رۋحانيات • 21 قاڭتار، 2020

بوزىنگەندى يدىرگەن كۇي ەدى...

84 رەتكورسەتىلدى

اۋماعى اتشاپتىرىم مەيرامحانانىڭ ءىشى ارانىڭ ۇياسى ءتارىزدى گۇج-گۇج ەتەدى. اماندىق-ساۋلىق سۇراسقان، كەلەر-كەتەرى جوق بوس اڭگىمەگە بەرىلگەن جۇرت سالدەن سوڭ قۇستىڭ سۇتىنەن باسقانىڭ ءبارى تابىلاتىن، شانىشقىڭدى جانتايتىپ جايعاستىرار بوس جەرى جوق استا-توك، مول داستارقان باسىنا قوناقتاعان. جەمەي توق، ىشپەي ماس. كوڭىلدەرى كوكتەم.

اسابالار ءسوز باستادى. وزگە ءوڭىردى قايدام، كوكشەتاۋدىڭ اسابالارىنىڭ كىرىسپە ءسوزى ءبىر-بىرىنەن اۋمايدى. ءماتىنى مىقتى. تەك جاتتاندى بولعان سوڭ با، تىڭداعىڭ كەلمەيدى-اق. ءوز جانىنان شىعارىپ، ءبىر اۋىز ءسوز ايتا المايتىن «شەشەندەر» حالىقتى مەزى ەتكەلى قاشان؟ ءبىز عانا ەمەس، تويعا جينالعان كوپشىلىك تە پالەندەي سەلت ەتكەن جوق. الدەن ۋاقىتتا قوبىزشى قىز شىقتى. ءان مەككەسىندە قوبىز قات، قوبىزشى سيرەك، تاڭسىق دۇنيە بولعان سوڭ ەرىكسىز قۇلاق تۇرگەنبىز. تۇرىم­تايداي تۇيىلگەن قوبىزشى قىز بالكىم وقۋشى، الدە وبلىس ورتا­لى­عىنداعى كوللەدجدەردىڭ ءبىلىم الۋ­شىسى ما ەكەن، كىم ءبىلسىن، ايتەۋىر جاپ-جاس بالا. ءاپ ەتكەن بەتتە بۋلىعىپ، باۋىر جازا الماعانداي بولىپ كورىنگەنىمەن، بارا-بارا قۇيتاقانداي قوبىزدىڭ شاناعىنان توگىلگەن عالامات اۋەن مەيرامحانانىڭ ىشىنە كەڭ جايىلىپ بارا جاتتى.

 بوزىنگەن

كۇي تاريحىنان ءسال-ءپال حابارىمىز بار ەدى. ەستە جوق ەسكى كە­زەڭدە ەل ءىشىن جۇت جايلاپتى. تىگەرگە تۇياق قالماعان. تۇتاس اۋىل­­دى جۇتتان جالعىز جانى امان قال­عان بوزىنگەن اسىراعان. كۇن­دەردىڭ ءبىر كۇنىندە بوزىنگەننىڭ ەمشەگىنەن ءسۇت شىقپاي قالادى. جالعىز ىنگەننىڭ نەسىبەسىمەن كۇن كورىپ وتىرعان ءدۇيىم جۇرتتىڭ جاندارى مۇرىندارىنىڭ ۇشىنا كەلسە كەرەك. كوپتى كورگەن ءبىر اقساقال ايتىپتى: «التى قىردىڭ ار جاعىندا ءبىر قوبىزشى بار، سونى الدىرىڭدار» دەپ. جاياۋ­لاپ-جالپىلاپ، ات تۇيەدەي قالاپ قوبىزشىنى اكەلگەن. كۇي­شى قوبىزىن باۋىرىنا قىسىپ الىپ سارناتقان. عالامات كۇي تىڭداعان جاننىڭ تۇلا بويىن قورعاسىنداي بالقىتقان. ادام­دى عانا ەمەس، بوزىنگەندى دە. كۇي اۋەنىمەن بالقىعان ىنگەننىڭ ەمشەگىنەن ءسۇت ساۋلاپ قويا بەرەدى. ال بوزىنگەن بولسا، بوتاسىن ىزدەپ بوز­داپ تۇر.

كۇيدىڭ بوزىنگەندى يدىرگەن جە­رى ءتىپتى سۇمدىق. جۇيكەڭدى جەپ جى­بەرەدى. ەل باسىنا كۇن تۋعان شاق كوز الدىڭا كەلىپ، ەڭىرەپ جى­بەرە جازدايسىڭ. تەك ءتۇسىنىپ، ءتۇيسىنۋ كەرەك. الدەن ۋاقىتتا كوز سالسام، ءبىزدىڭ داستارقانداعى دا، قاتارلاس ءيىن تىرەسىپ وتىرعان وزگە جۇرت تا كۇيدى تىڭداپ وتىرعان جوق ەكەن. ءوز-وزدەرىمەن ءماز-مەي­رام. ەندىگى ارادا بوزىنگەننىڭ بوز­داۋى مىنا جۇرتتىڭ رۋحاني الە­مىندەگى ساڭىلاۋدى ىزدەگەنى ءتارىزدى كورىنىپ كەتتى. ىلكىدەگى اڭىز جەلىسىندە ايتىلاتىن كۇي قۇ­دىرەتى بوزىنگەندى يدىرگەنىمەن، بۇ­گىنگى جۇرتتى ەلىكتىرە المادى. قۇ­دىرەتىنەن ايىرىلعاندىقتان ەمەس، كوكىرەكتەگى كوزدىڭ جابىل­عانىنان.

ەندى اڭعاردىم، قوبىزشى قىزدىڭ الدىنا تاباق قويىلعان ەكەن. كەيىنگى ون شاقتى جىلدىڭ توڭىرەگىندە كوكشەتاۋدا وسىنداي ءداستۇر پايدا بولدى. ادەيىلەپ اقىسىن تولەمەسە دە، مەيرامحانادان مەيرامحانا قويماي جاعالاي ءجۇرىپ ونەر كورسەتەتىن ونەرپازدار پايدا بولدى. ءانشى دەيسىڭ بە، ءبيشى دەيسىڭ بە، ءبارى بار. ءۇي يەسىنە دە يكەمدى، قالتاسىنان شىعارىپ قاراجات تولەپ جاتقان جوق، ونەردى تۇسىنەتىن، باعالايتىن اعايىن ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ بىرەر تەڭگەسىن شىعىنداپ، ىقىلاس بىلدىرەدى.

كوپشىلىك ءماز-مەيرام بولعان تويدان مىسىمىز باسىلىپ، ۇن­­جىر­عامىز ءتۇسىپ قايتتىق. قۇلا­­عى­مىزعا قايتا-قايتا تالىپ جە­تىپ، كۇي سارىنى مازا بەرمەي كە­لەدى. ادامزات بالاسى ساناسىز سا­­ناي­­تىن بوزىنگەننىڭ تامى­رىن بال­­قىتقان قايران قۇدى­رەتتى كۇي سا­نالىمىز دەيتىن جۇرت­تىڭ جۇ­رەگىنە جەتپەدى-اۋ! ەندى قايت­تىك...

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار