مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇل رەفورما ەڭبەك قاتىناستارىن اشىق ءارى زاڭدى جۇرگىزىپ, زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋعا ىنتالاندىراتىن پارمەندى قۇرالعا اينالماق. سونداي-اق ءوز بەتىنشە باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە تابىسى جەتپەيتىن ازاماتتارعا ءتيىمدى الەۋمەتتىك كومەك بولارى دا داۋسىز.
جاسىراتىنى جوق, زەينەتاقى جۇيەسى توڭىرەگىندە جيناقتالعان ماسەلە از ەمەس. سولاردىڭ ءبارى جولداۋداعى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بارىسىندا تۇبەگەيلى شەشىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ول قانداي ماسەلەلەر دەگەنگە كەلسەك, نەگىزگى بەس باعىتتى اتار ەدىم.
بىرىنشىدەن, قازىر تولەنىپ جاتقان زەينەتاقىنىڭ 10-15 پايىزى عانا زەينەتاقى قورىنان اۋدارىلىپ وتىر. قالعان 80 پايىزعا جۋىعى مەملەكەت ەسەبىنەن تولەنۋدە. دەمەك, بيۋدجەتكە سالماق تۇسۋدە. الدىمەن وسىنى رەتتەۋ كەرەك.
ەكىنشىدەن, سوڭعى بەس-التى جىلدا زەينەتاقى قورى اياسىندا جيناقتالعان ينۆەستيتسيالىق تابىس شامامەن 56 پايىزدى قۇرايدى. ال ءدال وسى مەرزىمدە جيناقتالعان ينفلياتسيا 56 پايىزدان اسادى. ەكەۋىن سالىستىرار بولساق, زەينەتاقى قورىندا جيناقتالعان قازاقستاندىقتاردىڭ سالىمى ءوز قۇنىن جوعالتىپ وتىرعانىن بايقايمىز. ياعني, بۇرىنعى الەۋەتىنەن ايىرىلۋدا. بۇل پروبلەمانى شەشۋ ءۇشىن ەلدىڭ ەكونوميكاسى مەن قارجىسىنا جاۋاپتى مەكەمەلەر ينفلياتسيانى ازايتىپ, ينۆەستيتسيالىق تابىستى ارتتىرۋ ماسەلەسىمەن اينالىسۋى كەرەك.
ۇشىنشىدەن, ءبىزدىڭ زەرتتەۋىمىز بويىنشا ءبىر جىل ىشىندەگى 12 ايدا شامامەن 2,5-2,7 ملن ادام عانا زەينەتاقى جارناسىن تۇراقتى تۇردە تولەپ وتىر. ال ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ دەرەگىنشە, رەسپۋبليكادا 8-8,5 ملن ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. بايقاپ وتىرعاندارىڭىزداي, جارنانى جۇمىس ىستەيتىن حالىقتىڭ 30-40 پايىزى عانا تۇراقتى تۇردە اۋدارۋدا.
تورتىنشىدەن, تۇراقتى جارنا تولەيتىندەردىڭ شامامەن 63 پايىزى نەبارى 40-60 مىڭ تەڭگەلىك جالاقىنى كورسەتكەن. دەمەك, بۇل جەردە «كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ» بەلگىلەرى دە جوق ەمەس. ماسەلەن, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, جىل باسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا جالاقى 180-190 مىڭ تەڭگە بولدى. ال جارنا تولەپ وتىرعاندار 40-60 مىڭ تەڭگەنى عانا كورسەتىپ وتىر. ياعني, قالعانى «كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ» ەنشىسىنە تيۋدە.
بەسىنشىدەن, جولداۋدا 2021 جىلى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ 700 مىڭ سالىمشىسى ءوز جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇرعىن ءۇي الۋعا, ەمدەلۋگە جۇمساي الاتىنى ايتىلدى. ءبىزدىڭ ەسەبىمىزشە, جيناق جۇيەسىندەگى حالىقتىڭ كوپ بولىگىنىڭ سالىمى 1 ملن تەڭگەگە جەتپەيدى. مۇنداي ادامداردىڭ جالپى سانى 6,5 ملن-عا جۋىقتايدى. بۇل دا وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى.
جوعارىدا ينۆەستيتسيالىق تابىستىڭ ءوز قۇنىن جوعالتىپ وتىرعانىن ايتتىق. مۇنى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – اقشا-نەسيە ساياساتىن رەتتەۋ. پرەزيدەنت جولداۋدا بۇعان دا ارنايى توقتالدى. اقشا-نەسيە ساياساتى جاقسارسا, ەكونوميكاداعى ينفلياتسيانىڭ ۇلەسى ازايىپ قانا قويماي, زەينەتاقى قورىندا جيناقتالعان حالىقتىڭ سالىمدارىنىڭ قۇنسىزدانۋى دا بارىنشا تومەندەيدى.
قايىربەك ارىستانبەكوۆ,
ەكونوميكالىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى
