اباي • 29 قاڭتار، 2020

اباي جولىمەن — ماجار ەلىنە

569 رەتكورسەتىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جانە ماجارستانداعى ەلشىلىكتىڭ  قولداۋىمەن ۆەنگريا استاناسى بۋداپەشت قالاسىندا، تۇركى كەڭەسىنىڭ ماجارستانداعى سالتاناتتى كەڭسەسىندە «اباي وقۋلارى» اتتى اۋقىمدى شارا وتكىزدى.

اتالعان باسقوسۋعا ماجارستان تاراپىنان كەلگەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى، اتاپ ايتقاندا ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى كەڭەسشىسى، پەن-كلۋب پرەزيدەنتى، اقىن گەزا سەچ، «بارىس» قازاق-ماجار قورىنىڭ پرەزيدەنتى اندراش گال، ماديار-تۇران» قورىنىڭ پرەزيدەنتى بيرو اندراش، ماجارستان عىلىم ااكادەمياسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى اگنەش كەلەچەني، سونداي-اق قازاقستاننان بارعان دەلەگاتسيا وكىلدەرى قاتىستى.

شارانىڭ شىمىلدىعىن قازاقستاننىڭ ۆەنگرياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى جانىبەك ابدىراشەۆ اشىپ بەردى. «ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستان بولەك رۋحاني الەمىمىزدە دە ۇلكەن بايلانىس بار. بۇگىن اباي اتامىزدىڭ مەرەيتويى اياسىندا وسى ساباقتاستىق ءتىپتى تەرەڭدەي ءتۇستى دەۋگە بولادى. بۇعان دەيىن 2014 جىلى حاكىمنىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى بوي كوتەرىپ، «استانا» اتتى كوشە اشىلعان بولسا، 2017 جىلى كلاسسسيك جازۋشىمىز مۇتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانى ەكىنشى مارتە ماجار تىلىندە قايتا باسىلىپ شىقتى. اتالعان ەڭبەكتىڭ تۇساۋىن وسى مەرەيتوي اياسىندا كەسۋدى ءجون كوردىك. ەڭ ءبىرىنشى باسىلىم 1956-1958 جىلدارى جارىققا شىققان بولاتىن. الداعى ۋاقىتتا «اباي» ورتالىعىن ەلشىلىكتىڭ جانىنان ەرەكشە ەتىپ اشۋ جوسپارلانىپ وتىر»، دەدى ەلشى ج.جاراسقان ۇلى.

1

ماجارستان مەن قازاق دالاسىن مىڭداعان جىلداردىڭ باي تاريحى بايلانىستىرىپ جاتىر. ءوز سوزىندە اقىن گ.سەچ ەكى ەل اراسىنداعى تاريحي ساباقتاستىق تۋرالى ايتا كەلىپ، اباي تويىنىڭ ەجەلگى قىپشاقتار مەكەندەپ وتىرعان ماجارستاندا بايراق كوتەرۋى جاڭا تاريحتىڭ باسى ەكەندىگىن جەتكىزدى. «ماجارلار الىستاعى تۇركى حالىقتارىنان اجىراپ قالعانىنا مىڭ جىلداي بولادى. بۇل جەردە گەوگرافيالىق جاعىنان ەمەس، مادەني-رۋحاي تۇرعىدان دا ءبىرشاما الىستاعانىمىزدى ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇگىندە جاھانداستىرۋدىڭ زور ىقپالىمەن باۋىرلاس حالىقتار ءبىر-بىرىمەن قايتا تۇتاسىپ، كوبىرەك كەزدەسىپ، ماعلۇماتتار الماسقانىمىز ءجون. ازياداعى تۇركى تەكتەس ەلدەردىڭ اۋىز ادەبيەتىندەگى، دالا فيلوسوفياسىنداعى، سالت-داستۇرلەرىندەگى ماجارلارمەن ورتاق قۇندىلىقتاردى قايتا جاڭعىرتۋ ءبىزدىڭ كيەلى پارىزىمىز دەر ەدىم. باسقا ەلدەرگە قاراعاندا ءبىزدىڭ ازياداعى تامىرىمىز  قازاق حالقىن  وتە جاقىن تۇتامىز. بۇل رەتتە اباي تاعىلىمى ۇلكەن دانەكەر»، دەدى گەزا سەچ.

جيىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى، اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت، ابايتانۋشى بەلگىلى عالىم، اكادەميك تۇرسىن جۇرتباي، م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر  ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ، ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ باسشىسى ءۇمىتحان داۋرەنبەكقىزى بايانداما جاساپ، ەكى ەل اراسىنداعى ايرىقشا قارىم-قاتىناسقا جان-جاقتى توقتالىپ ءوتتى.

1

كەزدەسۋدىڭ ەڭ ەرەكشە ءساتى بۋداپەشتتەگى لاكيتەلەك ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ لەكتورى، ماجارلارعا قازاق حالقىن العاش تانىستىرعان عالىمداردىڭ ءبىرى يشتۋان قوڭىر ماندوكيدىڭ جارى وڭايشا ماقسىمقىزى حاكىم مەرەيتويىنا شاشۋ رەتىندە شاكىرتتەرىنە اباي اندەرىن ورىنداتىپ، «اداي» كۇيىن شەرتكىزگەنى بولدى. وزدەرىن ەجەلگى قىپشاقتاردىڭ بۇگىنگى ءناسىلىمىز دەپ تانىستىرعان پالگو تاماش، حۋستەي زولتاك، شونپاي ءداۋىت ەسىمدى قانداس باۋىرلارىمىزدىڭ كوزدەرىندەگى قازاققا دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىك پەن جاقىن باۋىرلاستىقتى ەلەمەي ءوتۋ مۇمكىن ەمەس.

سونداي-اق شارادا سەگەد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇستازى، التايستيكا كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى راۋشان مۇقىشەۆا اباي شىعارماشىلىعى تۋرالى ايتا كەلىپ، حاكىم مۇراسىن ماجار ەلىندە ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن اتاپ ءوتتى. 2015 جىلى باس اقىنىمىزدىڭ 170 جىلدىعىنا وراي «اباي وقۋلارى» وتسە، بيىل دا بىرقاتار جۇمىس ابايتانۋ الەمىن اينالىپ وتپەيتىندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.

7

شارا بارىسىندا بۋداپەشتىڭ سەچەني اتىنداعى ۇلتتىق كىتاپحاناسىنا اباي مۇرالارىنا قاتىستى كوپتەگەن ەڭبەك سىيعا تارتىلىپ، قازاقستاننان بارعان دەلەگاتسيا ەلشىلىكپەن بىرگە ۇلى اقىننىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويىپ، بابا رۋحىنا تاعزىم ەتتى.

1

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان اۋرۋ

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

ۇعىنا بىلگەنگە – ۇلت تاعدىرى

ساياسات • بۇگىن، 06:57

كوڭىلگە مەدەت بولعان ماقالا

رۋحانيات • بۇگىن، 06:56

54 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:39

ەل بولىپ ەڭسەرەمىز

ساياسات • بۇگىن، 06:20

بۋمەرانگ

رۋحانيات • بۇگىن، 05:54

قورعاۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت

ايماقتار • بۇگىن، 05:46

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان سىرقات

ايماقتار • بۇگىن، 05:43

اقيرەكتە – ارىستان باب...

تانىم • بۇگىن، 05:33

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار