اباي ەشۋاقىتتا ءوز باسىنىڭ جاي-كۇيىنە الاڭداماعان. ونىڭ جانىن جەگەن جۇرتتىڭ قامى بولدى. «مولاسىنداي باقسىنىڭ...» دەگەندە, ءوزىن ايتىپ وتىرعان جوق, ەلدىك ەڭسەنى كوتەرۋدى قاپەرىنە الماي ەنجار كۇي كەشە بەرۋگە بەيىل قازاقتى ايتىپ وتىر. «تىم بولماسا كەتتىڭ عوي, مال باعا الماي» دەپ تە جانىن جەيدى. ەندى ايتايىقشى, اباي اڭساپ, ارمانداپ, ايتىپ كەتكەن قازاقتىڭ جانى قانشالىقتى وزگەردى؟ «جۇرت ايتسا بولدى, كوپ ايتسا كوندىنىڭ» قاي جاعىندامىز؟ الەمدى الاڭداتقان بۇگىنگى الماعايىپ زاماندا مەملەكەتىمىزدىڭ قۇرىلىمىنا, رۋحاني جاڭعىرتۋ مۇراتىنا تىكەلەي سەپتىگى تيەتىن حالىقتىق ەڭ باستى قۇندىلىقتارى – اقىل-پاراسات, ار-ۇيات, نانىم, يمان, قوعامدىق سانا مەن مۇددە, وركەنيەت دەپ كەلەتىن دۇنيەنىڭ ۇشار بيىگىنە بەت الىسىمىز اباي جان دۇنيەسىنىڭ رەفورمالىق سۇرانىمىنا جاقىنداي ءتۇستى مە, الدە ءبىز ءالى كۇنگە «باياعى جارتاس ءبىر جارتاستان» ۇزاپ كەتە الماي ءجۇرمىز بە؟ پرەزيدەنتتىڭ كوكەيىندە ءدال وسى سۇراقتىڭ جۇرگەنى كۇمانسىز. اباي تاعىلىمدارىنا دەن قويۋى دا سوندىقتان. پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا: «... ونىڭ عيبراتتى عۇمىرى مەن شىنايى شىعارماشىلىعى قازاق حالقىنا عانا ەمەس, جاھان جۇرتىنا دا ۇلگى-ونەگە» دەيدى. اباي داۋىرىندە تانىم-پايىم دەڭگەيى الەمدىك اينالىمدا بولعاندا قازاقتىڭ ۇلى پەرزەنتىن «ادامزاتتىڭ ابايى» دەر ەدى. سول ارمانعا ءسىرا ءبىرتابان جاقىنداي تۇسكەن دە سياقتىمىز. «ويتكەنى, – دەيدى قاسىم-جومارت توقاەۆ – اقىننىڭ مۇراسى بۇكىل ادامزات بالاسىنىڭ رۋحاني ازىعى». وزىمىزدە دە, وزگە ەلدەردە دە ۇلى ويىشىلدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي ءتۇرلى شارالاردىڭ ءوتىپ جاتۋى سوعان دالەل. الايدا, اقيقاتتىڭ بەتىنە تۋرا قاراپ, قۇدايشىلدىعىمىزدى ايتا الساق, ابايدى كۇللى دۇنيەگە تانىتۋ ءۇشىن ونىڭ شىعارمالارىن ءدال ماعىناسىندا, اۋدارىپ جەتكىزۋ وڭاي بولا قويمايدى. ولاي ەكەن توي وتىسىمەن ءبارى سول باياعى ءباز قالپىندا قالا بەرەدى. بىراق وتكەن شاقتا تالاي-تالاي مىقتىلار اۋدارىپ تا جاتتى عوي. ماندىتا الماعانىن ءبارىمىز دە بىلەمىز. باتىس پەن شىعىستىڭ اقىل-ويعا, كوركەمدىك قۋاتقا تولى ءىنجۋ-مارجاندارىن, فيلوسوفيالىق پايىمدارىن وقىپ-ءبىلىپ, زەردەلەپ, تامىرىنا دەيىن تەرەڭدەپ تانىپ-تالداعان, ءتىپتى ۇلى قۇران ءىلىمىنىڭ ءوزىن عىلىمي نەگىزدەي العان ابايدىڭ جان دۇنيەسىندەگى جاڭا جانارتاۋلاردى سول قالپىندا وزگە جۇرتتىڭ جەتەسىنە جەتكىزۋ ءال-ءازىر ەڭ ءبىر اسىل مۇراتتىڭ ءبىرى. پرەزيدەنت اتاپ ايتقانداي, شەتەل قازاقتىڭ رۋحاني جانە مادەني قۇندىلىقتارىمەن اناۋ ايتقانداي تانىس ەمەس. وسىنى ويلاعاندىقتان مەملەكەتتىڭ تاپسىرماسىمەن قازاقتىڭ ءبىر شوعىر اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى الەمنىڭ 6 تىلىنە اۋدارىلىپ, انتولوگيا بولىپ باسىلىپ شىقتى. يگىلىكتى ءىس. قازاق ادەبيەتىن دۇنيەگە ناسيحاتتاۋدىڭ باعالى شاراسى. ايتسە دە, تۋاتىن سۇراق: اۋدارما ساپاسى قانداي؟ كەيبىر اۆتورلاردىڭ ايتۋىنشا اڭگىمەسى كوپ. سونىڭ ىشىندە ءتۇسىنىپ اۋدارماعان. نەعىلسا دا, كوش جۇرە تۇزەلەر. ابايعا كەلگەندە بۇلاي جۇباتۋ جونگە كەلمەيدى. ەل پرەزيدەنتى ءوز ماقالاسىندا ابايدى قالاي باعالادى, قالاي تانىدى, اۋدارما سول ۇدەدەن شىعۋعا ءتيىس. ول ءۇشىن اسا مىقتى دەگەن اۋدارماشىلار ىرىكتەلىنۋى قاجەت. بىلگەنگە, ابايدىڭ الەم تىلىنە الەمدىك دەڭگەيدە اۋدارىلعانى – وتكىزىلەتىن تويدىڭ تاريحي وقيعالارىنىڭ بيىگى, مەملەكەتتىگىمىزدىڭ ابىرويى بولاتىنىن اتاپ ايتپاسقا بولمايدى.
ءبىز وزىق ەلدەر قاتارىنا قوسىلامىز دەگەندى ءجيى ايتامىز. ابايدىڭ كوكسەگەنى دە وسى بولدى عوي. جوباسىن ايتتى, جولىن كورسەتتى. وقىعان ەلدىڭ عانا وزا الاتىنىن مەڭزەدى. «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ ەسكەرتتى. تاپتاۋرىن ومىردەن تارتىنۋدىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەدى. سول اباي بىزگە نەنى اماناتتادى. پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا ولاردى اتاپ ايتتى. ءبىز دە قايتالايىق. سونىمەن اباي بىزگە نەنى اماناتتادى؟ اباي بىزدەن نەنى تالاپ ەتتى؟ اباي بىزدەن نەنى كۇتىپ ەدى؟ اباي ەلدىڭ قاي ىسىنە ءسۇيسىنىپ ەدى؟ سول سۇيىنگەن ىسىنەن ۇيرەنە الدىق پا؟ اباي قازاقتىڭ قاي ىسىنە كۇيىنىپ ەدى؟ سول كۇيىنگەن ىسىنەن جيرەنە الدىق پا؟..
ساناڭىز, 5 اسىل جانە 5 دۇشپان. العاشقىسىن جۇزەگە اسىرىپ, سوڭعىسىنان بويدى قاشىرا الدىق پا؟ قالىڭ قازاققا قوياتىن سۇراق. قازاق ۇلتىنىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ, مەملەكەتتىڭ وركەنيەتتىلىگى, ينتەلەكتى ۇلت ماسەلەسى جاڭا قازاقستاننىڭ تۇراقتى ماقسات-مۇراتىنا اينالىپ وتىرعاندا اباي ايتىپ قالدىرعان اماناتتار ءار قازاقتىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىنە اينالۋى مىندەتتى. ۇلى اقىننىڭ 175 جىلدىعى قارساڭىندا ونى تانۋدىڭ شارالارى بارلىق جەردە ءوتىپ جاتقانى بەلگىلى. وندا نە ايتىلىپ, نە قويىپ جاتىر ءوزى؟ اباي ۇلى اقىن, عۇلاما ويشىل, فيلوسوف... مىنانداي ولەڭى بار, اناداي قاراسوزى بار... بىلگەنگە ارقايسى جەكە تاقىرىپ, باسقوسۋدىڭ وتكىر وزەگى بولاتىن, ارقايسىسىنىڭ تانىمىن تانىتاتىن ابايدىڭ الگى اماناتتارى جايى جايىنا قالعان. بۇل يدەولوگيانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەردىڭ باقىلاۋىنا الاتىن شارۋاسى, ەگەر وزدەرىنىڭ ابايتانىمدىق دەڭگەيلەرى بولسا. يدەولوگپىز نەمەسە زيالىمىز دەپ جۇرگەندەر جاس ۇرپاقتى اباي تاعىلىمىنا بەيىمدەۋى ءۇشىن, ولار تىم قۇرىعاندا ابايدىڭ «تولىق ادام» فورمۋلاسىن ءبىلىپ, زەردەلەي الۋى ءتيىس. جاڭا قازاقستاننىڭ وزەگىن جاڭا قوعام قۇرايتىنىن ەسكەرەتىن بولساق, اباي كورسەتىپ كەتكەن ءجون-جوباعا, باعىت-باعدارعا وسى باستان كوڭىل اۋدارۋدى قامتاماسىز ەتۋ ايرىقشا مىندەت.
ابايدىڭ جان دۇنيە كەڭىستىگىندە جاسامپازدىق مۇددەسىمەن اتوي سالعان جاڭا جانارتاۋلاردىڭ جارىق ساۋلەسىنە جاقىنداي تۇسپەيىنشە ءبىز ۇلت رەتىندە قوعامنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسا الماي ابدىراپ قالا بەرەتىنىمىز ابدەن مۇمكىن. ويلانايىق. ويلانعاندا, ۇرانداۋمەن قاپتاعان شارالاردى قولپاشتاپ, جابىلا قول سوعىپ, قاراداي قارا تەر بولۋدىڭ ورنىنا اباي ارقىلى كۇللى الەمگە تانىلۋ مۇمكىندىگى, ونىڭ ورىسىمەن ونەگەلى, وركەنيەتتى ەل بولاتىنىمىز جايلى ويلانايىق!
نەسىپبەك داۋتاي ۇلى,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
