كوروناۆيرۋستىڭ كەرى اسەرى ەڭ الدىمەن سپورتتا بايقالدى. كوماندالار جىل سوڭىنا دەيىن «كۇن كورۋ» ءۇشىن شىعىندارىن قالاي ازايتارىن بىلمەي ءبىراز باس قاتىردى. ويتكەنى ءىرى كلۋبتاردىڭ نەگىزگى شىعىنى سپورتشىلاردىڭ جالاقىسىنان تۇراتىنى بەلگىلى. كەي كوماندالار فۋتبولشىلارمەن كەلىسكەن تۇردە جالاقىلارىن قىسقارتتى. سونداي-اق ءىرى-ءىرى تۋرنيرلەر وتكىزبەگەندىكتەن, قوسىمشا سىياقىدان دا قاعىلدى. سونىمەن كوروناۆيرۋس سپورتشىلاردىڭ تابىسىنا قالاي اسەر ەتتى؟
فۋتبول
ەۋروپانىڭ كەيبىر كلۋبتارىندا فۋتبولشىلار جالاقىسىنىڭ قىسقارۋىنا وزدەرى كەلىسىمىن بەردى. مىسالى, «بارسەلونا» فۋتبولشىلارى جالاقىلارىن قىسقارتۋ تۋرالى باسشىلىققا ءوتىنىش بەرگەن. كاتالونيا سۋپەركلۋبى كوروناۆيرۋسقا دەيىن ءبىر جىلدا جالپى 858 ميلليون دوللاردىڭ 600 ميلليونىن تەك جالاقىعا جۇمسايتىن. وسىلايشا كلۋب فۋتبولشىلاردىڭ جالاقىسىن 70 پايىزعا قىسقارتا الدى.
«بارسەلونا» ساپىندا الەمدە جالاقىسى ەڭ كوپ فۋتبولشىلاردىڭ ءبىرى ليونەل مەسسيدىڭ دوپ تەبەتىنى بەلگىلى. Forbes-ءتىڭ مالىمەتىنشە, ونىڭ جىلدىق تابىسى, جارناما شارتىن قوسا ەسەپتەگەندە, 127 ميلليون دوللار كولەمىندە. سونىمەن قاتار «بارسەلونا» مەسسيگە بونۋس ەسەبىنەن ءبىر جىلدا 80 ميلليون دوللار تولەيتىن. ەندى پاندەميا سەبەپتى مەسسيگە تەك 30 ميلليون دوللار بەرەتىن بولدى.
كريشتيانۋ رونالدۋ دا «يۋۆەنتۋستاعى» كوماندالاستارىمەن بىرگە ناۋرىز ايىنان ماۋسىمعا دەيىنگى 4 ايلىق تابىسىن قىسقارتۋعا ءوتىنىش بەرگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە «يۋۆەنتۋسقا» 97 ميلليون دوللار نەمەسە جالاقىنىڭ 30 پايىزىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. وتكەن جىلى رونالدۋدىڭ ءبىر ءوزى, جارناما قىزمەتىن قوسا ەسەپتەگەندە, 109 ميلليون دوللار تابىس تاپقان ەكەن.
فرانتسيا جوعارى ديۆيزيونىنىڭ كلۋبتارى ساۋىردەن باستاپ فۋتبولشىلارعا ۋاقىتشا جۇمىسسىز ستاتۋسىن بەردى. بۇل – سپورتشىلاردىڭ جالاقىسى اۆتوماتتى تۇردە 30 پايىزعا قىسقاردى دەگەن ءسوز. سونداي-اق كلۋبتار كاسىپقوي فۋتبول كەڭەسى مەن ەلدىڭ قارجى مينيسترلىگىنەن فۋتبولشىلاردىڭ جالاقىسىن تاعى دا قىسقارتۋ تۋرالى ۇسىنىس العان. وسىعان سايكەس, اپتاسىنا 10 مىڭنان
20 مىڭ ەۋروعا دەيىن الاتىن فۋتبولشىلاردىڭ جالاقىسى 20 پايىزعا, 100 مىڭ ەۋرودان كوپ الاتىنداردىڭ جالاقىسى 50 پايىزعا دەيىن قىسقارۋى مۇمكىن.
بۇل شەكتەۋلەر پسج كلۋبىنا ءتيىمدى بولدى. ويتكەنى كلۋب جىلدىق جالاقى ءۇشىن 400 ميلليون ەۋرو جۇمسايدى. اتالعان سومانىڭ 20 پايىزى نەيماردىڭ, قالعان 70 پايىزى وزگە فۋتبولشىلاردىڭ جالاقىسى ەكەن. نەيمار پسج-دان جىلىنا 70 ميلليون دوللار الادى. ۋاقىتشا جۇمىسسىز مارتەبەسىنە يە بولعان سوڭ برازيليالىقتىڭ جالاقىسى 70 پايىزعا قىسقارعان جانە ول قازىر ايىنا 4 ميلليون دوللار الىپ جاتىر. ءتىپتى بۇل كورسەتكىش 2 ميلليونعا دەيىن قىسقارۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنى ايتىلعان. بىراق فرانتسيا فۋتبول فەدەراتسياسى 28 ساۋىردە ەلدىڭ ىشكى بىرىنشىلىگى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالعانىن مالىمدەگەن-ءدى.
اۆتوسپورت
كوروناۆيرۋس سالدارىنان «فورمۋلا 1» باسەكەلەرى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە باستالمادى. سول سەبەپتى ۇيىمداستىرۋشىلار, كوماندالار جانە سپورتشىلار قارجىلاي زيان شەگىپ جاتىر. ءاربىر قالدىرىلعان گران-پري جارىستارىنان كوماندالار 1,5-2 ميلليون ەۋرودان قاعىلۋدا. سونداي-اق سپورتشىلار ءوز كەلىسىمىمەن جالاقىلارىنان دا باس تارتىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا اتاقتى پيلوت سەباستيان فەتتەل مەن لۋيس حەميلتون دا بار. لۋيس وتكەن جىلى 45 ميلليون دوللار, فەتتەل 40 ميلليون دوللار جالاقى العان.
ۇبق جانە ۇحل
امەريكا باسكەتبول جانە حوككەي ليگالارى فورس-ماجور جاعدايدى الدىن الا ەسكەرىپ, جالاقى بەرۋ ماسەلەسىن بۇرىننان ءبىر جولعا قويعان. سپورتشىلاردىڭ كەلىسىمشارتىندا جالاقىنىڭ ماكسيمۋم جانە مينيمۋم كولەمى بەلگىلەنگەن. امەريكالىقتار مۇنى ەسكروۋ دەپ اتايدى. بىلايشا ايتقاندا, سپورتشىلاردىڭ ۇلتتىق قورى. ياعني ليگا باسشىلىعى سپورتشىلاردىڭ جالاقى پايىزىن اي سايىن تەكسەرىپ, بەلگىلى ءبىر بولىگىن قورعا جىبەرىپ وتىرادى. ەگەر ماۋسىم سوڭىندا سپورتشىلاردىڭ تابىسى بەلگىلەنگەن مەجەدەن تومەن بولسا, ونىڭ ورنى ەسكروۋ قورى ەسەبىنەن تولەنەدى. ال تابىس كوبەيىپ كەتسە, ارتىلعان سوما قورعا اۋدارىلادى.
ۇحل-دا ەسكروۋ پايىزى ءار كەزەڭدە وزگەرىپ وتىرادى. ويتكەنى بۇل ليگانىڭ تابىسىنا بايلانىستى. بيۋدجەت كوپ بولسا, پايىزى دا كوپ بولادى. ادەتتە جاڭا ماۋسىم ءۇشىن ەسكروۋ كولەمى وتكەن ماۋسىمداعى تابىس كورسەتكىشى نەگىزىندە دايىندالادى. مىسالى, ليگا بىلتىرعى تابىسىنىڭ 50 پايىزىن ەسەپتەپ, ونى 5 پايىزعا كوبەيتەدى. شىققان سومانى 15 پايىزعا كوتەرىپ, جالاقىنىڭ ماكسيمۋم دەڭگەيىن, ال 15 پايىزعا ءتۇسىرىپ مينيمۋم دەڭگەيىن بەلگىلەيدى. ماماندار كەلەسى جىلى ەسكروۋ پايىزى كوتەرىلۋى مۇمكىن دەپ بولجاپ وتىر. ويتكەنى 2019/20 جىلعى ماۋسىم ۋاقىتشا توقتاپ تۇر. سونداي-اق ليگا كلۋبتارى بارلىق تولەمدى 15 مامىرعا دەيىن توقتاتتى. قازىر ۇحل-دا ەڭ كوپ (16 ميلليون دوللار) جالاقى الاتىن ميتچ مارنەر وسىنىڭ سالدارىنان 1,23 ميلليون دوللار زيان شەگۋى مۇمكىن.
ۇلتتىق باسكەتبول ليگاسىندا دا جالاقى قىسقارتىلعان. 15 مامىردان ولاردىڭ جالاقىسى 25 پايىزعا, ەسكروۋ قورى ارقىلى 10 پايىزعا قىسقارتىلعان. وسى ارقىلى كەيىنگە قالدىرىلعان ءاربىر ويىن ءۇشىن باسكەتبولشىلار 1 پايىز جالاقىسىن ساقتاپ قالا الادى. ليگانىڭ ەڭ كوپ جالاقى الاتىن باسكەتبولشىلارى لەبرون جەيمس, ستەفان كارري جانە كەين ديۋرانت ءۇشىن 1 پايىز دەگەنىمىز 300-380 مىڭ دوللار شاماسىندا.
تەننيس جانە گولف
جالاقى المايتىن, تەك ءار ءتۋرنيردىڭ قارجىلاي سىياقىسىنان تابىس تاباتىن گولف پەن تەننيس سپورتشىلارى دا قارجىلاي قيىندىققا تاپ كەلدى. سەبەبى باسەكەلەر وتكىزىلمەگەندىكتەن ولار دا تابىسىنان ايىرىلاتىنى بەلگىلى. مىسالى, تەننيسشىلەر كەيىنگە شەگەرىلگەن «ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنداعى ەكى ءىرى جارىستا 2-4 ميلليون دوللارعا دەيىن, ماستەرس سەرياسىندا 1 ميلليون دوللارعا دەيىن قارجى تاباتىن ەدى. ATP 500 جارىسىنىڭ تۋرنيرلەرىندە تەننيسشىلەر 300-500 مىڭ دوللار, ATP 250 دودالارىندا 100 مىڭ دوللارعا دەيىن سىياقى الۋشى ەدى.
بىراق اتاقتى تەننيسشىلەردىڭ نەگىزگى تابىسى جارنامادان تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, ولار اسا شىعىنعا باتا قويعان جوق. مىسالى, 2019 جىلى رودجەر فەدەرەر 93,4 ميلليون دوللار تابىس تاپقان. ونىڭ 86 ميلليونى تەك جارنامادان تۇسكەن ەكەن. الەمدىك رەيتينگتە ءبىرىنشى ورىندا تۇرعان نوۆاك دجوكوۆيچ جىلدىق جالپى تابىسىنىڭ 30 ميلليونىن (50,6 ميلليون دوللار), رافاەل نادال 26 ميلليونىن (35 ميلليون دوللار) جارنامادان تاپقان.
ال رەيتينگتىڭ تومەنگى ورىندارىندا تۇرعان تەننيسشىلەر ءۇشىن جۇلدە قورى جالعىز تابىس كوزى بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتى فەدەرەر, نادال جانە دجوكوۆيچ رەيتينگتە 200-700-ورىندا تۇرعان تەننيسشىلەرگە كومەكتەسۋ ماقساتىندا 4 ميلليون دوللار جيناماق. سونداي-اق اتالعان تەننيسشىلەر «ۇلكەن دۋلىعا» جانە ATP تۋرنيرلەرىن ۇيىمداستىرۋشىعا دا قارجىلاي كومەك كورسەتپەك.
2019 جىلدىڭ ەڭ تابىستى گولف شەبەرلەرى تايگەر ۆۋدس پەن فيل ميكەلسون وتكەن جىلعى باسەكەلەردە سايكەسىنشە 9,9 ميلليون جانە 12,4 ميلليون دوللار تابىس تاپقان. ال جارنامادان ۆۋدس 54 ميلليون, ميكەلسون 36 ميلليون دوللارعا كەنەلگەن. بىراق ولار دا قازىرگى ۋاقىتتا تەك جارناما ارقىلى «جان باعىپ» وتىر. ال تانىمال ەمەس گولفشىلەر تەك ترانسلياتسيانىڭ, ياعني ءتۋرنيردىڭ باستالعانىن سارىلا كۇتۋدە.
