ءسوز بەن ءىستىڭ اراسى
جالپى, الداعى ۇبت-دا سانيتارلىق تالاپتاردىڭ قالاي ساقتالاتىنىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ جاقىندا وتكەن ونلاين بريفينگتىڭ بىرىندە: «بارلىق ۇبت وتكىزۋ ورىندارى تەپلوۆيزور, دەزينفەكتسيالىق توننەل جانە اياقكيىمدى زارارسىزداندىرۋعا ارنالعان كىلەمشەلەر, مەديتسينالىق پۋنكتتەر, سانيتايزەرلەر, ماسكالارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەپ ايتقان بولاتىن. سونداي-اق ە.توعجانوۆ ۇبت-نى وتكىزۋدىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتارى بويىنشا نۇسقاۋلىقتى ازىرلەۋ قاجەت ەكەنىنە, الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ, سانيتارلىق تالاپتاردى مىندەتتى تۇردە ورىنداۋ, وقۋشىلاردى تەستىلەۋ ورىندارىنا جەتكىزۋدىڭ قاۋىپسىزدىك شارالارىن ۇيىمداستىرۋعا توقتالعان.
دەگەنمەن ءسوز بەن ءىستىڭ ساي كەلۋى ءدال قازىر ماڭىزدى ماسەلەگە اينالىپ تۇر. سەبەبى اتتەستات تاپسىرۋ ءراسىمىن وتكىزۋ بويىنشا دا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراپىنان ارنايى ۇسىنىم جاريالاعان ەدى. وندا: «راسىمگە ءاربىر تۇلەكپەن 1 نەمەسە 2 اتا-انا عانا قاتىسا الادى, ودان كوپ بولماۋى كەرەك. سونىمەن قاتار سانيتارلىق تالاپتار مەن ادامدار اراسىنداعى اراقاشىقتىق ساقتالىپ, شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى ماسكا تاعۋى ءتيىس», دەپ كورسەتىلگەن-ءتىن. بىراق ماۋسىم ايىنىڭ 3-4 كۇندەرىنە بەلگىلەنگەن ءراسىمدى كورۋ ءۇشىن رەداكتسيا ماڭىنداعى 1-2 مەكتەپتى سىرتتاي باقىلادىق. سوندا وقۋشىلاردىڭ اۋلادا توپ-توپ بولىپ جينالىپ تۇرعانىن كوردىك. ءارى ءبىرازى ماسكاسىز ءجۇر.
بۇل رەتتە اتا-انالاردىڭ از بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ال وڭىرلەردەگى تانىس-تۋىستاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراتقان ۆيدەولارىنان تۇلەكتەردىڭ ەمىن-ەركىن ۆالس بيلەپ جۇرگەنى اراقاشىقتىقتىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە ساقتالعانىن انىق كورسەتەتىندەي. البەتتە, ومىردە ءبىر بولاتىن شارادا كوڭىلدەگىنى جاساعان جاقسى, الايدا ادامنىڭ ءومىرى بارىنەن ءبىرىنشى تۇرۋى ءتيىس.
ناقتى ناتيجەگە كەلگەندە وسىنداي ءسوز بەن ءىستىڭ الشاقتىعى, اتتەستات تاپسىرۋ راسىمىندەگى تاجىريبە ۇبت-نى بيىل ەكى ەسە كۇشەيىپ تۇرعان تالاپقا ساي وتكىزۋگە ساباق بولا الا ما؟
دەزينفەكتسيالاۋدىڭ 5 كەزەڭىنەن وتەدى
جوعارىداعى سالماقتى ساۋالمەن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ديدار سماعۇلوۆقا حابارلاستىق. ول بىزگە بيىلعى تەستىلەۋدى وتكىزۋ دايىندىعىنا ەكى ەسە كۇش سالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. بۇل جولعى ۇبت-دا نەگىزگى تالاپتاردىڭ ءبىرى ەرەسەكتەردەن باستاۋ الىپ تۇرعانداي. سەبەبى الداعى تەستىلەۋدە ۇبت وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ اۋماعىندا اتا-انالاردىڭ, مۇعالىم جانە باسقا ادامداردىڭ بولۋىنا رۇقسات ەتىلمەيدى. ءبارىن باقىلاۋ ءۇشىن ءار اۋديتوريادان ونلاين ترانسلياتسيا جۇرگىزىلەدى. ۇبت-عا تالاپكەرلەردى بارريكادتى لەنتالار ارقىلى 2 مەتر قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ وتكىزەدى.
«كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا اۋديتورياداعى تەستىلەۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ سانى 50%-عا قىسقارتىلدى, ولاردىڭ اراسىندا كەمىندە 2 مەتر قاشىقتىق ساقتالادى. سونىمەن قاتار تالاپكەر دەزينفەكتسيالاۋدىڭ 5 كەزەڭىنەن وتەدى. ءبىرىنشى توننەل ارقىلى ءتۇرلى ينفەكتسيادان بويىن تازارتادى, سودان سوڭ اياق- كيىمدەرىن ارنايى كىلەمشەمەن دەزينفەكتسيالايدى. ءۇشىنشى قولدارىنا انتيسەپتيك سەبەدى. ارتىنشا دەنە قىزۋىن ولشەتىپ, ماسكامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قاتىسۋشىلار اراسىنداعى 2 مەترلىك اراقاشىقتىق وتىراتىن ورىنداردا عانا ەمەس, تەستىلەۋگە كىرگىزۋدە دە ساقتالۋى ءتيىس», دەيدى د.سماعۇلوۆ.
ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ۇبت وتكىزۋ جوسپارى ايماقتارداعى باس سانيتارلىق دارىگەرلەرمەن كەلىسىلگەن. مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر مەن جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ كەزەكشىلىگى قاراستىرىلادى. وسىعان قوسا ۇبت-نىڭ وتكىزىلۋ بارىسىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ارنايى مونيتورينگتىك توپ (امت) باقىلايدى. بۇدان بولەك باقىلاۋ ىسىنە احۋالدىق جانە call-ورتالىقتار اتسالىسادى.
قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر؟
ءبىر جىلدارى تالاپكەر قىزدىڭ ورنىنا تەست تاپسىرۋعا كىرگەن ستۋدەنت جىگىتتىڭ جايى جۇرتتى ءبىراز شۋلاتقان ەدى. ەندى تالاپكەرلەر ءوزىنىڭ ورنىنا ۇبت-عا باسقا ادامدى كىرگىزە المايدى. ويتكەنى بيىلدان باستاپ تەستىلەۋ پۋنكتتەرىنىڭ كىرەبەرىسىندە تالاپكەر جەكە تۇلعانى بەت-الپەتىنەن تانيتىن (Face ID) باعدارلاما ارقىلى سايكەستەندىرۋدەن وتەدى.
بيىلعى ۇبت-نىڭ ەكىنشى ءبىر ەرەكشە وزگەرىسى سەرتيفيكاتتا بولىپ تۇر. جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ادىلەت تويباەۆ بۇل تۋرالى: ۇبت-داعى تاعى ءبىر وزگەرىس سەرتيفيكاتپەن بايلانىستى. ماۋسىم ايىندا وتەتىن تەستىلەۋدىڭ قورىتىندىسىندا بۇرىنعىداي قاعاز تۇرىندەگى سەرتيفيكات ەمەس, ەلەكتروندى سەرتيفيكات بەرىلەدى», دەگەن-ءدى. ايتپاقشى سەرتيفيكاتپەن قوسا ءبىلىم گرانتىن بەرۋ تۋرالى كۋالىك تە ەلەكتروندى نۇسقادا بولماق.
پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا تاپسىراتىن تالاپكەرلەر ەندى ەڭ از دەگەندە 70 بالل جيناۋ كەرەك. بۇل شەشىم پەداگوگيكالىق ماماندىقتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قابىلداندى. وسى تۇرعىدا پەداگوگيكالىق ماماندىقتار بويىنشا وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن شەكتى باللدى 70 بالعا دەيىن كوتەرۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ شاكىرتاقىسى 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ارتادى.
ۇبت-داعى تاعى ءبىر ەلەۋلى وزگەرىس كالكۋلياتورعا قاتىستى بولىپ وتىر. الداعى تەستىلەۋدى تاپسىرۋشىلار ۇبت كەزىندە كالكۋلياتور قولدانا الادى. ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى مۇنداي قادامعا اتا-انالاردىڭ قالاۋىمەن بارعانىن حابارلادى. بىراق تالاپكەردىڭ قالاعان قۇرىلعىنى ۇيىنەن الىپ كەلۋىنە بولمايدى. تەستىلەۋگە الىپ كىرۋگە بولاتىن قاراپايىم كالكۋلياتوردى تەك ۇبت تاپسىرۋ ورىندارىندا عانا بەرىلەدى.
قازىرگى تاڭدا جاس بۋىن شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ تالاپكەرلەرگە بەرەتىن مۇمكىندىگىن پايدالانۋعا جانە ءتۇرلى الەمدىك ءبىلىم بايقاۋلارىندا باق سىناۋعا بەيىم. وسى رەتتە تالاپتى تالاپكەرگە ۇبت-نى تاپسىرماي-اق ءبىلىم بەرۋ گرانتىنىڭ كونكۋرسىنا قاتىسۋعا جاعداي جاسالىپ وتىر. بۇل ءۇشىن تالاپكەر SAT, ACت جانە IB حالىقارالىق ستاندارتتالعان تەستىلەۋلەردى تاپسىرىپ, سەرتيفيكات يەلەنگەن بولۋى كەرەك. سەبەبى ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى بيىل اتالعان تەستىلەردى تاپسىرعان تالاپكەردىڭ بالىن ۇبت بالىنا اۋىستىرۋ شكالاسىن ەنگىزۋگە شەشىم قابىلدادى.
قوسا كەتەيىك, بيىل ۇبت-نى 131 مىڭ 755 ادام تاپسىرادى. ونىڭ 111 مىڭ 109-ى بيىلعى بىتىرۋشىلەر بولسا, كوللەدج جانە وتكەن جىلعى بىتىرۋشىلەردەن 20 مىڭ 646 ءوتىنىم تۇسكەن. تالاپكەرلەردىڭ 98 مىڭ 169-ى تەستىلەۋدى (74,5%) قازاق تىلىندە, 33 مىڭ 368-ءى (25,3%) ورىس تىلىندە جانە 218-ءى (0,2%) اعىلشىن تىلىندە تاپسىرۋعا نيەتتى.
