ماشينا جاساۋشىلار فورۋمى 1300-دەن اسا ەلەگاتتىڭ باسىن قوستى, ونىڭ ىشىندە اۋستريا, گەرمانيا, يتاليا, قحر جانە باسقا دا 20-دان اسا ەلدەن كەلگەن جەتەكشى وندىرۋشىلەر, ماماندار مەن بيزنەس وكىلدەرى بار.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان قۇتتىقتاۋ سوزىندە ەلىمىزدە سالالاردى جاڭعىرتۋ مەن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ءوسۋىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىنە اينالعان جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز ءبارىمىز ەل تاعدىرىن ايقىندايتىن ەلەۋلى كەزەڭنىڭ كۋاسى بولدىق. قوعامنىڭ بەلسەندى قولداۋىمەن رەفەرەندۋمدا جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى. ارقايسىمىزعا ءمالىم, ەكونوميكانىڭ جانە قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ اۆتورى – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ. اسا ماڭىزدى قۇجات ۇلتىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋ باعدارىن ايقىنداپ, قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋىن قامتاماسىز ەتەدى. وسىلايشا, «ادىلەتتى قازاقستاندى» قۇرۋ ءۇشىن بەرىك قۇقىقتىق نەگىز قالاندى. بۇل ەكونوميكاعا, سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپ سالاسىنا دا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى ءارى ەلىمىزدىڭ مول شيكىزاتتىق الەۋەتىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتاي الاتىن قۋاتتى وڭدەۋشى سەكتوردى دامىتۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنا سايكەس, ەلىمىزدە ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن بولجامدى ءارى تۇراقتى ورتا قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ورتاق مىندەتى – ءادىل ءارى قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋ, الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جۇيەسىن دامىتۋ.
بىلتىر ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى 5,7 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, ناقتى كولەم يندەكسى 13%-عا ءوستى. وتاندىق وندىرۋشىلەر سىرتقى نارىقتارعا اناعۇرلىم باتىل شىعىپ جاتىر. كەيىنگى 5 جىلدا ەكسپورت كولەمى ەكى ەسەدەن اسىپ, 1,3 ملرد دوللاردان 3,1 ملرد دوللارعا دەيىن جەتتى. رەسپۋبليكا بويىنشا 4 مىڭعا جۋىق زاۋىت جۇمىس ىستەيدى, وندا 130 مىڭنان اسا بىلىكتى مامان ەڭبەك ەتەدى.
نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيانىڭ ۇشتەن بىرگە ءوسۋى – 376 ملرد تەڭگەگە جەتۋى سالانى ءارى قاراي جاڭعىرتۋعا نەگىز بولادى. بارلىق نەگىزگى باعىتتا, ونىڭ ىشىندە, اۆتوموبيل, اۋىل شارۋاشىلىعى, تەمىرجول مەن ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينا جاساۋ سالالارىندا وڭ سەرپىن بايقالادى.
جەرگىلىكتەندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋ مەملەكەتتىڭ باسىم باعىتى بولىپ قالا بەرمەك. بۇل رەتتە قازىر قۇراستىرۋدان وزىندىك ينجەنەرلىك شەشىمدەردى ازىرلەۋگە ءارى ەل ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق اكتيۆتەر قۇرۋعا كوشۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ ماڭىزدى.
ء«ونىمنىڭ تەحنولوگيالىق دەڭگەيى جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا نەگىزگى فاكتورلاردىڭ بىرىنە اينالۋدا. شىن مانىندە, بۇل – تسيفرلاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ دەگەن ءسوز. اتالعان ۇدەرىستەر پرەزيدەنت قويعان اۋقىمدى مىندەتتەر اياسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, قازاقستان وڭىردەگى جەتەكشى تسيفرلىق حابتاردىڭ بىرىنە اينالۋعا ءتيىس. بۇل جىلدىڭ تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالانۋى ماشينا جاساۋ سالاسىن دا تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە تىڭ سەرپىن بەرەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
زاۋىتتاردا جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ اۋقىمدى ترانسفورماتسيانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتىنە اينالادى. الەمدىك تاجىريبەگە سايكەس, وندىرىستە جاساندى ينتەللەكتىنى (جي) قولدانۋ جابدىقتاردىڭ تەحنيكالىق شىعىندارىن 40%-عا دەيىن ازايتادى. ەلىمىزدە دە مۇنداي تابىستى مىسالدار جەتكىلىكتى. «سارىارقااۆتوپروم» كاسىپورنىندا جي اقاۋلاردى الدىن الا بولجاپ, كونۆەيەردىڭ توقتاۋىن بولدىرمايدى, ال ERG تسيفرلىق شەشىمدەر ارقىلى بىلتىر شامامەن 55 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى. وسىلايشا, «اقىلدى» تەحنولوگيالار ناقتى ەكونوميكالىق پايدا اكەلىپ جاتىر.
جي ءونىمدى جوبالاۋ مەن ساپانى باسقارۋدا قولدانىلىپ, ءىشىنارا اۆتوماتتاندىرۋدان «اقىلدى زاۋىتتارعا» ءوتۋدى جەدەلدەتىپ جاتىر. ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا بۇل وندىرۋشىلەرگە شەتەلدىك كومپانيالارمەن باسەكەلەسىپ, جاھاندىق نارىقتا جاڭا ساپا ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاڭا بۋىن ينجەنەرلەرىن دايارلاۋعا, ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ جاتىر. ءبىلىم گرانتتارىنىڭ 60%-دان استامى ينجەنەرلىك جانە IT-ماماندىقتارعا باعىتتالعان. وزىق تاجىريبەلەر وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردە دە, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىندا دا ەنگىزىلىپ جاتىر.
پلەنارلىق وتىرىس بارىسىندا پرەمەر-مينيستر «قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى» زتب باسقارما توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆتىڭ ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى دامىتۋ, وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ, وندىرىستەردى جاڭعىرتۋ جانە جاڭا تەحنولوگيا-لاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا ۇكىمەت قابىلداپ جاتقان شارالارعا قاتىستى سۇراعىنا جاۋاپ بەردى.
«ونەركاسىپتىڭ وڭدەۋشى سەكتورىن دامىتۋ – ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باستى باسىمدىعى. قازاقستاننىڭ دامۋ بولاشاعى وسى مىندەتتى قانشالىقتى تابىستى شەشە الاتىنىمىزعا بايلانىستى بولماق. ءبىز قوسىلعان قۇنى جوعارى تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمدەردى وندىرەتىن وزىق تەحنولوگيالىق ەل بولامىز با الدە نەگىزىنەن شيكىزاتتىق باعىتتاعى ەكونوميكامەن دامۋ جولىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز بە؟ مىنە, سوندىقتان مەملەكەت تە, بيزنەس تە وندىرىستىك تىزبەكتەردى بارىنشا قۇرۋعا, قوسىلعان قۇندى ەل ىشىندە قالدىرۋعا بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمساۋعا ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.
بىلتىر سەكتورداعى ءوندىرىس كولەمى 30,6 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, ءۇشىنشى جىل قاتارىنان ءوندىرۋشى سالانىڭ كورسەتكىشتەرىنەن اسىپ ءتۇسىپ وتىر. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا ۇكىمەت ءوندىرىس ورىندارىن اشاتىن كومپانيالاردى جەرگىلىكتەندىرۋ مەن قولداۋعا باسىمدىق بەرىپ, سالماقتى ونەركاسىپتىك ساياسات قۇرىپ جاتىر.
جاڭا سالىق كودەكسىندە بيزنەستىڭ عىلىمي زەرتتەۋ, تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا جۇمسايتىن شىعىستارىنان 300%-عا دەيىن «سۋپەر شەگەرىمدەر» جاساۋعا بولاتىن نورما بەكىتىلگەن. مۇنداي ىنتالاندىرۋ شارالارى عىلىمي جەتىستىكتەردى بىرىكتىرىپ, وندىرىستىك ۇدەرىسكە ەنگىزەدى.
سونىمەن قاتار ەكسپورتتىق قولداۋدى قولجەتىمدى ەتۋ وندىرۋشىلەردى كەڭىنەن قامتيتىنىنا دا نازار اۋدارىلدى. مۇنداعى ماڭىزدى قادام – جي-ءدى ەنگىزىپ, ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىراتىن كاسىپورىندارعا جەڭىلدىكتەر بەرۋ. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى روستيسلاۆ كونياشكين ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكانى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتارالىق باعدارلامانى ازىرلەۋگە ەلىمىز دە بەلسەندى قاتىسىپ جاتقانىن حابارلادى. بۇل ۇلتتىق شارالاردى وزەكتى ينتەگراتسيالىق تالاپتارمەن ۇندەستىرىپ, كووپەراتسيا, جەرگىلىكتەندىرۋ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرىنىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتەدى.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ ۇكىمەت تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتەر مەن ينجەنەرلىك بازانى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, جاڭا ونەركاسىپتىك مودەل قۇرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋ ينستيتۋتسيونالدىق تەتىكتەر ارقىلى دا جۇرگىزىلەدى.
پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە بارلىق ءىرى جوبالارعا بارىنشا وتاندىق وندىرۋشىلەردى تارتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى قانات شارلاپاەۆ شاعىن بيزنەس پەن ءىرى كومپانيالار اراسىنداعى كەلىسىمشارتتى كەڭەيتۋدە تسيفرلىق قۇرالداردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار ولجاس بەكتەنوۆ Kazakhstan Machinery Fair 2026 كورمەسىندە وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ جاڭا ءوندىرىس اشۋ, جەرگىلىكتەندىرۋدى ارتتىرۋ جانە تەحنيكا تۇرلەرىن كەڭەيتۋ جوسپارلارىمەن تانىستى.
كورمەدە گەرمانيا, يتاليا, اۋستريا, تۇركيا, قىتايدى قوسا العاندا 24 ەلدىڭ ونىمدەرى ۇسىنىلدى. جىل سايىن وتەتىن كورمە ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋعا, ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, تاجىريبە الماسۋعا, ەلدىڭ ونەركاسىپتىك كومپانيالارى مەن جالپى ءوڭىردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋعا ارنالعان ءتيىمدى الاڭعا اينالدى.
