رۋحانيات • 22 قاڭتار، 2020

حيرۋرگ، عالىم، قالامگەر

46 رەتكورسەتىلدى

قوعامنىڭ قاي سالاسىندا ەڭبەك ەتسەڭ دە بiلiم-بiلiكتiلiگiڭ مەن تالانتىڭ كەرەك. عۇلاما قالامگەر ا.س.پۋشكيننiڭ «گەوگرافياعا دا تالانت كەرەك» دەگەنi سوندىقتان بولار. بارلىق پەندەدە اللا بەرگەن تالانت بار. تەك سونى پەندەشiلiكپەن ەسكەرiپ، ەلەي بەرمەيدi. ومiردەن ءوز جولىن تاپپاي اداساتىنى دا سوندىقتان ەكەن. بiراق ادام بويىنداعى سول تالانتىڭىز بiر-اق پايىز كورiنەدi، باسقانىڭ بارلىعى ەڭبەكپەن، ماڭداي تەرمەن كەلەدى ەكەن. ءسويتىپ، جاراتۋشى يەمiز مۇرات-ماقساتىنا جەتەم دەگەندەردiڭ پەشەنەسiنە توقسان توعىز پايىز ەڭبەكتi جازىپتى. دەمەك، تالمايتىن ەڭبەك، ۇلكەن توزiمدiلiك قاجەت. ارامىزدا سونىڭ ەكەۋiن دە ۇشتاستىرىپ جۇرگەن جانى جومارت، قاراپايىم جاندار بار. سولاردىڭ بiرi ءارi بiرەگەيi – تارازدىق دارىگەر-حيرۋرگ ساعىندىق وردابەكوۆ.

ول – جوعارى ساناتتى حيرۋرگ، مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى، ەلىمىزگە تانىمال بەلگىلى پراكتيك عالىم. ءوز سالاسىندا اتقارعان ەڭبەگi، عىلىمي iزدەنiسi، اۋرۋ جان­دارعا شيپاسى ۇشان-تەڭiز. حي­رۋرگيا سالاسىندا اشقان جا­ڭا­لىقتارىن قازاقستان، رەسەي، قىر­عىزستان، وزبەكستان، تiپتەن امە­ريكا عالىمدارى جاقسى بi­لەدi. سوندىقتان بولار، ونى 1996 جىلى نيۋ-يورك اكادەميا­سى وزىنە مۇشە ەتىپ قابىلدادى. جاقىن-الىس شەتەلدەردە جاريا­لانىپ جاتقان عىلىمي-پراك­تي­كالىق ەڭبەكتەرى، باياندامالارى از ەمەس. عى­لىمعا قوسقان ۇلەستەرىنىڭ كۋاسى – پاتەنتتەرى مەن ءتيىمدى ۇسى­نىستارى جەتەرلىك. ول تاراز مەملەكەتتىك م.ح.دۋلاتي اتىن­داعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيولوگيا كافەدراسىنىڭ جانە «بو­لاشاق-تاراز» جوعارى مەدي­تسينالىق كوللەدجدەرىنىڭ ستۋ­دەنتتەرىنە كوپ جىلدار بويى ءدارىس بەرە­دى. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن كان­ديداتتىق، ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيا قورعاعان جاس عالىم دا­رىگەرلەر مەن بيولوگتار ەلىمىزدىڭ بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىنىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ول ءار­دايىم ىزدەنىستە جۇرەتىن، قو­لىنان كەلگەن كومەكتى ايامايتىن، ءوز ىسىنە دەگەن ادالدىعىمەن، اس­قان جاۋاپكەرشىلىگىمەن، تارتىپ­تىلىگىمەن، بارلىق جۇمىستى تياناقتى ورىندايتىن پاراساتتى ابزال جان. ول ەڭبەك جولىن قاراپايىم دارىگەر-حيرۋرگتەن باستاپ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باس حيرۋرگى، وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى قىز­­مەتتەرىن اتقارىپ، اب­دەن ىسىل­عان، مول تاجىريبە جيناق­تاعان بىلىكتى دە ءبىلىمدى مامان. بۇ­گىندەرى جامبىل وبلىستىق اۋرۋ­حاناسىنىڭ وپەراتسيا جاساۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارۋدا.

مۇنى حوش دەڭiز.

ساعىندىقتىڭ تاعى بiر قا­سيەتi جان-جاقتىلىعى. ول – جۋر­ناليست، پۋبليتسيست، جازۋشى. ون­داعان كوركەم شىعارمالاردىڭ، پۋبليتسيستيكالىق كىتاپتاردىڭ اۆتورى. جاس ماماندارعا، ستۋدەنتتەرگە ارناپ جازعان تارتىمدى مونوگرافيالارى، وقۋلىقتارى مەن وقۋ قۇرالدارى قانشاما.

ال جۋرناليستiگiنە كەلەر بول­ساق، ءوز الدىنا بiر اڭگiمە. ول قازاقستان جۋرناليستەر وداعى­نىڭ مۇشەسى. رەسپۋبليكالىق باس­قا باسىلىمداردى بىلاي قويعان­نىڭ وزiندە، ونىڭ ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «Egemen Qazaqstanda»، حا­لىقارالىق «تۇركiستان»، رەس­پۋبليكالىق «جاس الاش» گازەت­تەرىندە جانە دە باسقا باسىلىمداردا جاريالانعان تارتىمدى، سالماقتى، ويلى ماقالالارى نە­گە تۇرادى؟! قاي ماسەلەنi قوز­عاسا دا، وقىرماندارعا قۇندى قو­عامدىق پiكiرلەر تۋعىزۋىمەن، ۇلت­جان­دىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدi. قا­تار جۇرگەن ارىپتەستەرى، زامانداستارى مەن تاريحي تۇعىرلى تۇلعالار جايلى جازعان ەسسەلەرى قانداي ادەمى، اسەرلى. كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرى – قۇ­دىرەتتى قاراتاۋ بويىنداعى كو­سەگەنىڭ كوكجونى تۋرالى، سول ايماقتىڭ اڭىز-حيكاياتتارى مەن تاريحى جايلى تامسانا قا­لام تەربەگەن دۇنيەلەرى قان­شا­ما! قازاقتىڭ تاريحى مول ولكەلەرىنە (قارقارالى، شىڭ­عىستاۋ، باياناۋىل، كولساي، قا­راساز، ەلتىنجال، كەلىنشەكتاۋ، الاكول، بالقاش، اقتاس جانە ت.ب.) ساپار شەگىپ، ونىڭ قاسيەتتى جەرلەرىنەن اسەر العان مولدىرەپ تۇرعان جازبالارى نەتكەن عاجاپ، تارتىمدى! كەيدە ساعىندىققا تاڭ قالامىن. وسىنىڭ بارiنە قالاي ۇلگەرiپ ءجۇر؟ ۋاقىتىن تيiمدi ءارi ماقساتتى پايدالانا بiلگەندەردiڭ ەڭبەگi ءونiمدi بولادى دەۋشi ەدi. بالكiم، سولاي شىعار. قالاي ايتقاندا دا ونىڭ ەڭبەكقورلىعى، ۇقىپتىلىعى، ىزدەنىمپازدىعى، ۇلتجاندىلىعى، ۋاقىتتىڭ ءار ساعاتىن قادىرلەي بىلەتىن پاراساتتىلىعى باسقا­لارعا ۇلگi. ونىڭ مەديتسينادا دا، شىعارماشىلىقتا دا ءوز ور­نى بار، ەل-جۇرتتىڭ العىسىنا بو­لەنگەن بەدەلى بيىك، ورەلى ازامات. تاعدىر سىيى، ءومىر باقىتى دەگەن وسى بولار، ءسىرا.

بۇگىندەرى جەتپىستىڭ تۇ­عى­­رىنا كوتەرىلگەن اقجۇرەك اسىل اعا­مىزدى ەل تانىعان ار­داق­تى دوس­تارى، ارىپتەستەرى مەن ەت جا­قىن تۋىستارى ءار وڭىر­دەن قو­ڭىراۋ شالىپ، مەرەي­تو­يىمەن قۇتتىقتاپ، ىستىق ىقى­­لاستارىن بىل­دىرۋدە. ءبىز دە سولارعا قوسىلىپ شىن جۇ­رەك­­تەن ساعىندىق ور­دابەك­ ۇلى­نا زور دەنساۋلىق، وت­با­سى­­نىڭ اماندىعىن، بالا­لا­رىنىڭ باقىتىن، ەڭبەگىنىڭ بايان­دىلىعىن، جاسىنىڭ ۇزاق ءارى سا­پالى بولعانىن تىلەيمىز.

لايىم، ساكەڭنىڭ ءالى دە الار اسۋلارى، يگەرەر بەلەستەرى، جەتەر جەتىستىكتەرى مول بولعاي!

 

كولباي ادىربەك ۇلى،

جازۋشى-جۋرناليست، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الىپ ءتيىن تورگە وزدى

ايماقتار • كەشە

18،6 ميلليونعا جەتتىك

قازاقستان • كەشە

كحل: «بارىس» جەڭىسكە جەتتى

حوككەي • 15 اقپان، 2020

جول قۇرىلىسىنان تابىلعان اقاۋ كوپ

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

اقتوبەدە اۆتوبۋس اۋدارىلدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

بيىل بقو-دا 1710 پاتەر بەرىلەدى

ايماقتار • 15 اقپان، 2020

جەر سىلكىندى

قازاقستان • 15 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار