2020 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن 22,5 ملن گا الاڭعا ەگۋ جوسپارلانعان, بۇل 2019 جىلعى دەڭگەيدەن 238 مىڭ گا كوپ.
2020 جىلعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىس القاپتارىنىڭ قۇرىلىمى
س. وماروۆ اتاپ وتكەندەي, يمپورتتى الماستىرۋ ءۇشىن جانە جوعارى رەنتابەلدى داقىلدار پايداسىنا ەگىس الاڭدارىنىڭ قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
وسىلايشا, وسى جىلى مايلى داقىلداردىڭ الاڭى 122,2 مىڭ گەكتارعا, كوكونىس داقىلدارىنىڭ – 10 مىڭ گەكتارعا, باقشا داقىلدارىنىڭ – 1,5 مىڭ گەكتارعا, كارتوپ – 7,8 مىڭ گەكتارعا, ازىقتىق داقىلداردىڭ – 308,6 مىڭ گەكتارعا, قانت قىزىلشاسىنىڭ الاڭى 2,4 مىڭ گەكتارعا ۇلعايادى.
«بۇل ىشكى نارىقتى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋگە جانە وڭدەۋشى كاسىپورىندار ءۇشىن شيكىزات كولەمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», — دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
كوكتەمگى ەگىن جۇمىستارىنىڭ بارىسى
قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماقتارىندا ەگىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, ءداندى جانە داندى–بۇرشاقتى داقىلدار 9,6 ملن گەكتارعا نەمەسە جوسپارلانعان الاڭنىڭ 65%-ىنا, مايلى داقىلدار 2,3 ملن گەكتارعا (76%), كوكونىس-باقشا داقىلدارى مەن كارتوپ – 400 مىڭ گەكتارعا (85%), قانت قىزىلشاسى 20,5 مىڭ گەكتارعا (93%), ماقتا – 118 مىڭ گەكتارعا (100%), كوپجىلدىق شوپتەر 352 مىڭ گەكتارعا (100%) ەگىلدى.
بۇل رەتتە, وڭتۇستىك وڭىردەگى وبلىستاردا, سونداي-اق اقتوبە, اتىراۋ وبلىستارىندا ەگىس جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. قازگيدرومەتتىڭ بولجامىنا سايكەس مامىردىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگى جاڭبىرلى بولادى دەپ كۇتىلۋدە, اسىرەسە بۇل قوستاناي, باتىس قازاقستان, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان جانە پاۆلودار وبلىستارىنا قاتىستى.
«وسىعان بايلانىستى سەبۋدى وڭتايلى مەرزىمدە اياقتاۋ ءۇشىن ءاربىر جايماشۋاق كۇندى بارىنشا جەمىستى پايدالانۋ, تۇرىپ قالۋدى بولدىرماۋ جانە مۇمكىن بولعان جاعدايدا, اگرەگاتتاردىڭ ەكى اۋىسىمدىق جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ شارالارىن قابىلداۋ قاجەت», — دەدى س. وماروۆ.
تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ
2020 جىلدىڭ استىعىنا رەسپۋبليكا بويىنشا ەگىس ناۋقانىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 2,5 ملن توننا تۇقىم دايىندالدى, بۇل تۇقىمدىق ماتەريالعا دەگەن قاجەتتىلىكتى تولىق قامتاماسىز ەتەدى. بۇگىنگى كۇنى بارلىق تۇقىمدار تەكسەرىلدى, ولار 100% كونديتسياعا سايكەس كەلەدى.
جوعارى رەپرودۋكتسيالى تۇقىمدار 99% قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە 1-2 ساناتتى ەگىس ستاندارتىنا 1,2 ملن توننا كونديتسيالىق تۇقىم, 3-ساناتىنا 400 مىڭ توننا سايكەس كەلەدى. پاۆلودار جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنا وسى باعىتتاعى جۇمىستى كۇشەيتۋ كەرەك.
مينەرالدى تىڭايتقىشتارمەن جانە وسىمدىك قورعاۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ
س. وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا اسەر ەتەتىن فاكتورلاردىڭ ءبىرى — مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى عىلىمي ۇسىنىستارعا سايكەس ەنگىزۋ. بىراق, وكىنىشكە وراي, بۇگىندە 2,5 ملن توننا قاجەتتىلىك كەزىندە رەسپۋبليكادا شامامەن 500 مىڭ توننا مينەرالدىق تىڭايتقىشتار سالىندى.
«تىڭايتقىشتاردى ەنگىزۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا 2020 جىلى 26,2 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيديا قاراستىرىلعان, بۇل رەتتە وسى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 23,3 ملرد تەڭگەگە قوسا 2,8 ملرد تەڭگە قوسىمشا قاراجات ءبولىندى, بۇل شامامەن 522 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋدى جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 120 مىڭ تونناعا ارتىق», — دەدى س. وماروۆ.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە 395 مىڭ توننا تىڭايتقىش (جوسپاردىڭ 76%-ى) جەتكىزىلدى, وڭىرلەردەگى ساقتاۋ قويمالارىندا قوسىمشا شامامەن 31,8 مىڭ توننا تىڭايتقىش بار. بۇل باعىت بويىنشا جۇمىس جالعاساتىن بولادى.
تىڭايتقىشتاردى ەنگىزۋدىڭ جوسپارعا ساي سەرپىنى قىزىلوردا وبلىسىندا بايقالادى, وندا ەنگىزىلەتىن مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ كولەمى عىلىمي نەگىزدەلگەن نورمانىڭ 93%-ىن, سولتۇستىك قازاقستاندا 36%-دى جانە تۇركىستان وبلىسىندا 27% قۇرايدى.
«باسقا وبلىستاردا تىڭايتقىش قولدانۋدىڭ تومەن دەڭگەيى بايقالادى, وسىعان بايلانىستى بارلىق وبلىس اكىمدىكتەرىنە وسى جاعدايعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدى جانە جوعارى ءونىم الۋ ءۇشىن تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋ كولەمىن ارتتىرۋدى ۇسىنامىز», — دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
2018 جىلى تىڭايتقىشتارعا سۋبسيديا الۋ ءۇشىن اگروحيميالىق كارتوگراممالاردىڭ بولۋى تۋرالى تالاپ ەنگىزىلگەن بولاتىن. شارۋالار تاراپىنان بىلدىرىلگەن كوپتەگەن وتىنىشتەر ەسەپكە الىنىپ, بۇل تالاپ 2021 جىلعا دەيىن كەيىنگە قالدىرىلدى.
ء«بىز شارۋالاردىڭ دايىندالۋى ءۇشىن جانە توپىراقتىڭ ناقتى اگروحيميالىق جاي-كۇيىن ەسكەرە وتىرىپ تىڭايتقىشتار قاجەت بولعان جەردە عانا ەنگىزىلۋى ءۇشىن ۋاقىت (2 جىل) بەردىك», — دەدى س. وماروۆ.
وسى ۋاقىت ىشىندە توپىراققا اگروحيميالىق تالداۋ جۇرگىزۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن, قازىرگى زامانعى جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتارى بار جاڭا اككرەديتتەلگەن زەرتحانالار اشىلدى.
س. وماروۆ زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن ۋاقىتتىڭ جەتكىلىكتى بولعانىن, وسىعان بايلانىستى وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر اراسىندا 2021 جىلى جانە ودان كەيىنگى جىلدارى سۋبسيديا الۋ ءۇشىن توپىراقتى اگروحيميالىق زەرتتەپ-قاراۋ قاجەتتىگى تۋرالى ءتيىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جەرگىلىكتى وبلىستار بيۋدجەتتەرىندە پەستيتسيدتەردى سۋبسيديالاۋعا 2020 جىلعا 37 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن, بۇل شامامەن 16,6 ملن ليتر پەستيتسيدتى سۋبسيديالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
العاشقى رەت گەربيتسيدتەر عانا ەمەس, سونىمەن قاتار فۋنگيتسيدتەر مەن ينسەكتيتسيدتەر دە سۋبسيديالاناتىن بولادى. جالپى بۇل ەگىستىكتىڭ فيتوسانيتاريالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جۇرگىزۋ ءۇشىن اقپان-ماۋسىم ايلارى مەزگىلىنە 395 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىندى.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس 314 مىڭ توننا نەمەسە بارلىق كولەمنىڭ 80%-ىن جەتكىزۋ بويىنشا شارتتار جاسالدى, ونىڭ ىشىندە وڭىرلەرگە 259 مىڭ توننا (65%) تيەپ-جونەلتىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ دايىندىعى
اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرالىمدارىندا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ قاجەتتى سانى بار.
جىل سايىن ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭارتۋ بويىنشا جانە ەگىس تەحنيكاسىنىڭ زاماناۋي تۇرلەرىن ساتىپ الۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
مينيسترلىك وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, كارانتيندىك رەجيمنىڭ قولدانىلۋ ۋاقىتىندا سەرۆيستىك قىزمەتتەردىڭ, سونداي-اق جوندەۋ بريگادالارىنىڭ كەدەرگىسىز قوزعالۋىنا قاتىستى بارلىق ماسەلەلەردى پىسىقتاعان.
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ
اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرىن قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 70 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولىندى. قاراجات رەسپۋبليكانىڭ 2,4 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىسىنە بەرىلىپ, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە باعىتتالدى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 100 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
26 مامىرداعى جاعداي بويىنشا 19,1 ملرد تەڭگەگە 331 ءوتىنىم قابىلداندى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن فورۆاردتىق ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى باستالدى.
24,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىندى, وعان بيداي, ارپا, مايلى داقىلدار جانە قاراقۇمىق سياقتى داقىلدار ساتىپ الىناتىن بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا 21,5 ملرد تەڭگەگە ءوتىنىم قابىلداندى.
قامتاماسىز ەتۋ رەتىندە ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ دە, الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردىڭ دا كەپىلدىكتەرى قابىلدانادى. بۇل فەرمەرلەردىڭ ءوتىمدى كەپىلدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ۋاقىتىلى جانە ساپالى جۇرگىزۋ ءۇشىن قولدا بار بارلىق رەسۋرستار مەن قۇرالدار پايدالانىلۋدا, بۇل كوزدەلگەن جۇمىستاردى وڭتايلى اگرارلىق مەرزىمدە اياقتاۋعا العىشارتتار تۋعىزادى», — دەدى س. وماروۆ ءسوزىن تۇيىندەپ.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆ ءوز كەزەگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ارزانداتىلعان باعامەن ديزەل وتىنىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا سايكەس ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ «وبلىستاردى ءموز-گە 2020 جىلعى دالا جۇمىستارىنا ديزەل وتىنىن جەتكىزۋ بويىنشا بەكىتۋ كەستەسى» بەكىتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە جوسپاردىڭ 63%-ى نەمەسە 245 مىڭ توننا وڭىرلەرگە تومەن باعامەن جەتكىزىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرى بۇگىنگى كۇنى ءليترى 165 تەڭگەدەن ديزەل وتىنىن ساتىپ الۋدا.
«قوسىمشا 62 مىڭ تونناعا ۇسىنىس ءتۇستى. ءبىز ونى قابىلدادىق. قوسىمشا 20 مىڭ توننا جونەلتىلدى. قالعان جەتكىزىلىمدەر بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلەدى. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ەشقانداي كەدەرگى جوق», — دەدى ن. نوعاەۆ.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ اۋىلدىق جەرلەردە كوممەرتسيالىق ەمەس كووپەراتيۆتەر قۇرۋ جوباسىنىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. جوبانىڭ ماقساتى — كووپەراتسيا ەسەبىنەن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ.
«بۇل – شاعىن جوبا. وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا اقمولا وبلىسى اقكول اۋدانىندا ىسكە اسىرىلا باستادى. العاشقى ناتيجەلەر بار. اتاپ ايتقاندا, بورداقىلانعان وگىزشەلەردەن تۇسكەن ءتۇسىم اۋلالىق بورداقىلاۋعا قاراعاندا 35-40%-عا جوعارى بولدى. جوبا شاعىن بولعانىمەن, ەداۋىر جۇمىس جۇرگىزىلدى. جوبا ايتارلىقتاي ناتيجەلى بولدى», — دەپ ا. ەسىموۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى مەن اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمىنە وسى جوبانى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن نازارعا الۋ تۋرالى ايتتى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليار جالپى ەگىس ناۋقانى وڭتايلى جىلدامدىقپەن جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. تۇقىممەن, تەحنيكامەن, وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەماسى جوق. كارانتين كەزەڭىندە فەرمەرلەردىڭ سەرۆيستىك سەرىكتەستىگى جانە جابدىقتاردىڭ تاسىمالدانۋ ماسەلەلەرى شۇعىل تۇردە شەشىلدى. ر. سكليار اكىمدەرگە ديزەل وتىنىن ۋاقىتىندا جەتكىزۋدى عانا ەمەس, ونىڭ ساپاسىنىڭ جاقسى بولۋىن دا قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
