تانىم • 30 ناۋرىز، 2020

بەتپەردە كيگەن كوكتەم

622 رەتكورسەتىلدى

1.

كۇشەيتىلگەن كارانتيندەگى قالا. ون بەسىنشى كۇن. سۋرەت: رەداكتسيا تەرەزەسىنەن قاراعانداعى كورىنىس. ساعات 15:24. دۇيسەنبى. دۇيسەنبى – پارسى ءسوزى، ەكىنشى كۇن دەگەن ماعىنا بەرەدى ەكەن. ال ءبىز ونى ءبىرىنشى كۇن دەيمىز. اعىلشىن ءتىلدى مەملەكەتتەردە ۋيكەند دەگەن ۇعىم بار، بىزدىڭشە – دەمالىس كۇندەرى. بىراق، ولارداعى ۋيكەندتە مەرەكەلىك سيپات بار. وتباسىنا ارنايدى، قوناققا بارادى، وسى كۇندى جوسپارلايدى. بىزدە، جاي عانا دەمالىس كۇندەرى. قالاۋىمىزشا شاشىپ-توگىپ جۇمسايمىز كۇندى. سونى اپتاقىر (اپتانىڭ اقىرى) دەۋگە دە بولاتىن شىعار، الايدا سۇيكىمسىز ەستىلە مە، ءبىرتۇرلى. ەسەسىنە، وزگەشە ماعىنا ۇستەيدى. سول دەمالىستان شارشاپ شىقتىق، ەشتەڭە ىستەمەي، ويدان، ۋايىمنان. كۇن سايىنعى پاندەميا كورسەتكىشتەرىنەن. كىتاپ وقىعان بولدىم، جازعان بولدىم. وقىعانىم – ويىما قونبادى، جازعانىم – كوڭىلىمنەن شىقپادى.

اۋا تەمپەراتۋراسى 4 گرادۋس. بۇگىن كوكتەمدىك كۇرتەشەمدى كيىپ شىقتىم. ونىڭ ءتۇسى – حاكي. ول دا پارسى ءسوزى. بۇرىن ءساندى بولاتىن. بۇرىن دەگەن قاشان؟ 25-ءشى قاڭتارعا دەيىن بە؟ ۆيرۋس انىقتالعان العاشقى كۇننەن كەيىن دۇنيە وزگەرىپ كەتكەندەي. ۋاقىت باسقاشا سەزىلە مە، قالاي ءوزى... بيىلعى ءساندى تۇستەر – اق، قارا، كوك، سۇر. بەتپەردەنىڭ تۇستەرى. كوڭىل كۇيدىڭ ءتۇسى.

قار جاۋ ىقتيمالدىعى 10 پايىز. قىس بويى قۇشىرلانا، قۇمارلانا جاۋدى. قالانى قالىڭ قار باسقاندا بىزدەر قار ادامى سەكىلدى جۇردىك. كوكتەم شىققاندا قاسات قار ەرىمەي كوپ جاتاتىن شىعار دەپ قاۋىپتەنگەن ەك، نە دەگەن اڭعال قاۋىپ؟!..  قاۋىپتىڭ ءبارى وسىنداي بەيكۇنا بولسا عوي، شىركىن.

ىلعال – 53 پايىز. جەل ساعاتىنا 14 شاقىرىم جىلدامدىقپەن سوعىپ تۇر. سارىارقانىڭ جەلى. كوڭىلىڭ الابۇرتىپ، ىشتەي الدەنەنى اڭسايسىڭ، الدەنەگە ۇمتىلاسىڭ. قايدا؟! ولەڭ وقىعىڭ كەلەدى. كىمگە؟! ارقانىڭ جەلى الاڭعاسار عوي، اقىنعا ۇقسايدى. الىپ-ۇشىپ تۇرادى.

پۋشكين، ەكەۋمىزدىڭ قاتار ەكەنىمىزدى ەسكەرىپ، ساشا دەۋگە دە بولاتىن شىعار، 1827 جىلى ىندەت جايلى جىر «جازىپتى». جازسا، جازعان بولار، بىراق الەۋمەتتىك جەلىدە جەلدەي گۋلەپ تاراعان ولەڭ – ورىستىڭ ەمەس، ءبىزدىڭ اقتوبەلىك پۋشكيندىكى بولىپ شىقتى. اق بەسىگى اقتوبە بولعان كورنەكتى اقىن وتەجان نۇرعاليەۆتى كەزىندە «قازاقتىڭ پۋشكينى» اتاعان، ولەڭ اۆتورى، ارينە، ول ەمەس – الەۋمەتتىك جەلىدە ۋلي گريمم دەگەن بۇركەنشىك اتپەن تانىلعان قازاق ەكەن. سول ولەڭدى بۇكىل رەسەي وقىدى.

ادەبيەت – الەم جايلى ءوز سوزىڭمەن اڭگىمەلەپ بەرۋ. ءوزىڭ تۋرالى دا. كەيدە ءوزىڭ تۋرالى ايتقاننان وزگەلەر تۋرالى ايتقان جەڭىل. سەبەبى، نە ايتۋ كەرەك ەكەنىن بىلەسىڭ. سولاي ما؟ تاڭەرتەڭ فەيسبۋكتە اقىن امانحان ءالىم ۇلى فرەندتەرىنەن «وتكەن ەستەلىكتەردى قالاي تابۋعا بولاتىن» سۇرادى. تاڭعى 09.00-دە. ەشكىم جاۋاپ بەرىپ ۇلگەرگەن جوق. ءبىر ساعاتتان كەيىن بۇل الەمنەن كەتىپ قالدى... ەستەلىكتەردى قالاي تابۋعا بولادى؟ اقىن ءوتتى ومىردەن. قازاق ادەبيەتى اۋىر قازاعا دۋشار بولدى. قازاق دالاسىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جۇزدەگەن اقىندار، اسىرەسە جاستار قازىر الماتىعا اعىلىپ بارا جاتار ەدى. اقىنعا توپىراق سالۋعا. تولەگەننىڭ باسىندا تۇرعان مۇقاعاليداي. بىراق...

بەتپەردە كيگەن كوكتەم. الدەنەدەن جاسقاناتىنداي. ءجۇزىن جاسىراتىنداي، شىعىستىڭ سۇلۋلارى سەكىلدى. ۇيالشاق، كىنامشىل بويجەتكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار