اگروەكسپورتتىڭ جاڭا كەزەڭى

ايتا كەتەرلىگى, بۇل اۋماقتىڭ قۇرامىنا تەك ەگىستىك جەرلەر ەمەس, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ باسىم بولىگىن قۇرايتىن ۇشى-قيىرى جوق جايىلىمدار دا كىرەدى. بۇل اگرارلىق ارتىقشىلىق ەلىمىزدى ءوز جەرىن مۇمكىندىگىشە قارقىندى تۇردە وڭدەپ, كادەگە ءتيىمدى جاراتىپ وتىرعان بىرقاتار اگرارلىق دەرجاۆادان كوش ىلگەرى كورسەتىپ تۇر.

الەم ەلدەرى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋدە وزدەرىنە ءتان باعىتتارعا ماماندانعان. ماسەلەن, اقش جۇگەرى وندىرۋدەن كوش باستاسا, برازيليا سويا مەن قانت قامىسى ءوندىرىسى بويىنشا الدا كەلەدى. ال اۋستراليا بيداي ەكسپورتتايتىن ءىرى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە وق بويى وزىق تۇر. ءبىزدىڭ ەل ءداستۇرلى تۇردە ءداندى داقىلدار, ەڭ الدىمەن, بيداي مەن ارپا وسىرۋگە باسىمدىق بەرەدى. دەگەنمەن كەيىنگى جىلدارى ەگىس قۇرىلىمى بىرتىندەپ وزگەرىپ جاتىر.

ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىن ءار­تا­­راپ­ز­­تاندىرۋ ستراتەگياسى جۇيە­لى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت بيداي ال­قاپ­تارىن قىسقارتىپ, تابىسى جوعارى داقىل­داردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا دەن قويىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ مالىمدەگەندەي, باسىمدىق مايلى جانە مالدىڭ ازىعىنا جارار داقىلدارعا, سونداي-اق ارپا مەن كارتوپ وسىرۋگە بەرىلەدى.

سوڭعى دەرەكتەرگە سايكەس, ەلىمىزدەگى جالپى ەگىس كولەمى 23,8 ملن گەكتاردى قۇراپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 180 مىڭ گەكتارعا كەڭەيگەن. سونىمەن قاتار بيداي القابى 125 مىڭ گەكتارعا قىسقارىپ, شامامەن 12,1 ملن گەكتاردى قۇرادى. وسى كەزەڭدە, كەرىسىنشە مايلى داقىلدار, مال ازىعى داقىلدارى, ارپا ەگىلەتىن اۋماقتار كوبەيگەن. مۇنداي وزگەرىس اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, كليماتتىق جاعدايعا بەيىمدەلۋ, استىقتىڭ الەمدىك باعاسىنداعى قۇبىلمالىلىققا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ قاجەتتىلىگىمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, تابىسى جوعارى داقىلدارعا كوشۋ اگرارلىق سەكتوردى دامىتۋداعى ماڭىزدى قادام سانالادى.

وسىلايشا, قوماقتى جەر رەسۋرسىنا يە ەلىمىز اگرارلىق مودەلىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتىپ, تۇراق­تىلىققا, رەنتابەلدىلىككە جانە ءوندىرىستى ارتاراپتاندىرۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. جالپى, اگروونەركاسىپ كەشەنى كەيىنگى جىلدارى تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ, ەلدىڭ الەمدىك استىق نارىعىنداعى پوزيتسياسىن نىعايتا ءتۇستى. ءوندىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى مەن ەكسپورت گەوگرافياسىنىڭ كەڭەيۋى اگرارلىق سەكتوردىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە وتكەنىن اڭعارتادى.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ۇسىنعان مالىمەتكە كوز جۇگىرتسەك, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ, زاماناۋي اگروتەحنولوگيا  ەنگىزىلۋىنىڭ جانە قولايلى اۋا رايى جاعدايىنىڭ ناتيجەسىندە, قازاقستان ەكى جىل قاتارىنان رەكوردتىق استىق ءونىمىن جينادى. وتكەن جىلى ورتاشا ونىمدىلىك گەكتارىنا 16,3 تسەنتنەردى قۇراپ, جالپى 25,9 ملن توننا استىق جينالدى. ونىڭ ىشىندە بيداي كولەمى 19,3 ملن تونناعا جەتتى. وندىرىستەگى ءوسىم ەكسپورت كولەمىنىڭ ۇلعايۋىمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر. 2024-2025 ساۋدا ماۋسىمىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استىق پەن ۇننىڭ استىق بالاماسىنداعى ەكسپورتى 15,3 ملن توننانى قۇراپ, ءبىر جىلدا 60 پايىزعا ارتقان. بۇل ەلىمىزدىڭ سىرتقى نارىقتاعى سۇرانىسىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى.

سونىمەن قاتار جەدەل دەرەكتەر دە وڭ ديناميكانى ايقىندايدى. «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, بىلتىرعى قىركۇيەك پەن بيىلعى ناۋرىز ارالىعىندا استىق جانە ۇن ەكسپورتى 8,9 ملن تونناعا جەتىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1 ملن تونناعا ارتقان. بۇل كورسەتكىش ەكسپورت قارقىنىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانىن دالەلدەيدى.

نەگىزگى ەكسپورت باعىتتارى رەتىندە ءداستۇرلى نارىقتار – ورتالىق ازيا ەلدەرى الدىڭعى ورىندا تۇر. اتاپ ايتقاندا, وزبەكستانعا جەتكىزىلىم 14 پايىزعا وسسە, قىرعىزستانعا ەكسپورت 1,8 ەسەگە ارتقان. اۋعانستان مەن تۇرىكمەنستان باعىتىندا دا ايتار­لىق­تاي ءوسىم بايقالادى. بۇل وڭىرلىك سۇرانىستىڭ تۇراقتى ەكەنىن كورسەتەدى. كەيىنگى جىلدارى استىق ۆەتنامعا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە, سولتۇستىك افريكا ەلدەرىنە ەكسپورتتالا باستادى. بۇعان قوسا يران, ازەربايجان, گرۋزيا باعىتتارى قايتا جاندانا ءتۇستى. ەۋروپا ەلدەرىنە جوعارى ساپالى durum جانە Hi-Pro بيدايى جەتكىزىلەدى. قىتاي با­عى­تى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. بىل­­­­تىر مال ازىقتىق ۇن ەكسپورتى 2,9 ملن تونناعا جەتىپ, ءبىر جىلدا 2,4 ە­سە­­گە وسكەن. بۇل كورشى نارىقتاعى سۇ­­را­­­­نىس­­­تىڭ ارتىپ وتىرعانىن بىلدىرەدى.

جالپى, مەملەكەتىمىز اۋىل شارۋا­شى­لىعى ونىمدەرىن الەمنىڭ 70-تەن اسا ەلىنە ەكسپورتتايدى. كەيىنگى بەس جىلدا اگرو­ونەركاسىپ كەشەنى ەكسپورتى 1,8 ەسەگە ءوسىپ, 7 ملرد دوللارعا جەتكەن. وتكەن جىل­دىڭ وزىندە ەكسپورت كولەمى 36,9 پا­­يىز­عا ارتتى.

ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, ەكسپورت قۇرىلىمىندا وڭدەلگەن ءونىم ۇلە­سى­نىڭ 51 پايىزدان اسۋى دا – ماڭىزدى كور­سەتكىش. بۇل ەلىمىزدىڭ تەك شيكىزات جەت­كىزۋشى ەمەس, قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ءون­دىرۋشى ەلگە اينالىپ كەلە جاتقانىن كور­سەتەدى.

وسىلايشا, ءوندىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى مەن لوگيستيكالىق مۇم­كىندىكتىڭ كەڭەيۋى مەملەكەتىمىزگە استىق ەكسپورتىن تۇراقتى تۇردە وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال نارىقتاردى ءارتاراپتاندىرۋ مەن مەم­لەكەتتىك قولداۋ شارالارى اگرار­لىق سەكتوردىڭ باسەكەگە قابىلەت­تى­لىگىن ارتتىرىپ, ەلدىڭ الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارى­عىنداعى ورنىن ودان ءارى كۇشەيتە تۇسپەك.