وسى ورايدا «Altyn Oimaq» بايقاۋىندا «ۇلتتىق ويۋ-ورنەكپەن كومكەرىلگەن اكسەسسۋاردىڭ ۇزدىك ديزاينى» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز بولىپ تانىلعان گۇلميرا ءۋاليحاننىڭ قۇراق كورپە ءوندىرىسىن دامىتۋداعى ىزدەنىستەرى, ءوز كاسىبىنە دەگەن تاباندىلىعى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى.
شاعىن شەبەرحانادا وندىرىستىك جۇمىستاردى عانا ەمەس, شەبەردىڭ قولىنان شىققان كوپتەگەن قۇراق تۇرلەرىن تاماشالاۋعا بولادى. ءتۇرلى-ءتۇستى رەڭك بەرەتىن تۇسكيىز, كورپەلەر, ءتور كورپەلەر, ت.ب. بۇيىمداردىڭ سان الۋاندىعىندا شەك جوق. قىز جاساۋىنا ارنالعان بۇيىمدارمەن قاتار كۇندەلىكتى كيۋگە بولاتىن ءساندى شاپاندار, قول سومكەلەر دە وزىندىك پىشىمىمەن كوز تارتادى.
«شەبەرحاناداعى ءاربىر بۇيىمنىڭ ءوز تۇتىنۋشىسى بار. شەبەرحانانى اشقان كەزىمدە قۇراق بۇيىمدارعا سۇرانىستىڭ جوعارى بولاتىندىعىنا كوز جەتكىزدىم. وندىرىسكە كۇندەلىكتى قايتالاناتىن قۇراقتاردى ەمەس, ەرەكشە پىشىمدەگى ۇلگىلەردى ەنگىزۋگە تىرىستىم», دەيدى گۇلميرا ءۋاليحان.
گۇلميرانىڭ بالالىق شاعى قايتا قۇرۋ جىلدارىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەندىكتەن, بالا كۇنگى ارمانىنا جولى تۇسپەدى. قارجى سالاسىنا ماماندانىپ, كوپ بالالى انا اتانىپ, ۇرپاق تاربيەسى مەن تابىس تابۋدى ۇشتاستىرا ءبىلدى. الايدا باسقا دا كاسىپتى يگەرۋىنە تۋرا كەلەدى. ەڭبەك جولىن الماتىداعى №3 تروللەيبۋس پاركىندە بۋحگالتەر بولىپ باستاپ, كەيىننەن تىگىنشىلەر ۇيىندە تىگىن ماشينالارىن ساتۋ مەنەدجەرى, ودان كەيىن ماتالار دۇكەنىندەگى جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ بۇگىنگى كاسىبىندە پايداسى بولماي قويعان جوق. «تىگىنشىلەرگە ارنالعان جابدىقتار ءبولىمىن دامىتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمدى سالا ەڭبەك ەتتىم. الايدا تابىس تۇسە باستاعان كەزدە ماعان جۇمىستان كەتۋگە تۋرا كەلدى. قىستىڭ كوزى قىراۋدا بەس بالامەن دالادا قالدىم. وسى كەزدە جولداسىم كولىگىن ساتىپ, ءوز كاسىبىمدى اشۋعا بەل بۋدىم. شاڭىراعىمىزدا ۇل بولماعاندىقتان, اتا-انام ءبىزدى ءۇيدىڭ دە ءتۇزدىڭ دە شارۋاسىنا باۋلىپ ءوسىردى. اكەم ات باپتاۋعا ۇيرەتسە, انامىز ءۇي شارۋاسىمەن قاتار كەستە تىگىپ, تىگىن كاسىبىنە باۋلىدى. مىنە, وسى وتباسى تاربيەسى مەنىڭ جەكە ءوندىرىسىمدى اشۋعا ىقپال ەتتى. شەبەرحاناعا جينالعان العاشقى بۇيىمدار ءوزىم وقىتقان جانداردىڭ كومەگىمەن جينالدى. تىپتەن ينۆەستورلارىم دا باۋلىعان جاستاردىڭ اتا-انالارى. مەملەكەتتىك, حالىقارالىق باعدارلامالاردىڭ ەشقايسىسىنان دا قولداۋ تاپپاعاندىقتان, ءار وتباسى جيناعان شاعىن قور مەنىڭ وندىرىسىمە ۇكەن قولداۋ بولدى. جينالعان 30 مىڭ اقش دوللارىنا كاسىبي تىگىن ماشيناسىن ساتىپ الىپ, اينالاسى ءبىر جارىم جىلدا بۇل قاراجاتتىڭ جەتپىس پايىزى ۇستەمەسىمەن يەلەرىنە قايتارىپ بەردىم», دەيدى گۇلميرا ءۋاليحان. شەبەرحانا ءوندىرىسىن جولعا قويۋدا كوپتەگەن قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلگەن گۇلميراعا بەسىنشى بالاسى ومىرگە كەلگەن اپتا ىشىندە بيزنەس جوسپارىن قورعاۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا كوميسسيا جوسپاردى نەگىزسىز, بولاشاعى جوق دەپ تابادى. تىپتەن كۇلە قاراعاندار دا كەزدەستى. بىراق جىگەرى مۇقالماعان شەبەر بۇل كاسىپتى دامىتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن سالىپ جۇرگەنىن بۇگىنگى ءىستىڭ ناتيجەسىنەن كورەمىز.
«قۇراق وندىرىسىندە امەريكا, تاياۋ شىعىس ەلدەرى ءۇشىن قىتايدا تىگىلەتىن ماتالار, ماقتا ماتالار پايدالانىلادى. ءار بۇيىمنىڭ دايىندالۋىنا ەرەكشە ءمان بەرەمىن. كەرەگە ىلىنەتىن بۇيىمدار مەن كورپە جابدىقتارىندا پايدالاناتىن ماتالاردىڭ وزىندىك ايىرماشىلىعى بار. تىگىسىنە, تۇستەردى دۇرىس تاڭداۋ دا ىجداعاتتىلىقتى تالاپ ەتتى. قۇراق قيىقتارىن قيىستىرۋ قول جۇمىسى عانا ەمەس, ادامنىڭ ىشكى الەمىمەن ۇيلەسىم تاباتىن ءوندىرىس. سوندىقتان دا ءاربىر قۇراق بۇيىمى جانعا شۋاق سىيلايدى, ءبىر كەز تىنىعىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە تۇتىنۋشىلار قايتالانعان دۇنيەلەرگە قاراعاندا تابيعي, ساپالى بۇيىمدارعا نازار اۋداراتىندىقتان, قۇراق قۇراۋعا جوعارى تالعام مەن كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي قاجەت», دەيدى شەبەر.
قۇراق ستۋدياسىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى گۇلميرا قۇراق وندىرىسىنە ىقىلاستى جانداردى ءوزى وقىتىپ, ماماندار دايارلايدى. تىگۋگە, ساتۋعا, تىپتەن سالىق جۇيەسىنىڭ الىپپەسىن مەڭگەرگەن ماماندار ءارى قاراي ۇيدە وتىرىپ تابىس تابۋ مۇمكىندىگىنە يە بولۋدا. بۇگىندە ەكى مىڭنان استام ادامعا قۇراق قۇراۋ تەحنولوگياسىن ۇيرەتكەن گۇلميرا ءۋاليحان قازاقستان قولونەرشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى. اتاكاسىپتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋ ءۇشىن كوپتەگەن كورمەلەر, فەستيۆالداردىڭ تۇراقتى قاتىسۋشىسى. ۇنەمى ىزدەنىستەن تانبايتىن شەبەر قۇراق, ويۋ-ورنەكتى قولدانۋدا ينتەرنەت رەسۋرستارى, شەتەل ادەبيەتتەرىمەن قاتار بەلگىلى سۋرەتشى, ەتنوگراف ەرلان قوجاباەۆتان كەڭەستەر الىپ وتىراتىنىن ايتادى.
قازاقستان قالالارىنا شىعىپ, قۇراق قۇراۋ ءادىسىن وزگەلەرگە ۇيرەتۋدەن جالىقپايتىن كوپ بالالى انا, كاسىپقوي شەبەر قۇراق قۇراۋدى بيزنەس رەتىندە عانا ەمەس, باعاسى جوعارى كاسىپكە بالايدى. سوندىقتان دا ءاربىر ايەل مەڭگەرگەن كاسىپ تۇرىنە اينالسا يگى دەيدى. گۇلميرا ءۋاليحان قازىرگى كەزدە كوپ بالالى, جالعىزباستى, بالاسى ناۋقاسقا شالدىققان انالاردى وقىتىپ, ولاردىڭ ءارى قاراي جەكە كاسىبىن اشىپ كەتۋىنە دە قولعابىس جاساپ كەلەدى.
بۇگىندە يۋنەسكو حالىقارالىق ساپا سەرتيفيكاتىن يەلەنگەن ءارى قازاقستاننىڭ ۇزدىك قولونەر ۇستازى – «اسىل ۇستاز» اتالىمىنىڭ يەگەرى, گۇلميرا ءۋاليحاننىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» ەڭبەگى 2017 جىلى رەسەيدە وتكەن «تراديتسيا» قۇراق فەستيۆالىندە ماراپاتقا يە بولدى. امەريكا, ءباا, رەسەيدە, وزبەكستاندا وتكەن فەستيۆالداردىڭ قاتىسۋشىسى. 2016 جىلى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە وتكىزىلگەن فەستيۆالدا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ونەرىن تانىستىردى. «قۇراق ونەرى شەتەلدەردە جوعارى باعالاندى ءارى جوعارى سۇرانىسقا يە» دەپ اتاپ وتكەن گۇلميرا ءۋاليحان قالدىقسىز ءارى ەكولوگيالىق وندىرىسكە نەگىزدەلگەن شەبەرحانانىڭ بولاشاعى زور ەكەندىگىن ايتادى. ال وتاندىق قۇراقشىلارعا قولداۋ كەرەك. قولونەر بۇتىندەي ءبىر ۇلتتىڭ ماقتان ەتەر اتاكاسىبى ءارى تابىس كوزى. سوندىقتان دا قازاقستاننىڭ ابىرويىن شەتەلدەردە كوتەرەتىن قولونەر تۋىندىلارىن دامىتۋعا مەملەكەتتەن دە, مەتسەناتتاردان دا قولداۋ قاجەت.
الماتى
