سۋرەت: primeminister.kz
گەولوگيالىق فورۋمنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ءسوز سويلەگەن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ەل ەكونوميكاسى مەن ونەركاسىبىنىڭ تۇراقتى دامۋىنداعى گەولوگيالىق بارلاۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«بيىل – شىن مانىندە, قازاقستان ءۇشىن تاريحي جىل. ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ ىسىنە تىڭ سەرپىن بەرگەن جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى. جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى ناعىز وتانشىلدىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋقىمدى باستامالارىنا جاپپاي قولداۋىن ءبىلدىردى. قازىردەن باستاپ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋعا جانە ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باعىتتالعان اتا زاڭنىڭ نورمالارىن جۇزەگە اسىرۋعا ءبىز ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. اتالعان وزگەرىستەر ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى, سونىڭ ىشىندە گەولوگيالىق بارلاۋ سالاسى وتاندىق ونەركاسىپتىڭ ستراتەگيالىق نەگىزىنە اينالدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا جانە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى جۇيەلى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
مۇنداعى ماڭىزدى قادام قىزمەتتەرگە اشىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بىرىڭعاي پورتالىن ىسكە قوسۋ بولىپ وتىر. ماسەلەن, ء«بىرىنشى كەلدى – ءبىرىنشى الدى» دەگەن الەمدىك وزىق تاجىريبەنىڭ نەگىزىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ۇدەرىستەرى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتىلدى. بۇل كەيىنگى ءۇش جىلدا گەولوگيالىق بارلاۋعا شامامەن 280 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
قورلار بويىنشا ەسەپتىلىكتىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى ەنگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا گەولوگيالىق زەرتتەۋلەرگە ورنىقتى كوزقاراس قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا 1:50 000 ماسشتابىنداعى گەوفيزيكالىق كارتالاردى جاساقتاۋ قولعا الىندى.
بۇگىندە ەلىمىزدە گەولوگيالىق سالانى دامىتۋدىڭ زاماناۋي ءارى تەحنولوگيالىق مودەلى قالىپتاسىپ جاتىر. ۇزاقمەرزىمدى باسىمدىقتار قاتارىندا – تەحنوگەندىك مينەرالدىق تۇزىلىمدەردى ەكونوميكالىق اينالىمعا تارتۋ, جەراستى سۋلارىنىڭ كەن ورىندارىن تۇگەندەۋ جۇمىسى, سونداي-اق سالانىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسى جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى گەولوگتەر, ينجەنەرلەر مەن ساراپشىلار دايارلاۋ بار. استانادا ساراپتامالىق زەرتحانا, كەرن قويماسى جانە گەولوگيالىق اقپارات قورى بار گەولوگيالىق كلاستەر قۇرىلىپ جاتىر. ورتالىق كادرلىق ءارى تەحنيكالىق رەسۋرستاردى بىرىكتىرىپ, سالالىق زەرتتەۋلەردى جەدەلدەتۋگە ىقپال ەتەدى.
ەلىمىز ەلەۋلى مينەرالدى-شيكىزاتتىق الەۋەتكە يە. ونى ينۆەستورلار پايدالى قازبالاردى بارلاۋ, ءوندىرۋ مەن قايتا وڭدەۋ تۇرعىسىنان باسىم ايماقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى. ەلدە شامامەن 10 مىڭ كەن ورنى بار, شيكىزاتتىڭ نەگىزگى تۇرلەرى بويىنشا قورلاردىڭ جالپى كولەمى 2,3 مىڭ توننادان اسا التىن, 4,3 ملرد توننا مۇناي, 3,8 ترلن تەكشە مەتر گاز, 33,5 ملرد توننا كومىر جانە 26,7 ملرد توننا تەمىردى قۇرايدى. رەسۋرستىق بازانىڭ ەداۋىر بولىگىن سيرەك جەر مەتالدارى, ونىڭ ىشىندە بىلتىر اشىلعان 800 مىڭ تونناعا جۋىق تسەري, نەوديم, يتتري جانە باسقا دا ەلەمەنتتەردىڭ قورى بار «قۇيرىقتىكول» كەن ورنى قۇرايدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە ەل اۋماعىن گەولوگيالىق-گەوفيزيكالىق زەردەلەۋدى 2,2 ملن شارشى شاقىرىمعا دەيىن جەتكىزۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. بۇگىندە ول شامامەن 2,04 ملن شارشى شاقىرىمعا جەتتى. جەر قويناۋىن گەولوگيالىق زەردەلەۋدى قارجىلاندىرۋ 10 ەسەگە ۇلعايتىلعانى, الداعى 3 جىلدا شامامەن 500 ملن دوللاردى قۇرايتىنى اتاپ ءوتىلدى.
فورۋم بارىسىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جي ەنگىزە وتىرىپ, گەولوگيالىق بارلاۋ, جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا جانە تاجىريبە الماسۋعا نازار اۋدارىلدى. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ, وزبەكستان رەسپۋبليكاسى تاۋ-كەن ونەركاسىبى جانە گەولوگيا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رۋستام يۋسۋپوۆ, تاجىكستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى جانىنداعى گەولوگيا باس باسقارماسىنىڭ باسشىسى يلحومدجون ويمۋحاممادزودا جانە تاعى دا باسقالار ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ جونىندە ۇسىنىستار ايتىپ, پىكىر ءبىلدىردى.
فورۋمعا قاتىسۋ اياسىندا پرەمەر-مينيستر «جاس گەولوگ» ستەندىن, مينەرالداردىڭ ەكسپوزيتسياسى مەن گەولوگيالىق كلاستەر ماكەتىن ارالاپ كوردى.
