پارلامەنت • 24 قاڭتار، 2020

ازىق-ت ۇلىك باعاسى الاڭداتادى

77 رەتكورسەتىلدى

سەنات توراعاسى داريعا نازارباەۆا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ، «QazIndustry» قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى»، «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇلتتىق كومپانياسى»، «QاzTrade» ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى»، «KazakhExport» ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامدارىنىڭ، «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ، «قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا پالاتاسى» سەرىكتەستىگىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى­نىڭ ورىنباسارى ازامات اسقار ۇلى ءوز سوزىندە وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا ەلىمىزدىڭ تاۋار ەكسپورتى 4،7%-عا تومەندەپ، اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتى 7،1%-عا وس­كەنىن، سونىمەن قاتار وڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى 4،1%-عا تومەندەگەنىن اتاپ ءوتتى. ول ەكسپورت كورسەتكىشتەرىنىڭ تومەندەۋى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا الەمدىك ەكسپورت باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىس­تى ەكەنىن ايتتى. «يمپورتتى الماس­تىرۋ باستى ماسەلە بولىپ وتىر. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا تاماق جانە جيھاز ونەركاسىبى سياقتى ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەت بولاتىن تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن يمپورتتى الماستىرۋعا قارجى ءبولىندى»، دەپ اتاپ ءوتتى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.

سەنات توراعاسى ءوز كەزەگىندە فەرمەر وداقتارى مۇنداي ستاتيستيكامەن كەلىسپەيتىنىن اتاپ ءوتتى. ء«بىزدىڭ ونىمدەرىمىزدىڭ ءوز سورەمىزگە جەتۋى وتە قيىن. ءىرى ساۋدا ورتالىقتارى ءونىم وندىرۋشىلەردى پايداسىز جاعدايعا دۋشار ەتەدى. دەلدالدار 200-300% ۇستەمە باعا جاساپ وتىر. وتاندىق نارىققا ءونىم شىعارۋ ءتيىمسىز بولۋعا اينالدى. ساۋدا ۇستەمەسىن، اسىرەسە بولشەك ساۋدا باعاسىن رەتتەۋ سايا­ساتى بولۋى ءتيىس. ەڭ بولماعاندا، ءوزىمىز ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى دەپ ەسەپتەيتىن ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەت بولاتىن تاۋارلارعا قاتىستى بولۋى كەرەك»، دەدى د.نازارباەۆا.

داريعا نازارباەۆا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى تاقىرىبىن جالعاستىرا وتىرىپ، تاماق ونىمدەرى باعاسىنىڭ وسۋىنە نازار اۋداردى. «حالىق ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەت بولاتىن ازىق-ت ۇلىكتەردىڭ، كارتوپ، قاراقۇمىق باعاسىنىڭ وسۋىنە الاڭداپ وتىر. قانشاما جۇمىس اتقارىلدى، سۋبسيديا بەرىلدى، قارجى سالىندى، ءتۇرلى باعدارلامالار مەن جول كارتالارى بار، ايتسە دە جاعداي جاقسارماي كەلەدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارىنا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شارالارىن باعانىڭ ءوسۋى جويىپ وتىر»، دەدى سەنات توراعاسى.

سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىن­شا، ەكسپورت ساياساتىن رەتتەۋدە تاجى­ريبەدەن وتكەن بىرقاتار تەتىكتەرى بار. ماسەلەن، يمپورتتاۋشى ەلدەرگە قاتىستى دالمە-ءدال قارسى شارا قولدانۋعا جانە اكەلىنەتىن ءونىمنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە بولادى. بۇل رەتتە، ەكىنشى جاعىنان ەكسپورتتى دا­مىتۋ جانە ارزانداتۋ ءۇشىن اگروونەر­كاسىپ كەشەنى ونىمدەرىنىڭ لوگيس­تيكاسىن وڭايلاتۋ، وعان جەكە كومپانيالاردىڭ قارقىندى قوسىلۋ مۇمكىندىگى جونىندە باعدارلاما ازىرلەۋ كەرەك.

شارا بارىسىندا «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسى قانات قاراۋىلوۆ بايانداما جاسادى. ول استىق قابىلداۋ مەكەمەلەرىندەگى استىقتىڭ سان مەن ساپالىق تۇرعىدا ساقتالۋ پروبلەماسىنا توقتالا كەلىپ، ولاردىڭ يەلەرىنە قاتىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ جوقتىعىن ايتتى.

شاراعا قاتىسۋشىلار اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوندىرىسى تاقى­رىبىن جالعاستىرا وتىرىپ، شارۋاشىلىق جۇرگىزەتىن سۋبەكتىلەر ءۇشىن نەسيە رەسۋرستارىنىڭ قول­جەتىمسىزدىگى تۋرالى ايتىپ بەردى. سالا وكىلدەرىنىڭ باعالاۋى بويىن­شا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىن وتىم­دىلىگى تومەن ءارى كەپىل بازاسىنىڭ جوق­تىعىمەن سيپاتتالاتىن تاۋەكەلى جوعارى ساناتقا جاتقىزادى، بۇل بەرىلەتىن كەپىلدىكتەردىڭ مولشەرىن ازايتادى.

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعا­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەلدار جۇماعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا، ءونىمدى ەكسپورتتاۋ كەزىندە قوسىمشا قۇن سالىعىن قايتارۋ كاسىپكەرلەردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل  بىرنەشە جىلدان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلە. «قازاقستاننىڭ ۇن وندىرۋشىلەرى سالىق ورگاندارىندا ۇنەمى قوسىمشا قۇن سالىعىن قايتارۋ پروبلەماسىنا تاپ بولادى. وسىعان بايلانىستى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ جەڭىلدەتىلگەن تەتىكتەرمەن ەكسپورتتاۋ كەزىندەگى قوسىمشا قۇن سالىعىن قايتارۋ ءراسىمىن قايتا قاراۋ قاجەتتىگى تۋىندايدى»، دەدى ە.جۇماعازيەۆ.

ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلى سونداي-اق استىق پەن ۇندى باسقا ەلدەر ارقىلى ترانزيتتەۋ كەزىندەگى جوعارى تاريفتەردى اتاپ ءوتتى. ە.جۇماعازيەۆ قازاقستاندىق استىق پەن ۇندى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ تەمىر جول كولىگىمەن تاسىمالداۋ كەزىندە ترانزيتتىك ەلدەردە قولايلى تاريفتىك جاعدايلار قامتاماسىز ەتىلسە جاعداي جاقسارار ەدى، دەپ سانايدى.

داريعا نازارباەۆا كەزدەسۋ سوڭىندا شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى دامىتۋ جونىندەگى نەگىزگى ينستيتۋتتار فۋنكتسيالارىنىڭ قايتالانۋىنا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. «وسى ۇيىمدار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋعا كىم تالداۋ جاسايدى؟ ەكسپورتقا مۇددەلى ادامدار ءۇشىن بۇگىنگى كۇنى نەگە «بىرىڭعاي تەرەزە» جاسالمايدى؟ ءوز ۇنىمەن نەمەسە كارتوبىمەن كەلگەندە ء«بىر تەرەزە» ارقىلى ءتيىستى بارلىق قاجەت اقپاراتتى، كونسۋلتاتسيالىق قولداۋ مەن سۋبسيديالاردى الۋعا جانە جۇمىس ىستەپ كەتۋگە بولماس پا ەدى»، دەدى د.نازارباەۆا.

شارانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پارلامەنت جوعارعى پالاتاسىنىڭ باسشىسى اگرارلىق ماسەلەلەر، تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنە كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قوزعاعان پروبلەمالىق ماسەلەلەردى زەردەلەۋدى جانە ولاردى پارلامەنتتىك تىڭداۋلاردا تالقىلاۋعا دايىنداۋدى تاپسىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

الىپ ءتيىن تورگە وزدى

ايماقتار • كەشە

18،6 ميلليونعا جەتتىك

قازاقستان • كەشە

كحل: «بارىس» جەڭىسكە جەتتى

حوككەي • 15 اقپان، 2020

جول قۇرىلىسىنان تابىلعان اقاۋ كوپ

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

اقتوبەدە اۆتوبۋس اۋدارىلدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

بيىل بقو-دا 1710 پاتەر بەرىلەدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

جەر سىلكىندى

قازاقستان • 15 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار