينيستر قازىرگى تاڭدا ەلەكتروندىق فورماتتا جەر بەرۋ بويىنشا زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتقانىن حابارلادى. بۇل رەتتە, جەر كوميسسياسى الىنىپ تاستالادى, قاعازسىز قىزمەت كورسەتۋ ەنگىزىلەدى, جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدى كوممۋنالدىق قىزمەتتەرمەن كەلىسۋ ءراسىمى اۆتوماتتاندىرىلادى.
تسيفرلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا جەر تەلىمدەرىن بەرۋ مەرزىمدەرى ايتارلىقتاي قىسقارادى, مىسالى, جەر ۋچاسكەسىن تىكەلەي بەرۋ بويىنشا جالپى مەرزىم 1 جىلدان 30 كۇنگە دەيىن قىسقارادى. ءوز كەزەگىندە كوممەرتسيالىق ماقساتتارعا ارنالعان جەر ۋچاسكەلەرى قارجى مينيسترلىگىنىڭ (مەمتىزىلىم) ەلەكتروندىق ساۋدا الاڭى ارقىلى ساۋدا-ساتتىقتا (كونكۋرستاردا, اۋكتسيونداردا) بەرىلەدى. كەز كەلگەن نيەت ءبىلدىرۋشى ازامات مەملەكەتتىڭ جەر ۋچاسكەسىن اۋكتسيونعا قاتىسۋ ارقىلى, ونى جاريا كارتادا تاڭداپ الا الادى. بۇل بەرۋ مەرزىمىن 3 ايدان 10 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
"اوك-ءتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جوسپارلارىمىز كوپ, بىراق مەن ءۇش نەگىزگى ماسەلەنى اتاپ وتەيىن. ءبىرىنشىسى – جەر قاتىناستارىن تسيفرلاندىرۋ. زاڭ جوباسى قابىلدانعاننان كەيىن بارلىق جەرلەر ەلەكتروندىق فورماتتا بەرىلەتىن بولادى. نەگىزگى مىندەت – ادام فاكتورىن, بيۋروكراتيا مەن سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ, سونداي-اق وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ. ەكىنشىسى – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ قاداعالانۋى جانە ءۇشىنشىسى – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەلەكتروندىق ساۋداسى", دەپ اتاپ ءوتتى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
ءوز كەزەگىندە, ەلەۆاتورلاردىڭ جۇمىسىن تسيفرلاندىرۋ ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە استىقتى ۇرلاۋ مەن ءبۇلدىرۋ فاكتىلەرىنىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇگىنگى تاڭدا قولدا بار اقپاراتقا سايكەس رەسپۋبليكادا 40-قا جۋىق ەلەۆاتور استىقتى اۆتوماتتى تازالاۋ, كەپتىرۋ جۇيەلەرى, ەلەكتروندىق تارازىلار سياقتى ەلەمەنتتەرمەن تەحنولوگيالىق جاراقتاندىرىلعان, سونداي-اق زيانكەستەردىڭ زالالدانۋىن باقىلاۋ جۇيەسى ورناتىلعان. قويمالاۋدى اۆتوماتتى ەسەپكە الۋ جۇيەسى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋدە.
"ەلىمىزدە استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ جۇمىستارى بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. ەلىمىزدە 2 جىلدان استام ۋاقىت ەلەكتروندىق استىق قولحاتتارى جۇمىس ىستەپ كەلەدى, ولار ەلەۆاتورلاردا استىقتى قوسىپ تىركەۋگە قارسى ەنگىزىلدى. بۇل جۇمىس جالعاسادى. قازىرگى تاڭدا 10-عا جۋىق ات-كومپانيا ءوز باعدارلامالارىن ازىرلەپ جاتىر. ءبىز سولاردىڭ ىشىنەن تاڭدايمىز. بۇل جەردە تسيفرلاندىرۋ استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنا قوسىمشا قارجىلىق شىعىندار اكەلەتىنىن ءتۇسىنۋ قاجەت, سوندىقتان بۇل ماسەلەنى بيزنەسپەن تالقىلاۋ قاجەت", دەپ تۇيىندەدى س.وماروۆ.
