تانىم • 26 تامىز, 2020

بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «قاتەسى»

2090 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

مەكتەپ بالاسى داپتەرىنە «جيىرمانشى قىر­كۇيەك» دەپ جازسا, ۇستازىنان سوگىس ەستيتىنى انىق.

بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «قاتەسى»

الايدا ۇلتتىق تەرمينولوگيانىڭ نەگىزىن قالاعان احمەت بايتۇرسىن ۇلى ءبىز «جيىرماسىنشى» دەپ ادىپتەپ جۇرگەن رەتتىك سان ەسىمدى «جيىرمانشى» دەپ جازعان ەكەن. احاڭ نەگە بۇلاي قاتە جازدى ەكەن؟ – دەگەن ويمەن بىلىكتى عالىمدارعا جۇگىنىپ كورۋدى ءجون كوردىك. الماتىداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينس­تيتۋتى گرامماتيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ورناي جۇباەۆاعا حابارلاسىپ ەدىك, عالىم:

– بايتۇرسىن ۇلى «جيىرماسىنشى» دەمەيدى, «جيىرمانشى» دەيدى. شىندىعىندا, سول دۇرىس. قازىرگى قيسىنعا سالساق, «ەكىنشى», «جەتىنشى» دەگەن سوزدەر «جيىر­ماسىنشى» سياقتى «ەكىسىنشى», «جەتى­سىنشى» بولىپ جازىلۋى كەرەك قوي. مۇنى احمەت بايتۇرسىن ۇلى دا, ەلدەس وما­روۆ تا, ماۋلەن بالاقاەۆ تا «جيىرمانشى» دەپ قولدانعان. كەيىنگى ورفوگرافيا­لار­دا قاتە بەرىلىپ ءجۇر. ول دۇرىس ەمەس, – دەدى.

ەندى قايتپەك كەرەك؟ ەشتەن كەش جاقسى دەپ ەملەنى تۇزەيمىز بە, الدە بايتۇر­سىن ۇلىنىكىن قاتە ساناپ, كوزجۇمبايعا سالىپ جۇرە بەرەمىز بە؟ ايتپاقشى, وز­بەكستان قازاقتارى دا احاڭشا, جيىرمانشى دەپ سويلەيدى.

 

قوستاناي وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار