تاعدىر وعان تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى اۋىرتپالىقتى ەلمەن بىرگە كوتەرۋگە, 2000 جىلدارداعى ەكونوميكالىق وسىمگە شىر بىتە باستاعان جىلىمىق كۇندەردى كوزبەن كورۋگە مۇمكىندىك بەرىپتى.
2006 جىلدىڭ 21 تامىز كۇنى 75 جاسقا قاراعان شاعىندا باقيلىق بولدى.
ودان بەرى 14 جىل ءوتتى.
"الدان ايىمبەتوۆ كىم ەدى؟" دەگەن سۇراققا ارىپتەسىمىز ومىرزاق اقجىگىتشە جاۋاپ بەرسەك: "تەرىسى سۇيەگىنە ارەڭ ىلىنىپ تۇرعان, ايقايلاماساڭ ەستىمەيتىن, بار قورەگى قارا شاي مەن اششى تەمەكى الدانعا كۇش-قۋات بەرىپ وتىرعان قالىڭ قازاعىنىڭ ماحابباتى, تىلەگى مەن باتاسى".
ايىمبەتوۆشە ايتساق, بىرىنشىدەن, "ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ" نە ەكەنىن انىقتاپ, ونىڭ ەلەمەنتتەرىنىڭ قانداي ەكەنىن زەردەلەۋ قاجەت.
بۇل تۋرالى ءبىز اسىرا ايتقانداي كورسەك تە: "قايدا ۇمتىلارىڭدى بىلمەي تۇرعان سوڭ, ورنىقتىرۋدىڭ دا رەتى كەلگەن جوق. سەن ماسكەۋگە بارعىڭ كەلسە, ۇشاقپەن باراسىڭ با, پويىزبەن باراسىڭ با, ماشينەمەن باراسىڭ با, ءبىر شەشىمگە كەلىپ الاسىڭ عوي. ال, ءبىز بولساق ايتەۋىر ىلىنگەنىمەن كەتىپ بارا جاتىرمىز. ۇلتتىق يدەولوگيا دەگەنىمىز نەگىزىن, توقەتەرىن ايتار بولساق – قازاقتىڭ ۇلتتىق مەملەكەتىن قۇرۋ. ماسەلەنى وسىدان باستاۋ كەرەك" دەپتى ايىمبەتوۆ.
قازاق قوعامى الدان ايىمبەتوۆتى (1931-2006) 1990 جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ تاني باستاعان بولاتىن. سەبەبى 1990 جىلداردىڭ باسىندا ءبىر-بىرىمەن باسەكەلەسەتىن جانە سونىمەن ءبىر مەزگىلدە ءبىر-بىرىمەن بىرىگە دە الاتىن ەكى الەم بولدى.
الدان ايىمبەتوۆ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, ورىس الەمىنىڭ ەسىگىن اشىپ, ولاردى اشىق ديالوگقا شاقىردى. كوز كورگەن زامانداستارى ا. ايىمبەتوۆتى قازاقتىڭ ينتەلەكتۋالدى پولەميكاسىنىڭ نەگىزىن قالاعان يدەولوگتارىمىزدىڭ ء بىرى بولعان ەدى دەپ ەسكە الادى.
1993 جىلدىڭ قاڭتارىنان ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن "كازاحسكايا پراۆدا" ۇلتتىق-پاتريوتتىق گازەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە باس رەداكتورى بولدى. كوز كورگەن زامانداستارى ونىڭ گازەتىن وقىماۋ مۇمكىن ەمەس ەدى دەسەتىن.
مەن ول كىسىمەن 2005 جىلى كەزدەسكەن ەدىم. «قازاقتىڭ وزىنەن اسپاي قالاتىن جان ايقايىن ورىس تىلىندە شىعارۋعا نە تۇرتكى بولدى, ورىس ءتىلدى ورتا قازاق مۇڭىنا دۇرىس قارايدى دەپ ۇمىتتەندىڭىز بە؟» دەگەن سۇراعىما. «ويىمىز وزگە ۇلتتارعا جەتسىن دەگەن ويمەن شىعاردىم. وكىمەت باسىندا وتىرعاندار مەن اقشا جاساپ جۇرگەندەر ورىس تىلىندەگى باسىلىمداردى عانا وقيدى. ەكى ۇلتتى شاعىستىرىپ جۇرگەن الاياقتار ورىسشا جازادى. سولار سەنگەن اقپاراتقا سەنىپ قالسا – قاۋىپتىڭ باسى. ولارعا ورىس حالقى دا كەلىسەتىندەي ورىس تىلىندە جاۋاپ قاجەت» دەپ جاۋاپ بەرگەن بولاتىن.
ا. ايىمبەتوۆ نارىقتىق قاتىناستارعا تاۋەلدىلىك كەزىندە ءسوز بوستاندىعىنىڭ شەكتەلىپ قالۋىنا مۇلدەم قارسى بولدى. كوز كورگەن زامانداستارى الدان نەگىزىن سالعان "كازاحسكايا پراۆدا" جارناماعا تاۋەلسىز, بىراق وقىرماندارىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن گازەت بولعانىن ايتادى. بۇگىنگى ولشەممەن قارار بولساق, الدان ايىمبەتوۆتىڭ "كازاحسكايا پراۆداسىنىڭ" - فەنومەنى جۋرناليستىك يدەيالاردىڭ كوممەرتسيالانۋىنا جول بەرمەۋىمەن, وعان ساف تازا شىعارماشىلىق تۇرعىسىنان قاراعانىمەن قۇندى.
2005 جىلدىڭ سوڭعى كۇندەرى الدان اعا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە نارىقتىڭ قاباعى قاتۋ, زاڭى قاتال ەكەنىن, ونىڭ تاس ديىرمەنىندە تەك كۇشتىلەر عانا امان شىعاتىنىن ايتقان.
اعامىزدىڭ پايىمىنداعى ديىرمەننەن امان شىققان كۇشتىلەر تولىق ماعىناسىندا "مىقتىلار مەن اقىلدىلاردىڭ" ءسينونيمى بولا الماعانىن, 1990 جىلداردىڭ قاتال تابيعاتى ناعىز جەڭىمپازداردىڭ ىرىكتەلىپ شىعۋىنا جول بەرمەگەنىن بۇگىن ءبىلىپ جاتىرمىز.
الدان اعامىزدىڭ جان-جاعىنا ءىشىن اشا بەرمەيتىن ۇستانىمى مەن كوزقاراسىندا ءبارى دەرلىكتەي بولدى: ولاردى سانامالاپ شىعۋ قازىر مۇمكىن ەمەس. ونىڭ جارقىن پۋبليتسيستيكالىق ماقالالارى ۇلتتىق تانىمنىڭ ويانۋىنا ىقپال ەتكەندەردىڭ قاتارىنان ورىن الىپ, ۇلتتىق مادەنيەت پەن مەملەكەتتىلىكتى جانداندىرۋعا ۇمتىلدىردى.
ادامداردى ءومىردىڭ قيىن سۇراقتارى تۋرالى ويلانۋعا ءماجبۇر ەتىپ, ارەكەتكە شاقىردى. بۇل ماقالالار قوعامداعى قالىپتاسقان ستەرەوتيپى بۇزىپ, ءومىردى, بولمىستى باسقا قىرىنان قاراۋعا تالپىندىردى. ءبىز ۇلگى الاتىن تۇسى دا وسى...
