توتاليتارلىق جۇيەدە تۋعان ءتىل تىنىسىنىڭ تارىلىپ بارا جاتقانىن جۇرەكپەن سەزىنگەن عۇلاما جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆ: «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەپ بەكەر ايتپاعان بولار. ءيا, بەسىك ءبىز ءۇشىن كيەلى.
بەسىكتەن بەلى شىعىپ, تام-تۇمداپ ءتىل قاتا باستاعان بالاعا ەل ەرتەگىلەرىن ايتىپ, ساناسىنا توقۋ, ەستەلىككە باۋلۋدىڭ ونەگەسى ەمەس پە! دانا بابالارىمىز ۇرپاق بويىنا باتىرلار جىرىمەن ەرلىك رۋحتى سىڭىرە ءبىلدى. اسىرەسە وسكەلەڭ ورەنگە ۇلكەندى سىيلاۋ ونەگەلى ءۇردىس ەكەنىن ۇقتىردى. «ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت» كورسەتۋ كوزى قاراقتى ازاماتتارعا ءتان اسىل قاسيەت دەپ قاپەرىنە سالۋمەن بولدى. اعا بۋىننىڭ اقىلىن تىڭداۋعا, العىسى مەن باتاسىن الۋعا باۋلىدى. ماسەلەن, قازاقتا «بالانى قارىنعا قوسساڭ, دانا بولار» دەگەن دۋالى ءسوز بار. تەككە ايتىلماعان تەكتى ءسوز. كوپتى كورگەن كونەكوز قاريالاردىڭ قاناتتى سوزدەرىن قۇلاعىنا قۇيىپ وسكەن بالانىڭ وي-ءورىسى وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا وق بويى وزىق بولاتىنىن بىلگەن بابالارىمىز ارتىنا ەرگەن ۇرپاعىن القالى جيىنداردان قالدىرماي, ءۋالى سوزدەردىڭ ۋىزىنان ءدام تاتقىزىپ وتىرۋدى ءسىڭىستى داستۇرگە اينالدىرعان عوي. بىلە بىلگەنگە بۇل – ورەلى ونەگە. ال قازىرگى كەزدە وسىناۋ ءۇردىس مۇلدەم كەمشىن تارتىپ كەتتى. ۇلكەندەردىڭ ۇلاعاتتى سوزىنە قۇلاق اسىپ وتىراتىن بالا كوپ كوزگە تۇسە بەرمەيتىنى اقيقات.
حالقىمىزدا «باتامەنەن ەل كوگەرەر» دەگەن تاعى ءبىر تاعىلىمدى ءسوز بار. ەڭسەلى ءىس باستاردا ەڭ الدىمەن ۇلكەننىڭ باتاسىن الۋ كەرەك دەگەن ءسوزدى كوكەيگە قوندىرعان كورەگەندەرىمىز كەيىنگى ۇرپاقتىڭ كەلەشەگى كەمەل بولۋىن كوكسەسە كەرەك-ءتى. وسى رەتتە لۇقپان حاكىمنىڭ بالاسىنا بەرگەن باتاسى مەن قولعا سۋ قۇيىپ, العىس ارقالاعان بالانىڭ ءومىرى ۇزاق ءارى باقىتتى بولادى دەگەن عيبراتتى ءسوزى بارشانىڭ ەسىندە بولار. ونىڭ ءوزى وشپەس ونەگە بولماق.
ءيا, اتادان قالعان ۇلكەندى سىيلاۋ ءۇردىسى ۇرپاق بويىنا ۇلاعاتتى ءتالىم دارىتۋ مەن ادامي قاسيەتتەردى ءسىڭىرۋدىڭ قاينارى دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز.
قايماعى بۇزىلماعان ءبىزدىڭ ماڭعىستاۋدا قازىرگى تاڭداعى اۋىل-ايماقتاردا سان عاسىرلىق تاريحى بار سالت-داستۇرلەرىمىزدىڭ ساقتالعان تۇرلەرى جەتەرلىك.
اسىرەسە قاريالارىمىزعا سىي-قۇرمەت كورسەتۋ ءوڭىن وزگەرتە قويعان جوق. وسى ورايدا ونىڭ ءبىر ءتۇرى جايىندا وي تۇيىندەپ كورەلىك. قازاق شاڭىراعىنىڭ قاي-قايسىسىنا بارساق تا ءۇيدىڭ ۇلكەنىنە, نە كەلگەن قوناعىنا كىشىلىك ىزەتپەن ءىلتيپات كورسەتكەن بالالاردى وتە ءجيى كەزدەستىرەمىز. اسىرەسە, ولاردىڭ يىققا ورامال ءىلىپ, قولعا سۋ قۇيۋعا دەگەن قۇلشىنىستارىنا سۇيسىنەسىڭ. مۇنداعى ويلارى ۇلكەننىڭ باتاسىن جانە العىسىن الۋ ەكەنىن بايىپتاي بەرىڭىز. «تاۋداي جىگىت بول», «راحمەت, بالام, كوپ جاسا», «دەگەنىڭە جەتە بەر» دەپ ايتىلاتىن تىلەك-باتالاردى ەستىگەندە كىمدە بولسا مارقايىپ قالادى. مىنە, ءبىزدىڭ اتا داستۇرگە ارقا سۇيەگەن ۇرپاقتىڭ ىزگىلىكتى ءىسى وسىنداي بولادى. بىراق وكىنىشكە قاراي, سوڭعى جىلدارى سول ونەگە قالالىق جەرلەردە سولعىن تارتتى. بۇعان بىزگە مۇلدەم جات باسقا مادەنيەتتىڭ ەل تىرشىلىگىنە دەندەپ ەنۋى سەبەپ بولىپ جاتقانى شىندىق. ءبىزدىڭ ايتارىمىز, بابادان قالعان باي قازىنا – ءداستۇرىمىزدى يماندىلىق, ادامگەرشىلىك نەگىزدە ساقتاۋ, حالىقتىق قالپىمىزدى ساقتاۋدىڭ بىرەگەي جولى ەكەندىگىن ەستەن شىعارمايىق, اعايىن.
اللابەرگەن قونارباەۆ,
«ماڭعىستاۋ وبلىستىق ءدىني اقپاراتتىق تالداۋ ورتالىعى» كمم باسشىسىنىڭ ورىنباسارى
اقتاۋ
