تەحنولوگيا • 27 قاڭتار، 2020

ۋاقىتى كەلگەن يگىلىك

66 رەت كورسەتىلدى

«ايشىلىق الىس جەرلەردەن، كوزدى اشىپ-جۇمعانشا، جىلدام حابار العىزدى» دەپ ءبارىمىز جاتتاپ وسكەن ىبىراي ولەڭىنىڭ ايتپاعى راسقا اينالدى. بۇگىنگى اقپاراتتىق تەحنولوگيا، جالپى ءبىز جاپپاي قولعا العان تسيفرلى جۇيەگە كوشۋ – وسى، ياعني ول تەك حابار الماسۋعا قاتىستى ەمەس، اۋقىمى كەڭ. 

ىبىراي ۇستاز ولەڭىنىڭ اقيقاتقا اينال­­ۋى دا دۇرىس، سەبەبى ول ارعى باستاۋىن قا­سيەتتى دىنىمىزدەن العان. ويتكەنى سۇ­­لەي­مەن پايعامباردىڭ شاقىرتۋىمەن جول­عا شىققان ءسابا ەلىنىڭ بيلەۋشىسى بال­قيس پاديشانىڭ ءوزى قاتتى ۇناتاتىن، ءتىپتى ساپارعا شىعاردا ەڭ قيىن دا قۇپيا جەرگە تى­عىپ، كىلتىن وزىمەن بىرگە الىپ جۇرەتىن اشە­­كەيلى تاعى ادامنىڭ وزىق ءىلىمى ار­قى­لى پاديشادان بۇرىن سۇلەيمەن پاي­­عام­بار الدىنا جەتكىزىلەتىنى، ونىمەن بىرگە ءسابا ەلىنىڭ سارايىنداعى دىبىس، شۋلاردىڭ دا بىرگە كەلگەندىگى تۋ­را­لى مۇعجيزا بار. بۇدان عالىمدار قا­زىرگى تاڭداعى دىبىس پەن بەينەنى، ىبىراي ايتپاقشى، «كوزدى اشىپ-جۇم­عان­شا» اراقاشىقتىققا قاراماي جىلدام ال­دى­رۋ­عا يشارا بولعاندىعىن، بولا­شاقتا زاتتى، بۇيىمدى دا وسىلايشا جىل­دام الدىرۋ قولجەتىمدى بولۋى مۇم­كىن ەكەندىگىن تۇس­پالدايدى.

ۋاقىتى كەلگەندە اركىم-اق زاماناۋي تالاپ­تارعا لايىقتى بەيىمدەلىپ، زامانعا ساي جە­تىستىكتەرمەن قارۋلانا باستايدى. ءبىزدىڭ تسيفرلى جۇيەگە كوشۋىمىز بۇگىنگى تاڭ بيىگىندە – قاۋىرت جۇمىس، ماڭىزدى مىندەت، ال تۇپتەپ كەلگەندە ول – ۋاقىتى كەل­گەندە بولماي تۇرمايتىن زامان تالابى، وزىق ويلى، ءىلىمى تەرەڭ ادامزات ۇرپاعى تۇتىنۋى ءتيىس يگىلىك.

 ماڭعىستاۋدىڭ الەۋەتى

ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتى جانىن­داعى تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ ءبولى­مى­نىڭ جەتەكشىسى ادىلەت قياسوۆتىڭ ايتۋىنشا، 2018 جىلى ايماقتا تسيفرلى تەحنولوگيالار بەس باعىتتا ەنگىزىلدى. ءوڭىردىڭ 89 دەن­ساۋلىق ساقتاۋ نىسانى 100% ينتەرنەتكە قوسىلعان. 36 مەدي­تسي­نا­لىق ۇيىم، ونىڭ ىشىندە 7 جەكە مەكەمە مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە Damumed كەشەنىمەن قام­تىل­عان بولسا، ونى 6479 مەديتسينا قىز­مەتكەرى پايدالانا­دى. ال ءبىلىم بەرۋدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىن­شا «مەك­تەپ­كە دەيىنگى ۇيىمدارعا جول­داما­نى اۆتوماتتى تۇردە بەرۋ» مەم­­لە­كەتتىك قىزمەتى وبلىستاعى بار­لىق 294 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدا تولىق ىسكە قوسىلعان. قۇنى 15 ميلليون تەڭگە تۇ­راتىن جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ەكو­نو­مي­­كالىق تيىمدىلىگى 1،5 ميلليون تەڭگەنى قۇ­رادى. سونداي-اق «mektep.edu.kz» اق­پا­راتتىق جۇيەسىنە، ياعني ەلەكتروندى جۋر­ن­الدار مەن كۇندەلىكتەر جۇيەسىنە ءوڭىر­دىڭ 147 مەكتەبى قوسىلعان. 2017 جىل­دىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ اتا-انالار مەن مۇعالىمدەرگە ارنالعان موبيلدى نۇس­قا­لا­رى ىسكە قوسىلدى. ساندىق جۇيەگە ءوتۋ جو­لىن­داعى كە­زەكتى جوبا «ماڭعىستاۋ وبلى­سى­­نىڭ باستاۋىش، نەگىزگى، ورتا، جال­پى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا تىركەلۋ» مەملەكەتتىك قىزمەتى بولىپ سانالادى. بۇل جوبا ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسىنداعى 141 مەكتەپتە بار. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ماڭعىستاۋ وب­لى­سىنىڭ «ەلەكتروندى كوللەدجى» جوباسىنا وبلىستىڭ 27 كوللەدجى قوسىلعان جانە كوللەدجگە قابىلداۋ بويىنشا قىز­مەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇ­مىس­تار اياقتالدى.

ساندىق جۇيەنىڭ قۇقىققورعاۋ، قاۋىپ­­سىز­دىك سالاسىندا ماڭىزى زور. قا­ۋىپ­سىز­دىك سالاسىندا «اقتاۋ قالا­سىن­دا بەينە­با­قىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ» جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبا بو­يىنشا قوعامدىق ورىنداردا، اۋلالاردا، سونداي-اق شاعىن اۋداندارعا كىرەتىن جانە شىعاتىن جەرلەردە، ءىرى ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا، وبلىس ورتالىعى اۋەجايىندا جانە ماڭعىشلاق تەمىر جول ستانساسىندا فوتوسۋرەت ارقىلى بەت-بەينەسىن جانە كولىكتىڭ مەملەكەتتىك نومىرلەرىن انىقتايتىن 600 كامەرانى ورناتۋ جوسپارلانعان. كامەرالاردان ال­ىنعان كەسكىندەر جەدەل باسقارۋ ور­تا­­لىعى وپەراتورلارىنىڭ باسقارۋ تاق­تالارىندا جانە جەرگىلىكتى پوليتسيا بولىمشەلەرىندە كورسەتىلەدى. بۇل يگى­لىك­تى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى 2019 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن جوس­پار­لانعان بولا­تىن. كولىك سالاسىن­دا اۋدانارالىق، وبلىس­ارالىق، قالا­ارا­لىق جانە قالالىق باعىت­تا­عى بار­لىق اۆتوبۋس پەن شاعىن اۆتو­بۋستار GPS سپۋتنيكتىك ناۆيگا­تور­­لارىمەن جابدىقتالعان، Info­Bus.kz مو­بيلدىك قوسىمشاسى جۇ­مىس ىستەيدى. اق­تاۋ­دا BusReport ديسپەتچەرلىك جۇيەسى ىسكە قوسىلدى، وعان بارلىق قالالىق جانە قالا ماڭىنداعى اۆتو­بۋستار قوسىلعان. سو­نىمەن قاتار «ەلەكتروندى تو­لەم جۇيەسى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ «ماڭ­عىس­­­­تاۋ وبلىسىنىڭ اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ» سالالىق جوباسىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا ۆاليداتورلار قاناتقاقتى رە­جىم­­­دە قالالىق مارشرۋتتاردىڭ 2 اۆتو­بۋ­سىنا ورناتىلدى.

تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سەكتو­رىن تسيفر­لاندىرۋ – اۋقىمدى شارا. اقتاۋ قالاسىندا 15 شاعىن اۋدان­دا­عى 10 كوپ­پاتەرلى تۇرعىن ءۇي «ە-شاڭىراققا» پيلوتتىق رەجىمدە قوسى­لىپ، مالىمەتتەر الماسۋ 22 سۋ ەسەپ­تەگىشتەرىنەن (ASKUV)، 11 جىلۋ ەسەپ­تەگىشتەن ونلاين رەجى­مىن­دە بەرىلۋدە (OPUT)، 13 ەلەكتر ەنەرگيا­سىن ەسەپكە الۋ قۇرالى (ASKUE) ىسكە قوسىلدى. اقتاۋدا قوسىمشا 628 ءۇي بىرىڭ­عاي اقپاراتتىق جۇيەگە قوسىلعان.

OPUT قوندىرعىسى ارقىلى تۇر­عىن­داردىڭ جىلۋ ماۋسىمىنداعى جي­ناقتارى 9،9 ميلليون تەڭگەنى قۇ­رايدى. سونداي-اق ءبىر تۇرعىن ۇيگە مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ با­قىلاۋ­شىلارىنىڭ كەلۋى 12-دەن 2 ەسەگە دەيىن ازايادى.

 – وبلىس تۇرعىندارىنىڭ تسيفر­لى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ اياسىندا ەرىك­­تىلەر اراسىنان 40 جاتتىق­تى­رۋ­شى وقى­تىل­دى. وقىتۋ حالىققا قىزمەت كور­سە­تۋ ورتالىقتارى، ورتا مەك­تەپتەر، اۋىل اكىمدىكتەرى جا­نىن­­داعى وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىق­تارى سىندى 37 پۋنكتتە وتكىزىلدى. وقۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 13 959، ونىڭ ىشىندە 4 051 – الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتار وكىلدەرى بولدى، – دەيدى ءبولىم باستىعى.

 جاڭا جوباعا قادام باستى

وڭىردە تسيفرلى جۇيەگە وتۋگە قاتىستى جۇمىستار جالعاسىن تابۋدا. بۇل، اسىرەسە مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى دەۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا ماڭعىستاۋ وڭىرىندە زەرتتەلىپ، قۇ­جات­تالعان 13 مىڭنان استام تاريحي-مادەني نىسانداردىڭ 440-تان استامى مەملەكەتتىك قورعاۋعا الىندى، ونىڭ 21-ءى رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە. 249 ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى تولىقتاي زەرتتەلگەن دەسەك، ولارعا تاس ءداۋىرى سو­ڭىن­­داعى تۇرعىن كەشەندەر، قولا ءدا­ۋى­رى مەن ەرتە تەمىر داۋىرىندەگى ءدىني-جەر­لەۋ نىساندارى، ورتاعاسىرلىق ەسكى قا­لا­لار، بەكىنىستەر، ۇلى جىبەك جولى بو­يىندا ورنالاسقان كەرۋەن سارايلارى، ارحەولوگيا، ساۋلەتتىڭ ۇلكەن جانە شاعىن فور­مالارى كىرەتىن 140 كەشەندىك انسامبل­دەر، سونىمەن قاتار ساۋلەت پەن قۇرىلىس مادەنيەتىن تانىتاتىن 60 ەسكەرتكىش جاتادى. ماڭعىستاۋداعى جەر­استى مەشىتتەرى، قاۋىم-قويىلىمدارداعى قۇلپىتاستار مەن تامدار ەرەك­شە­لىك­تەرى تۋريستەرگە زور اسەر سىيلايتىنى انىق. ماڭعىستاۋدىڭ كەڭ دالاسىنا شاشىراي ورنالاسقان وسى كيەلى نىساندارعا دا تسيفر­لى جۇيە قادام باستى.

«رۋحاني جاڭعىرۋ» جانە «تسيفر­لى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدار­لا­مالارى اياسىندا ماڭعىستاۋ وبلى­سىنىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ ينتەراك­تيۆ­تى كارتاسى – ينتەرنەت-رەسۋرس جاساقتالدى. ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قازاقستان نىساندارىنىڭ ۇلتتىق تىزىمىنە جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار قاسيەتتى ورىندار تىزىمىنە ەنگى­زىل­­گەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ 30 كيەلى جەرى تسيفرلاندىرىلدى، بۇل تۇرعىدا تابيعي لاندشافت پەن مادە­ني مۇرانىڭ ەسكەرتكىشتەرى، زايىر­لى جانە مادەني ارحيتەكتۋراسى، كە­سەنەلەر، سونداي-اق حالىقتىڭ جا­­دىندا ماڭگى ساقتالعان تاريحي جانە ساياسي وقيعالارعا بايلا­نىس­تى ورىندار الدىڭعى كەزەكتە جوباعا ىلىكتى. ينتەراكتيۆتى كارتاعا تاعى 13 نىساندى قوسۋ مەجەلەنگەن. «QR-MANGYSTAU» موبيلدى قوسىم­شا­سىنىڭ كومەگىمەن كەلۋشى ارنا­يى باعدارلاۋسىز، قورىقتىڭ ۆەب-ساي­تىن­ا سمارتفونمەن شيفرلانعان سىلتە­مەمەن تەگىن QR كودىن سكانەرلەۋ ارقىلى ايماقتىڭ تاريحي جانە مادەني مۇراسىنىڭ 20 نىسانى تۋرالى اقپاراتقا جىلدام قول جەتكىزە الادى.

سونداي-اق جۇزەگە اسىرىلۋ ۇس­تىن­دە­گى «ماقامى ءماشھۇر ماڭ­عىستاۋ» ساي­­تىندا تسيفرلى فورمات­تا­عى 200-گە جۋىق ترەكتەر – ايماقتا كوپ تاراعان، اق­سا­­قال­دار­دىڭ جادىندا ساقتالعان حا­لىق اندەرى، مۋزى­كا­لىق تۋىندىلار كور­سە­تىل­گەن. سايتتا مۋزى­كالىق ترەك­تەر­دىڭ اۆتورلارى مەن ورىن­داۋ­شى­لا­رى، شىعار­مالاردىڭ تاريحى، ءماتىن، ۆيدەو ورىن­داۋ تۋرا­لى اقپارات بار. سايتتا تەگىن تىركەۋدەن وتكەننەن كەيىن قولدانۋشى مۋزى­كا­لىق ترەكتەردى جانە تۋىندى تۋرالى اقپاراتتى جۇكتەي الادى.

– قالانىڭ تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشە وتىرىپ، كوم­مۋ­نالدىق قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ اياسىندا «بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعى-109» كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ بىرىڭعاي ديسپەتچەرى ەنگىزىلدى. قۇرىلىس جانە جەر قا­تىن­اس­تارى سالاسىنداعى ەلەك­­ترون­دى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتتەر كور­­سەتۋ كەزىن­دە­گى سىبايلاس جەم­قور­لىق كەدەر­گىسىن ازايتۋ ماق­سا­تىن­دا ماڭعىستاۋ و­ب­لىسىنىڭ گەو­اق­پاراتتىق پورتالى ەن­گىز­ىلۋدە. جوبانى اياقتاۋ 2020 جىلعا جوس­­پار­لانعان. اعىمداعى جىلى «Smart اقتاۋ» موبيلدى قوسىمشاسىن دا­مىتۋ جۇ­مىستارى جالعاسۋدا، ول اي­ماق­تاعى مەم­لەكەتتىك ورگاندار ازىر­­لەگەن بارلىق موبيلدى قوسىم­شالاردى بىرىكتىرۋگە ارنالعان اشىق پلاتفورماعا اينالدى، – دەيدى ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتى جانىنداعى تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ادىلەت قياسوۆ.

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

بۇگىنگى ۆاليۋتا باعامى

قارجى • بۇگىن، 09:42

15 ماۋسىمعا ارنالعان اۋا رايى

اۋا رايى • بۇگىن، 09:22

اقمولا «جاسىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:58

جاپونيا جەڭىسكە جەتتى

سپورت • بۇگىن، 07:55

بوندارەنكونىڭ بەتموبيلى

ايماقتار • بۇگىن، 07:51

تارباعاتاي قازىناسى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

تۇمار بولعان سىرعا سىرى

ونەر • بۇگىن، 07:42

تاريح تولقىنىنداعى گەنەرال

قوعام • بۇگىن، 07:35

انا دا، بالا دا امان

ايماقتار • بۇگىن، 07:30

«سارى ايماققا» دا ساقتىق كەرەك

ايماقتار • بۇگىن، 07:28

باۋىرلاس ەلمەن بايلانىس نىعايدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:22

ماڭىزدى جوبالار تالقىلاندى

ايماقتار • بۇگىن، 07:20

قوعامدىق كەڭەستەر قۇرىلدى

قوعام • بۇگىن، 07:10

سەنات بيۋروسىنىڭ وتىرىسى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:07

ۋداي «ۇماي»

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار