بىلتىردان بەرى بۇل ماسەلەگە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى نازار اۋدارىپ كەلەدى. مينيسترلىككە قاراستى ەكولوگيالىق رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى زۇلفىحار جولداسوۆ بۇل پروبلەمانى «سۋ ارناسى» كومپانياسىنىڭ قالاداعى تازارتىلماعان سۋلاردى اعىزۋىمەن, سونداي-اق اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قالدىقتارىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. وتكەن جىلى اتالعان مينيسترلىك قابىلداعان شارالاردان كەيىن سوت ارقىلى «سۋ ارناسى» قىزمەتى مەن شىعارىندىلارى توقتاتىلعان بولاتىن.
– قالاداعى اۋانى لاستاۋ ماسەلەسىن اتىراۋ قالالىق اكىمدىگىنىڭ تازارتۋ نىساندارىن سالۋ جونىندەگى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى شەشۋ كەرەك. دەگەنمەن بۇل جوبا كەشەۋىلدەۋدە. قازىر ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى اعىن سۋلارعا جاۋاپ بەرەتىن كومپانيالاردى, سونىڭ ىشىندە اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن تەكسەرۋدى باستايدى. جەرگىلىكتى اكىمدىك «قازمۇنايگازبەن» بىرلەسىپ, ارنايى كەلىسىمگە سايكەس, كۇكىرتسۋتەگى بۋلارى پايدا بولاتىن قالاداعى توگىندى جيناقتاعىشتاردى قالپىنا كەلتىرۋدى قولعا الۋى كەرەك, – دەيدى ەكولوگيالىق رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى زۇلفىحار جولداسوۆ.
ونىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا اتىراۋ قالاسىندا «تۋحلايا بالكا» تۇرمىستىق قالدىقتاردى بۋلاندىرعىشى ورنالاسقان. «سۋ ارناسى» كومپانياسى ارقىلى 80%, مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنان 20% قوقىس شىعارىلادى. ءىس جۇزىندە جيناقتاعىشقا قالا اۋماعىنان شىعارىلاتىن توگىندىلەر تازارتىلماي جينالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە كۇكىرتسۋتەكتىڭ نەگىزگى كوزى 1000 گا جەر پايدا بولادى. وندا ورگانيكالىق زاتتاردىڭ ىدىراۋ پروتسەستەرى – اعىندى سۋلار, سونىڭ ىشىندە مۇناي ونىمدەرى دە كەزدەسەدى. جاعىمسىز ءيىس قالادا جەل سوقپاعان كەزدە, سونداي-اق اۋا تەمپەراتۋراسى جوعارىلاعاندا سەزىلەدى. مىنە, وسى كەزدە تۇرعىندار تاراپىنان شاعىم كوپ تۇسەدى.
– اكىمدىك جاڭا تازارتۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ باعدارلاماسىن ازىرلەدى. وسى جوباعا قاراجات الدى. بىراق جوبا قۇرىلىسى كەستەدەن كەشىگۋدە. بۇل – كوپ ميللياردتىق جوبا. اتالعان جوبانىڭ ناتيجەسىندە تازارتۋسىز توگىندىلەر توقتاۋى كەرەك. سونىمەن قاتار «قازمۇنايگاز» اق مەن اكىمدىك ەكىنشى كەزەڭدە وڭدەلگەن جيناقتاعىش جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋى كەرەك. ءبىز بارلىق شارالاردى قولداندىق. نۇسقاۋلار بەردىك, شىعارۋعا تىيىم سالدىق. «قازمۇنايگاز» اق-مەن قالپىنا كەلتىرۋدى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا مەموراندۋم جاسادىق, – دەيدى ەكولوگيالىق رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى زۇلفىحار جولداسوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى جوسپارلى جوندەۋ اياسىندا جۇمىسىن توقتاتتى. بىراق كومپانياعا قاتىستى تەكسەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. ويتكەنى مۇندا جاناما شىعارىندىلار بولۋى مۇمكىن. ال زاۋىتتىڭ جوسپارىندا تازارتۋ نىساندارىن سالۋ, اعىندى سۋلاردى وقشاۋلاۋ كوزدەلگەنىمەن, مۇنىڭ بارلىعى وتە باياۋ جۇرگىزىلۋدە. ەندى اكىمدىككە دە, كوممۋنالدىق كاسىپورىنعا دا, «قازمۇنايگاز» اق-عا دا شارا قولدانىلماق.
اتىراۋ وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ حابارلاۋىنشا, اۋا باسسەينىنىڭ لاستانۋ فاكتىسى قالاداعى اۋا ساپاسىن باقىلاۋ ستانساسىنىڭ مالىمەتتەرى ارقىلى راستالىپتى. دەپارتامەنت اۋا ساپاسىن باقىلاۋ ستانساسىنىڭ 12 شىلدەدەگى مالىمەتتەرىنە تالداۋ جاسادى. ستانسا قالانىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنداعى كۇكىرتسۋتەگى شەكتى رۇقسات ەتىلگەن كونتسەنتراتسيادان اساتىنىن تىركەگەن. لاستانۋ كوزدەرى – اتىراۋدىڭ سول جانە وڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان بۋلانۋ الاپتارى. سول سەبەپتەن, دەپارتامەنت قالاداعى اۋانى لاستاۋ فاكتىسى بويىنشا «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس-عا قاتىستى تەكسەرۋ تاعايىندالىپ وتىر.
الايدا «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس قوعاممەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, سانيتارلىق-قورعانىس ايماعىندا اتموسفەرالىق اۋا ساپاسىن باقىلايتىن ءتورت ستانسا ورناتىلعان. مۇندا اۋاداعى لاستاعىش شىعارىندىلارعا باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. اتالعان ستانسالاردا 8-9 شىلدەدە كۇكىرسۋتەگى كونتسەنتراتسياسىنىڭ شەكتى مولشەردەن اسۋى تىركەلمەگەن.
– زاۋىتتا 1-3 شىلدەدە قوندىرعىلاردى كەزەڭمەن توقتاتۋ جۇرگىزىلدى. مۇنايدى تەرەڭ وڭدەۋ وندىرىسىندە 15 تەحنولوگيالىق قوندىرعىنىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى. ءۇش تەحنولوگيالىق قوندىرعى قالىپتى رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇناي وڭدەۋ 14 300 توننادان 6 مىڭ تونناعا دەيىن ازايتىلدى. شىلدەدە زاۋىتتا تەحنولوگيالىق رەجىمنىڭ بۇزىلۋىنا, اتموسفەراعا لاستاعىش شىعارىندىلار شىعارۋعا اسەر ەتەتىن اپاتتىق جاعدايلار بولعان جوق, – دەپ حابارلادى «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس-نىڭ قوعاممەن بايلانىس ءبولىمى.
قورىتا ايتقاندا, اتىراۋدا اۋا ساپاسى ناشارلاپ تۇر. بىراق جانسارايىڭدى اشار جۇپار اۋانى قاي كاسىپورىننىڭ لاستاعانى ارنايى تەكسەرىستەن كەيىن بەلگىلى بولماق. ال تۇرعىندار كەشكىلىك ۇيقىعا جاتىپ, تاڭدا ويانباي قالۋدان قورقىپ وتىر...
اتىراۋ
