دەليدى دۇرلىكتىرگەن جاعداي كەزىندە اسىرە ۇلتشىلدىققا بوي الدىرعان حيندۋستار بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان مۇسىلمانداردى ۇرىپ-سوعىپ, تىرىدەي ورتەپ, قورلىق كورسەتكەن. سونداي-اق باسبۇزارلار مۇسىلماندارعا تيەسىلى عيماراتتاردىڭ ءبارىن ورتكە وراعان. قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپى اتالعان وقيعانى مۇسىلماندارعا كورسەتىلگەن قىسىم دەپ باعالاپ وتىر.
وقيعا قالاي باستالدى؟ وتكەن اپتادا ەل ۇكىمەتى ازاماتتىق تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداعان بولاتىن. سوعان سايكەس, ۇندىستانعا كورشى پاكىستان, بانگلادەش جانە اۋعانستاننان 2014 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن كوشىپ كەلگەن وزگە ءدىن وكىلدەرىنە ازاماتتىق الۋ جەڭىلدەتىلدى. بۇل تىزىمگە نەگىزىنەن يندۋيستەر, سيكحتار, بۋدديستەر, حريستياندار سەكىلدى بىرنەشە ءدىن وكىلدەرى كىرگەن. الايدا مۇسىلماندارعا مۇنداي جەڭىلدىك قاراستىرىلماعان.
بۇعان, ارينە يسلام ءدىنىن ۇستاناتىندار قارسىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا بانگلادەشتەن كەلەتىن حيندۋستاردىڭ ازاماتتىق الۋىنا نارازىلىق ءبىلدىردى. وسى ءساتتى پايدالانعان حيندۋستاردىڭ اسىرە ۇلتشىلدارى بەيبىت تۇردە كوشەگە شىعىپ, ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن مۇسىلمانداردى ۇرىپ-سوعۋدى باستاپ كەتكەن.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا تاراعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, ءۇندىستان استاناسىندا 4 كۇنگە سوزىلعان قىرعىن كەزىندە مەشىتتەرگە وت قويىلىپ, مۇسىلماندار ۇيلەرىمەن قوسىپ ورتەلىپ, كوشەدە قولعا تۇسكەنى اياماي جازالانعان. باسبۇزارلار كوشەدەگى عيماراتتاردى, كولىكتەردى تالقانداپ, توناعان. The Guardian باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنە ساي, قاستاندىق كەزىندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى حيندۋ باسبۇزارلارىنا كومەكتەسىپ, ءتىپتى مۇسىلماندارعا كۇش كورسەتۋگە بەل شەشىپ كىرىسكەن كورىنەدى.
مۇسىلمانداردىڭ بەيبىت شەرۋگە شىققانىن جوعارىدا ايتتىق. ولاردىڭ كوشەگە شىعۋى تاياۋدا وتكەن جەرگىلىكتى سايلاۋدا ورنىنان ايرىلىپ قالعان Bharatiya Janata پارتياسى كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى كاپيل ميشراعا ۇناعان جوق. اسىرە ۇلتشىلداردىڭ ءپىرى سانالاتىن ول «ەگەر كوشەنى بوساتپاسا, ءبىز ولاردى قۋىپ جىبەرەمىز» دەپ ۇندەۋ تاستادى.
ودان قالا بەردى, الەۋمەتتىك جەلىدە مۇسىلماندار حيندۋستارعا قارسى باس كوتەرمەك ەكەن دەگەن وسەك جەلدەي ەسكەن كورىنەدى. قان قىزىپ تۇرعاندا ادام شىندىق پەن وسەكتى ايىرسىن با؟ حيندۋستار مۇسىلماندارعا ء«وز ورنىن كورسەتىپ, ساباق بەرۋ» ءۇشىن ىسكە كىرىسكەن. كوزىنە قان تولعان باسبۇزارلار مۇسىلمان ەركەكتەردەن بولەك, ايەلدەر مەن بالالاردى دا اياماعان كورىنەدى. The Guardian باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, ولار ەكىقابات ايەلدى دە ۇرىپ, ىشىنەن تەپكىلەگەن.
دەگەنمەن حيندۋستاردىڭ ءبارى قىرعىن سالدى دەۋدەن اۋلاقپىز. كەيبىرى مۇمكىندىگىنشە قولىنان كەلگەن كومەگىن اياماعان. ماسەلەن, ءوز ەسىمىن ايتپاۋدى وتىنگەن ءبىر حيندۋس 7 مۇسىلمان وتباسىن ۇيىنە جاسىرىپ, قىرعىننان امان الىپ قالعان. ال سيكح ءدىنىن ۇستاناتىن ءبىر ازامات موتوتسيكلىمەن 70-كە جۋىق مۇسىلماندى قاۋىپسىز جەرگە تاسىعان. The Guardian گازەتىنە سۇحبات بەرگەن ول «بۇل ارەكەتىمدى ادامگەرشىلىك ءۇشىن ىستەدىم», دەپ اعىنان جارىلىپتى.
جالپى, ۇندىستانداعى ءدىني قاقتىعىس كۇنى كەشە باستالعان جوق. 1947 جىلى مەملەكەت ەكىگە ءبولىنىپ, پاكىستان قۇرىلعالى بەرى ەكى ميلليونعا جۋىق ادام قازا تاپتى. بىرنەشە رەت مۇسىلماندار مەن حيندۋستار قاقتىعىستى. ماسەلەن, 1992 جىلى مىڭداعان حيندۋس كوشەگە شىعىپ, مۇسىلمانداردى «تارتىپكە شاقىرىپ», بابىردىڭ مەشىتىن قيراتقان. بۇدان بولەك, كاشميردىڭ ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن شەشىلگەن جوق.
ايتپاقشى سول كەزدەگى وقيعانى ۇيىمداستىرعان حيندۋس ۇلتشىلدارىنىڭ Bharatiya Janata پارتياسى بولاتىن. قازىرگى تاڭدا اتالعان پارتيا ەل باسقارىپ وتىر. اسىرەسە 2014 جىلى نارەندرا مودي ۇكىمەت تىزگىنىن قولىنا ۇستاعالى بەرى شيەلەنىس ودان ءارى ۋشىعا ءتۇستى.
Bharatiya Janata پارتياسى ءۇندىستان حيندۋستار ءۇشىن دەگەن ۇستانىمعا سەنەتىنى بەلگىلى. ەل تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتار ءدىني ازشىلىقتى قۋعىنداپ كەلەدى. وسىلايشا مۇسىلماندار ۇندىستانداعى ەكىنشى سورتتى ادامعا اينالعان.
ن.ءموديدىڭ قاندى قىرعىن جاسادى دەپ ايىپتالۋى بۇگىن ەمەس. ونى 2002 جىلى بۇعان دەيىن گۋجارات پروۆينتسياسىن باسقارىپ تۇرعاندا مىڭنان استام ادام ولىمىنە اكەلگەن سەكتالىق قاقتىعىستى باستاۋعا اسەر ەتكەن دەپ ايىپتايدى. قازا تاپقانداردىڭ 800-گە جۋىعى مۇسىلماندار. ايتسە دە, ن.مودي وزىنە تاعىلعان ايىپتىڭ ءبىر دە بىرىنە كەلىسپەيدى. 2012 جىلى ءۇندىستاننىڭ جوعارعى سوتى ونى اقتاپ تا شىققان-دى. ايتسە دە, حالىقارالىق قوعامداستىق ەلدەگى مۇسىلمانداردى قۋدالاعانىن كەشىرە العان جوق. سوندىقتان شىعار, وعان اقش-قا كىرۋگە تىيىم سالىنعان.
قىسقاسى, ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا دەليدىڭ دۇرلىگۋىنە ءدىني الاۋىزدىق سەبەپ بولدى. ازىرگە بۇل ماسەلەنىڭ تۇبەگەيلى شەشىلە قويۋى ەكىتالاي. ءۇندىستان استاناسىنداعى وقيعا ءبىر نارسەنى انىق اڭعارتتى. اسىرە ۇلتشىلدىق – قوعامنىڭ تىنىشتىعىنا تونگەن ۇلكەن قاۋىپ.
