پاندەميا ءبىزدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل الەم ەلدەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە كەدەرگىسىن كەلتىردى. وسى رەتتە شەتەلدەرگە ءبىلىم قۋىپ كەتكەن وتانداستارىمىزدىڭ جاعدايىنا توقتالۋدى ءجون كوردىك.
تۇركيادا «تۇركيا بۋرسلارى» باعدارلاماسىمەن دوكتورانتۋرادا وقىپ جاتقان بەكزات ابدىقادىر كارانتين كەزىندە ۇيدە وتىرعانىمەن, ستيپەندياسىنىڭ ۋاقتىلى تولەنىپ تۇرعانىن ايتادى. «پاندەميا باستالىپ, تۇركيادا كارانتين جاريالانعان 16 ناۋرىزدان باستاپ ۇيدە وتىردىق. ۋنيۆەرسيتەتكە ستۋدەنتتەردىڭ كىرۋىنە تىيىم سالىندى. بىراق كارانتين بىتكەن سوڭ مامىر ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ ماگيسترانت, دوكتورانتتارعا وقۋ ورنىنا كىرۋگە رۇقسات بەرىلدى. جالپى, وتباسىممەن تۇركيادا تۇرىپ جاتىرمىن. ەشقانداي قيىندىق بولمادى. ستيپەنديام ۋاقتىلى ءتۇسىپ تۇردى. وعان قوسا كورشىلەرىمىز ستۋدەنتسىڭدەر دەپ ۇنەمى كومەك كورسەتىپ تۇرادى. ءبىز تۇرعان جەردىڭ جۇرتىنا ريزامىز, وتە قوناقجاي, باۋىرمال حالىق. دەگەنمەن, قيىنشىلىق تا جوق ەمەس. كارانتيننىڭ كەسىرىنەن زەرتحاناداعى ءبىراز جۇمىستارىم كەشەۋىلدەپ جاتىر», دەيدى تۇركياداعى وتانداسىمىز.
شىلدە ايىنىڭ باسىندا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ شەشىمىنە بايلانىستى اتالعان ەلدىڭ يمميگراتسيا جانە كەدەن قىزمەتى: «اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى كۇزگى سەمەستردى تولىقتاي ونلاين وتكىزەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ نەمەسە باعدارلامالاردىڭ ستۋدەنتتەرىنە ۆيزا بەرمەيدى. ال اقش كەدەن جانە شەكارا قىزمەتى ونداي ستۋدەنتتەردىڭ امەريكا قۇراما شتاتتارىنا كىرۋىنە تىيىم سالادى. وسىنداي باعدارلامالار بويىنشا ءبىلىم الىپ, ءدال قازىر اقش-تا جۇرگەن ستۋدەنتتەر ەلدەن كەتۋى ءتيىس, بولماسا باسقا شارا قابىلداۋى كەرەك», دەپ مالىمدەدى.
جالپى امەريكا قۇرلىعىندا 1 ملن-نان اسا شەتەلدىك ستۋدەنت بار. ولار وقۋ اقىسىن, جاتاقحانا نەمەسە پاتەراقىنى تولەۋ ارقىلى ەلگە كىرىس اكەلەتىنى بەلگىلى. بىراق الپاۋىت ەل سوعان قاراماستان جوعارىداعىداي شەشىمگە كەلدى. سەبەبى دە تۇسىنىكتى, اقش الەم ستاتيستيكاسىندا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ سانى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى بەرمەي كەلەدى.
ال ميچيگان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن جولداس ورىسباەۆ اقش پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسى سوت شەشىمىنەن كەيىن كۇشىن جويعانىن, سول سەبەپتى شەتەلدىك ستۋدەنتتەر ەلدەرىنە قايتارىلمايتىنىن جەتكىزدى. «اقش-تاعى اتاقتى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتى مەن ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينستيتۋتى د.ترامپتى جوعارىداعى باستاماسى ءۇشىن سوتقا بەردى. سوتتا اق ءۇي جەڭىلدى. وسىلايشا بۇل ماسەلە امەريكاداعى شەتەلدىك ستۋدەنتتەرگە ەش كەدەرگىسىن كەلتىرگەن جوق. دەگەنمەن قيىندىقتار بولدى. ايتالىق, مەن جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقيمىن. ماماندىعىم بويىنشا پراكتيكالىق جۇمىستاردى, رەپورتاجداردى وقيعا ورنىندا ءجۇرىپ, سول جەردە بولىپ, كۋاگەرلەرمەن تىلدەسىپ ازىرلەۋىم كەرەك. بىراق كارانتين كەزىندە ءبىزدى سىرتقا شىعارمادى, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى دا پروفەسسورلارعا سىرتتا ورىندالاتىن جۇمىستار بەرمەۋدى تاپسىردى. سول ۋاقىتتاردا جاساعان رەپورتاجدارىم وزىمە اسا ۇنامادى. لەكتسيالارعا قاشىقتان قاتىسۋ سونشالىقتى قيىن بولماعانىمەن, پروفەسسورمەن كەرى بايلانىس ورناتقاندا قولايسىزدىقتار بولدى. باسقا ستۋدەنتتەردىڭ ايتقانىن كۇتىپ وتىرۋىڭ كەرەك, ولار ءتىپتى ۇيدە ماۋجىراپ جاتىپ ساباققا ىنتاڭدى تومەندەتەدى», دەيدى ج.ورىسباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, اقش-تاعى قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى مەن سونداعى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى كارى قۇرلىقتاعى ءبىلىم الىپ جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ قالاسا, ەلگە قايتۋىنا, بيلەت الۋ, اۋەجايعا دەيىن قاۋىپسىز جەتۋ جاعىنان كومەكتەسىپ جاتىر.
جاقىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى شەتەلدەگى قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرگە كومەكتەسۋ ءۇشىن جەدەل شتاب قۇرعانىن جازدى. بۇل تۋرالى ۆەدومستۆونىڭ تەلەگرام كانالىندا: «قازىرگى تاڭدا الەمدە جالعاسىپ جاتقان كوروناۆيرۋس ىندەتى شەتەلدە ءبىلىم الاتىن قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر ءۇشىن بەلگىلى ءبىر قيىندىقتار تۋعىزۋدا. كوپتەگەن ەلدە تۇراقتى اۆياتسيالىق جانە كولىكتىك بايلانىس توقتاتىلىپ, شەتەلدىك ازاماتتارعا كىرۋگە تىيىم سالىنىپ, كارانتين رەجىمى ساقتالىپ وتىر. شەتەلدىك وقۋ ورىندارى شەتەلدىك ستۋدەنتتەر ءۇشىن قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشۋدە. وسىعان بايلانىستى قازاقستاندىق ستۋدەنتتەردى ۇيلەستىرۋ جانە ولارعا قاجەتتى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە جەدەل شتاب قۇرىلىپ, وعان ورتالىق اپپارات قىزمەتكەرلەرىمەن قاتار شەتەلدەگى كونسۋلدىق قىزمەتكەرلەرى دە كىردى», دەلىنگەن. ءتيىستى مينيسترلىككە حابارلاسقانىمىزبەن, ەلشىلىك قۇرعان جەدەل شتابتىڭ شەتەلدەردەگى ستۋدەنتتەرىمىزگە قانشالىقتى كومەك كورسەتىپ جاتقانىن بىلە المادىق.
دەسە دە ەلشىلىكتىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن جاندى تابۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. رەسەيدىڭ ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن تاعىلىمدامادان ءوتىپ جۇرگەن بيبول جاقىپباەۆ ەلشىلىكتەردىڭ جاردەمدەسۋدە جەدەلدىك تانىتقانىن, قولداۋدىڭ بولعانىن راستادى. ول ۆيرۋس ءورشىپ, كارانتين جاريالانعان سوڭ, ءتىپتى ەلگە ورالىپ, قاشىقتان وقۋ فورماتىندا ءبىلىم الۋىن جالعاستىرعان. «16 ناۋرىزدان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتىمىز باسقا دا رەسەيلىك, الەمدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قاتار قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشتى. سول ساتتەن ءبىز جاتاقحانادا جاتىپ ءوز نوۋتبۋگىمىزبەن ساباق وقىدىق. Zoom پلاتفورماسىندا وسىعان دەيىنگى تەوريالىق جۇمىستارىمىزعا پراكتيكالىق تالداۋلار جاساپ وتىردىق. مامىر ايىنىڭ سوڭىندا ماسكەۋدەگى ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانىنىڭ كۇرت ارتقانىنا الاڭداپ, جەتەكشىلەرىمنەن ەلگە قايتۋعا رۇقسات الدىم. قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ سايتىندا رەپاترياتسيالىق رەيسكە ءوتىنىش قالدىردىم. بىردەن كەرى بايلانىس ورناتىلدى. ەلشىلىكتىڭ جەدەل ارەكەت ەتۋىمەن ەلگە ورالدىم. ماسكەۋدەن ەل استاناسىنا كەلگەندە ەكى كۇن كارانتينگە جاتقىزىلىپ, بىزدەن پتر تەستىن الدى. ۆيرۋستان تازا ەكەنىمىز انىقتالعاننان كەيىن ۇيىمىزگە جىبەردى», دەيدى ب.جاقىپباەۆ. ونىڭ ويىنشا, قاشىقتان وقىتۋعا كوشۋ توتەنشە جاعدايداعى ەڭ ۇتىمدى شەشىم بولعان. سەبەبى ءبىلىم الۋ ەشقاشان توقتاتىلماۋى ءتيىس. بۇل ەكىنشى جاعىنان مىناداي قيىن كەزەڭدە دەنساۋلىققا الاڭداماي, ساباق وقۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ەپيدەميولوگ مامانداردىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, كۇزگە قاراي كوروناۆيرۋستىڭ كەلەسى تولقىنى باستالادى. رەسەيدە تاعىلىمدامادان ءوتىپ جاتقان وتانداسىمىز وسى جاعدايعا قاراماستان ەكى ەل اراسىنداعى شەكارا اشىلسا, ءارى قارايعى وقۋىن شەتەلدە جالعاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 12 تامىزدا شەتەلدە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنا اۋىسۋ بويىنشا كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن حابارلادى. ء«بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءوز بەتىنشە تۇسكەن جانە كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ورالۋ پروبلەماسىنا تاپ بولعان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرگە كومەك كورسەتە باستادى. شەتەلدىك جوو-نىڭ كوپشىلىگى ستۋدەنتتەرىن قاشىقتان وقىتادى. الايدا كەيبىر وقۋ ورىندارىندا مۇنداي مۇمكىندىك قاراستىرىلماعان. وزدەرىنە بايلانىستى ەمەس سەبەپتەرمەن وقۋىن جالعاستىرۋ ءۇشىن ەلدەن شىعا المايتىن ستۋدەنتتەرگە مينيسترلىك وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا اۋىسۋعا كومەكتەسۋگە دايىن», دەلىنگەن اتالعان حابارلامادا.
ۆەدومستۆونىڭ بىزگە بەرگەن دەرەگى بويىنشا از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە شەتەلدەردە ءبىلىم الىپ جۇرگەن 500-دەن اسا ستۋدەنت ەلىمىزدەگى جوو-عا اۋىسۋ ءوتىنىشىن قالدىرىپ ۇلگەرگەن. وقۋىن اۋىستىرۋعا نيەتتىلەردىڭ باسىم بولىگى – ءوز بەتىنشە وقۋعا تۇسكەندەر. ولاردىڭ اراسىندا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ءبىلىم الىپ جۇرگەندەر ازىرگە جوق. بۇدان كەيىن دە ەلدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە وقۋىن اۋىستىرعىسى كەلەتىندەر وزدەرى قالاعان وتاندىق جوو-نىڭ ۆيرتۋالدى قابىلداۋ كوميسسيالارى ارقىلى قۇجاتتارىن وتكىزە الادى. بۇل تۋرالى مينيسترلىك: «اتالعان جاعدايدا قۇجاتتاردى راسىمدەۋ فورماتى جەڭىلدەتىلەدى. ستۋدەنتتەرگە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۆيرتۋالدى قابىلداۋ كوميسسياسىنا جۇگىنۋ جەتكىلىكتى. وقۋ ورنىنا اۋىسۋ تۋرالى ءوتىنىش ونلاين رەجىمدە قاراستىرىلادى. وسى ساناتتاعى ازاماتتاردى قولداۋ ماقساتىندا مينيسترلىكتە جەدەل جەلى (74-16-24) ىسكە قوسىلدى, كورسەتىلگەن ءنومىر بويىنشا دۇيسەنبى مەن جۇما ارالىعىندا ساعات 9.30-دان 18.30-عا دەيىن حابارلاسۋعا بولادى», دەپ جازدى.
وقۋىن تامامداعاندا قازاقستاندىق ديپلومدى الاتىنىن بىلسە دە نەبارى ءبىر اپتادان اسا مەرزىمدە وسىنشاما ستۋدەنتتىڭ كەرى قايتقىسى كەلگەنىنە قاراعاندا, الەمنىڭ بارلىق ۋنيۆەرسيتەتى Harvard پەن ءمىت-دەي بولا الماي تۇرعانعا ۇقسايدى. بالكىم قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ءوز ەلىندە بولۋدى شەتەلدىك ديپلومنان ارتىق كورەتىندەر دە كوپ شىعار.
