جالعان جەكە كۋالىك جاساتقان
پەداگوگتەر 2 ماۋسىمنان باستاپ بىلىكتىلىك ساناتىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىن تاپسىرىپ جاتىر. ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, پەداگوگ-مودەراتور ساناتىنا 4 مىڭ 100, پەداگوگ-ساراپشى ساناتىنا 4 مىڭ 297, پەداگوگ-زەرتتەۋشى ساناتىنا 3 مىڭ 881, پەداگوگ-شەبەر ساناتىنا 271 مۇعالىم ءوتىنىش بەرگەن. تەستىلەۋ تامىز ايىنىڭ اياعىندا اياقتالادى. تەستىلەۋدەن ءوتىپ, بىلىكتىلىگىن كوتەرگەن پەداگوگ ساناتىنا سايكەس (پەداگوگ-مودەراتور – 30, پەداگوگ-ساراپشى – 35, پەداگوگ-زەرتتەۋشى – 40, پەداگوگ-شەبەر – 50 پايىز) جالاقىسىنا قوسىمشا ۇستەمەاقى الادى.
اتالعان تەستىلەۋدى تاپسىرۋ بارىسىندا ءتۇرلى زاڭسىز فاكتىلەردىڭ تىركەلگەنىن ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ديدار سماعۇلوۆ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ جاقىندا وتكەن اپپارات جينالىسىندا جاريا ەتتى. ورتالىق باسشىسىنىڭ بايانداۋىنشا, نەبارى 2 اپتانىڭ ىشىندە تەست تاپسىرىپ ۇلگەرگەن 12 مىڭ 549 پەداگوگتەن 300-گە جۋىق تىيىم سالىنعان زاتتاردى پايدالانۋ ارەكەتى تىركەلگەن. «پاندەمياعا بايلانىستى الماتى وبلىسىندا تەستىلەۋدى ءالى باستاي الماي وتىرمىز.
جوعارىدا اتالعان كەلەڭسىز فاكتىلەر ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋ وتكىزىلىپ جاتقان ءار وبلىستا بار. وسىعان دەيىن 296 پەداگوگتىڭ تەستىلەۋ ناتيجەلەرى جويىلدى. تەستىلەۋدى تاپسىرۋعا وزگە ادامدى كىرگىزۋگە 18 پەداگوگ وقتالعان. قازىرگى تاڭدا 6 فاكتىگە بايلانىستى تەرگەۋ جۇمىستارى باستالدى», دەپ مالىمدەدى د.سماعۇلوۆ.
ەڭ سوراقىسى, شىمكەنتتىك مۇعالىم جالعان كۋالىك جاساتقان. وسى جاعداي جونىندە ارنايى اكت تولتىرىلىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تەرگەۋىنە جولدانعان. مۇعالىمنىڭ مارتەبەسى دەپ ەندى قالاي شىرىلدايسىڭ؟
تەست سۇراقتارىن جاتتاپ الۋ كەرەك
بەلسەندى مۇعالىم ءومىر شىنىبەك ۇلى ارىپتەستەرىنىڭ مۇنداي ارەكەتتەرىن اقتاۋعا بولمايتىنىن ايتادى. دەگەنمەن ونىڭ ويىنشا, تيىننىڭ ەكىنشى جاعىندا تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە تۇر. «تەست سۇراقتارى اسپاننان الىنعان جوق. وقۋلىقتارعا سۇيەنىپ جاسالدى. ال وقۋلىقتاردىڭ ساپاسى, دالىرەك ايتساق ساپاسىزدىعى جىر بولعالى قاشان. مەنىڭشە, وقۋلىقتارداعى ەڭ ۇلكەن ولقىلىق – وزگە ەل يدەولوگياسىنىڭ ىقپالىنان ءالى كۇنگە شىعا الماۋىندا. بۇل – ولقىلىق ەمەس, سوراقىلىق. پەداگوگيكا بويىنشا كەلەتىن سۇراقتاردا ءبىراز اۆتورلاردىڭ (الەكساندەر روبين – بريتان اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى, ەلليوت ارونسون – امەريكالىق پسيحولوگ, لەۆ ۆىگوتسكي – كەڭەس پسيحولوگى, كۋرت لەۆين – نەمىس پسيحولوگى, نيل مەرسەر – كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پەداگوگيكا پروفەسسورى) تسيتاتالارى كەلەدى. ولاردىڭ ەكى-ۇشەۋىنەن وزگەسىن العاش رەت 2013 جىلى دەڭگەيلىك كۋرسقا بارعاندا ەستىدىم. وندا دا نۇسقاۋلىقتا ارقايسىنان ءارى كەتسە 2-3 تسيتاتا كەلتىرەدى. نۇسقاۋلىقتىڭ تۇپنۇسقاسى اعىلشىن تىلىندە جازىلعان. اعىلشىن تىلىنەن ورىس تىلىنە, ودان قازاقشاعا اۋدارعاندا باستاپقى ءمانماتىننىڭ تۇپكى ءمانى قانشالىقتى ساقتالادى؟ مەن كۋرستا 3 اي وقىدىم. ال جوعارىدا اتالعان اۆتورلاردىڭ ەڭبەكتەرى تۋرالى ءبىرىنشى رەت بار بولعانى 2 اپتالىق كۋرستا ەستىگەن مۇعالىمدەر تەست تاپسىراردا نە ىستەۋى كەرەك؟», دەيدى ءو.شىنىبەك ۇلى. مۇعالىمنىڭ ايتۋىنشا, تەستتەگى كەيبىر سۇراقتاردى جاتتاپ الماسا, جاۋاپ بەرۋ قيىن. ونىڭ ۇستىنە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن عانا ەمەس, جالپى باسقارۋ جاعىن تۇزەتپەي مۇعالىمدى تۇزەتەمىن دەۋ دە – قيسىنسىز.
بۇل دا – قىلمىستىڭ ءبىر ءتۇرى
تەستىلەۋدە تىيىم سالىنعان زاتتاردى قولدانۋدىڭ ارتىندا پەداگوگتىڭ ءوز-وزىنە, ءبىلىم-بىلىگىنە دەگەن سەنىمسىزدىگى جاتىر. رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك پەداگوگ-2019» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى, ورىس سىنىپتارىنا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ساباق بەرەتىن تامارا عابيتقىزى وسىلاي دەيدى. «جالعان قۇجات جاساتۋ, ءوز ورنىنا تەست تاپسىرۋعا بوگدە ادامدى كىرگىزۋ, تەلەفون نەمەسە شپارگالكا پايدالانۋ دا قىلمىسقا جاتادى. پەداگوگ تەستىلەۋدى قابىلداپ, وتكىزىپ وتىرعانداردى الدايمىن دەپ ويلاۋى مۇمكىن, شىن مانىندە ول ءوزىن ءوزى الداپ وتىر عوي. مۇنداي مۇعالىمدەردى اقتاۋعا بولمايدى. سەبەبى اتتەستاتسيادان ءوتۋ, تەست تاپسىرۋ دەگەن كەشە عانا ەنگىزىلگەن جاڭالىق ەمەس, قانشا جىلدان بەرى وسى باعىتتا كەلە جاتىرمىز. بۇعان قوسا ءار مۇعالىم تەستىلەۋدە ءوزى كۇندەلىكتى ساباق بەرىپ جۇرگەن پانىنە, بىلەتىن, ءبىلۋى ءتيىس جۇمىسىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى. مەن, ماسەلەن, جەتەكشىلىك ەتكەن سىنىبىمدى 2018 جىلى ءبىتىرتتىم, 28 وقۋشىمنىڭ 25-ءى گرانتقا ءتۇستى. ۇبت-نى ءادىل, دۇرىس, تازا تاپسىرۋعا وقۋشىلارىمدى دايىندايمىن دەپ ءجۇرىپ, ءوزىمنىڭ اتتەستاتسيادان وتەتىنىمدى ۇمىتىپ كەتىپپىن. مەكتەپ اكىمشىلىگىنەن ەرتەڭ تەستىلەۋگە كىرەتىنىمدى ەستىگەندە, ازىرلىگىمنىڭ جوقتىعىنا ازداپ قوبالجىدىم», دەپ ەسكە ءتۇسىردى ت.عابيتقىزى. ۇزدىك ۇستاز دايىندىقسىز تەستىلەۋگە كىرىپ, 110 بالدىڭ 90-ىن جيناپ «پەداگوگ-زەرتتەۋشى» ساناتىن يەلەندى. ءوز ءپانىن 30 جىلدان بەرى وقىتىپ كەلە جاتقان مۇعالىمنىڭ ءبىرىنشى بلوكتان ءسۇرىنۋى مۇمكىن ەمەس. ال ت.عابيتقىزىنىڭ ەكىنشى بلوكتاعى «پەداگوگيكا, ادىستەمە, وقىتۋ» بويىنشا تەستىنى ەش قيىندىقسىز تاپسىرۋىنا «كەمبريدج تاسىلدەرىن قولدانۋ» كۋرسىنان وتكەنى كومەكتەسىپتى.
تەستىلەۋ تازارتۋعا تۇرتكى بولۋعا ءتيىس
جەڭىل جولمەن بىلىكتىلىگىن كوتەرەتىن مۇعالىم وقۋشىلارىنا دا ۇبت-عا نەمەسە ماڭىزدى ەمتيحاندارعا سونداي قىلمىسقا جاتاتىن ارەكەتتەرمەن دايىندالۋدى ۇيرەتەدى. مەيلى, ۇيرەتپەگەن كۇننىڭ وزىندە زاڭسىز ارەكەتتەرمەن جوعارى بالل جيناعان پەداگوگتىڭ وقۋشىلارعا تەستىلەۋدى تازا تاپسىرۋ تۋرالى مورال وقۋىنا مورالدىق قۇقى جوق.
جوعارىدا «ەندى قالاي مۇعالىمنىڭ مارتەبەسى دەپ شىرىلدايمىز؟» دەدىك قوي. سول سوزىمىزگە قايتا ورالايىق. وسىعان دەيىن بىرنەشە رەت ماقالامىزدا پەداگوگتىڭ بەدەلى تەك زاڭمەن كوتەرىلمەيتىنىن جازدىق. مۇندا پەداگوگتىڭ ءوز مىندەتىن جاقسى ءبىلۋى, كاسىبيلىگى مەن ءبىلىم-بىلىگى باستى ءرول وينايتىنى بەلگىلى. ءيا, نارىقتىق قوعامدا ماماندىقتىڭ مارتەبەسى سول سالانىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تولەنەتىن جالاقىنىڭ جوعارى بولۋىمەن دە ولشەنەدى. بۇل دا ەسكەرىلىپ, پەداگوگتەردىڭ ەڭبەكاقىسى جىل سايىن 25 پايىزعا كوتەرىلەدى. جالاقىسى 10 جىلداپ كوبەيتىلمەگەن كەيبىر ماماندارعا قاراعاندا الدەقايدا جاقسى ىنتالاندىرۋ ەكەنىن مويىنداۋ كەرەك. گازەتىمىزدە جاقىندا جاريالانعان «ەر مۇعالىم نەگە از؟» اتتى ماقالامىزداعى باس كەيىپكەرىمىز اۋىلدا وتىرىپ 400 مىڭ تەڭگەدەن اسا جالاقى الاتىنىن ايتىپ ەدى. مەگاپوليستەرگە جۇمىس ىزدەپ كەتكەن قانشاما باسقا سالا ماماندارى مۇنداي ايلىقتى ارمانداپ ءجۇر. ەندەشە, ءبىلىم بەرۋ سالاسىن بىلىمسىزدەردەن تازارتاتىن ۋاقىت جەتتى. ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋ ءبىلىم-بىلىگى جوعارى مامانداردى ىرىكتەپ, مارتەبەلى ماماندىققا كىر كەلتىرگەن, جاۋاپتى قىزمەتكە جاۋاپسىز قارايتىن, سالماقتى سالاعا جولدان قوسىلعانداردان ارىلۋعا نەگىز بولۋى ءتيىس. بۇل پەداگوگ مارتەبەسىن كوتەرۋدىڭ ەڭ توتە, ءتيىمدى جولى بولار ەدى.
وسى ويىمىزعا, ياعني جوعارىداعى ۇسىنىسىمىزعا «پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا تۇسەتىن تالاپكەرلەرگە تالاپ كۇشەيتىلىپ, شەكتى بالل 70 بالعا دەيىن جوعارىلادى عوي. ءارى پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردا وقيتىن ستۋدەنتتەر 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن شاكىرتاقى الماق» دەيتىن ءۋاج ايتىلۋى مۇمكىن. بۇل بولاشاقتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا, ءبىز بۇگىنگە جاۋاپ بەرۋىمىز كەرەك. مۇنداي قادامدار پەداگوگ مامانىنا دەگەن سۇرانىستى, جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرىپ, وڭ كوزقاراس قالىپتاستىرادى. دەگەنمەن ەرتەڭ بىلىكتى ماماندار قاتارعا قوسىلسا دا, ءىسى تەرگەۋدە جاتقان پەداگوگتەر مارتەبەلى ماماندىقتىڭ مارتەبەسىن تۇسىرەتىنى انىق. ويتكەنى ء«بىر قۇمالاق ءبىر قارىن مايدى شىرىتەدى».
