ەكونوميكا • 21 قاڭتار، 2020

جامبىلدىقتاردى تولعاندىراتىن ماسەلەلەر

196 رەتكورسەتىلدى

كوپت­ىڭ تىلەگىنە قۇلاق اسۋ بيلىك­تىڭ نە­­گىزگى مىندەتى. الەۋ­مەت­تىڭ ءار­تۇر­­لى ماسەلەسى بار. ال جۇرت­شى­­­لىقتىڭ جاعدايىن ءبىلۋ، تۇر­عىن­­­­داردىڭ تىلەگىن تىڭداۋ دا جەر­­­­گى­لىكتى اكىمدەردىڭ حالىقپەن قان­­­ش­ا­لىقتى كەرى باي­لانىس ور­نات­­­­قا­نىن كور­سەتەدى.

 

بۇگىنگى تاڭدا اكىمدەردىڭ حالىق­پەن قارىم-قاتىناسى ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر قاراس­تى­رىل­عان. حالىق ءۇشىن دە ءتيىمدى مۇم­كىندىكتەر كوپ. قازىرگى كەزدە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى اكىمدەرگە تۇر­عىنداردىڭ الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى شىعىپ، ءتۇرلى ساۋالدارىن قويۋىنا، ماسەلەسىن ايتۋىنا بولادى. ەندى ولارعا قالاي جا­ۋاپ بەرۋ، ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە قا­لاي ىقپال ەتۋ اكىمدەردىڭ وزى­نە بايلانىستى. بۇل ورايدا قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديا­لوگ – قازاقستاننىڭ تۇراق­تى­لىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نە­گى­زى» اتتى جولداۋىندا «ازا­مات­تاردىڭ بارلىق سىندارلى ءوتىنىش-تىلەكتەرىن جەدەل ءارى ءتيىمدى قاراستىراتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجى­رىمداماسىن ىسكە اسىرۋ – بارى­مىزگە ورتاق مىندەت»، دەگەن بولا­تىن.

پرەزيدەنتتىڭ «حالىق ۇنى­نە قۇلاق اساتىن مەملە­كەت» تۇجىرىمداماسى وبلىس اكىم­دە­رىنىڭ جۇمىسىن كور­سە­تە­تىن قۇ­جات. ءارى اكىمدەردىڭ جۇرت­شىلىقپەن بايلانىسۋىنىڭ تەتىگى. حالىق بولعان سوڭ، ولار­دىڭ ماسەلەسى دە بولماي تۇر­ماي­دى. كوپتىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. ما­سە­لەن، كەيبىر تۇرعىندار ءوزىنىڭ الدەبىر ماسەلەسىنىڭ شەشىمى تابىلماۋىن اكىمنەن كورۋى مۇمكىن. كەرىسىنشە، كەيدە ءبىراز ازاماتتار وتكىر ماسەلەسىن ايتۋ ءۇشىن اكىمدىكتىڭ ەسىگىن توزدىرىپ، اكىم­مەن جولىعا الماي اۋرەگە ءتۇسىپ جاتادى. ال جامبىل وبلى­سى­نىڭ تۇرعىندارىن بۇگىندە قان­داي ماسە­لەلەر تولعاندىرادى؟

ارينە، وزگە وڭىرلەردەگىدەي جامبىل وڭىرىندە دە جول، اۋىزسۋ، كوگىلدىر وتىن، اپاتتى مەكتەپ سياقتى بىرقاتار ماسە­لە بار. ەندى ولاردىڭ شەشىلۋ ماسە­لە­لە­رىن قالا، اۋدان اكىمدەرى ءتۇرلى جيىنداردا ايتىپ تا ءجۇر. كەيدە ءبىراز ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاپسا، كەيبىرى سول كۇيى شەشىلمەي قالىپ قويادى. بىراق ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەم­لەكەت» تۇجىرىمداماسىنا كوشۋ­دە­گى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ايا­سىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكى­مى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ ءوڭىر تۇر­عىندارىمەن كەزدەسۋىنەن كوپ­شى­لىكتىڭ پاتەر ماسەلەسىنە الاڭ­داۋلى ەكەنىن بايقادىق. اكىمنىڭ قوعام­دىق قابىلداۋىنا الدىن الا 64 ادام جازىلسا، ونىڭ 55-ءى قابىل­داۋعا قاتىستى.

ماسەلەن، تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىنى، زەينەتكەر سەيسەكۇل تولەنوۆا ءوزىنىڭ جالعىزباستى انا ەكەنىن، وزىمەن بىرگە جەسىر قالعان قىزى مەن نەمەرەسىنىڭ بىرگە تۇراتىنىن ايتا كەلىپ، ەندى جاتاقحانادان ۋاقىتشا تۇراتىن بولمە بەرىلسە دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ول پاتەر جالداپ ازەر كۇن كورىپ جۇرگەنىن العا تارتتى. الايدا تۇرعىننىڭ ءوتى­نى­­شى قاناعاتتاندىرىلدى ما؟ وبلىس بويىنشا پاتەرگە مۇقتاج تۇر­عىندار قانشاما. «بۇگىن ءبىز سياقتى قاراپايىم تۇرعىندارعا ۇلكەن مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. مەن وبلىس اكىمىنە تىكەلەي جولىعىپ، ءوزىمنىڭ ماسەلەمدى ايتتىم. ۋا­قىت­شا تۇراتىن جاتاقحانا بولسا دە­گەن تىلەگىم ەسكەرىلىپ، ماسە­لەم قارالاتىن بولدى»، دەيدى سەيسەكۇل تولەنوۆا.

ءبىر قۋانارلىعى، بۇگىندە تاراز قالاسىندا كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلار ءۇشىن 612 پاتەرلى 12 جاتاقحانا سالىنۋدا. ونىڭ ىشىندە 9 جاتاقحانا بيىل تاپسىرىلسا، قالعان 3 جاتاقحانا كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرى­لە­دى. اتالعان جاتاقحانالاردى كوپ­ بالالى جانە از قامتىلعان وتبا­سىلار تۇرعىن ءۇي كەزەگى كەلگەن­شە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ۋا­قىت­شا پانالاي الادى. بۇل دا بولسا باسپانا ماسەلەسىمەن باسى قاتقان كوپتەگەن تۇرعىن ءۇشىن ۇلكەن كومەك. الايدا بۇل بارشا جامبىل­دىقتاردىڭ تۇرعىن ۇيگە دەگەن مۇقتاجدىقتارىن وتەي المايتىنى تۇسىنىكتى.

تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىمەن قايى­رىل­عان ازاماتتىڭ ءبىرى، تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىنى راح­مەت­جان بەكجانوۆ. زەينەتكەر اكىم­گە باسپانا ماسەلەسىمەن كەلگەن. دەگەنمەن، تۇرعىنعا اكىم بۇل ماسەلەنى زاڭ اياسىندا قاراس­تىرىپ شەشۋ كەرەكتىگىن ايت­قان. وسى سياقتى بىرقاتار قالا تۇر­عىنى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى بويىنشا قابىلداۋعا جازىلىپتى. ونىڭ ىشىندە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى، زەينەتكەرلەر، كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلار مەن جالعىزباستى انالار دا بار ەكەن. بۇگىندە قوعامدا كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ ماسەلەلەرى وزەكتى. ارينە، ءبارى ءۇشىن دە ءبىرىنشى كەزەكتە باسپانا ماڭىزدى.

ماسەلەن، جامبىل وبلىسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە 1800-گە جۋىق كوپ بالالى وتباسى تىركەلىپتى. قوعامدىق قابىلداۋعا جازىلعان گاۋھار شاكيباسوۆا – تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىنى، جالعىز­باستى انا. بۇگىندە اتا-اناسىمەن بىرگە تۇراتىن گاۋھار 4 جاستاعى قىزىنىڭ بار ەكەنىن، وسىدان 5 جىل بۇرىن تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تىركەلگەنىن ايتادى. ءبىز گاۋھار شاكيباسوۆانىڭ وزىمەن حابارلاسقانىمىزدا، ول بۇل ماسەلە بويىنشا وبلىس اكىمىنىڭ قابىل­دا­ۋىنا جازىلعانىن، الايدا اكىم تۇر­عىنداردى قابىلداعان كەزىندە شاقى­رىلماعانىن ايتادى. «مەنى ەشكىم قابىلداۋعا شاقىرعان جوق. وسىدان 5 جىل بۇرىن تۇرعىن ءۇي كەزە­گىنە تۇرعانمىن. جەكە باس­پانام جوق. ەندى قاراسام سودان بەرى 200-دەي عانا كەزەك العا جىل­جىعان ەكەنمىن»، دەيدى ول. اكىم­نىڭ قوعامدىق قابىلداۋىنا شاقى­رىل­ما­عان تۇرعىن بۇل ماسەلە بويىنشا ءتيىستى باسشىلاردان كومەك كۇتۋدە. تۇر­عى­نداردىڭ­ ارىز-شاعىمدارىنا، ۇسىنىس-پىكىر­لەرىنە قۇلاق ءتۇرىپ، ونىڭ شەشىمىن تابۋ جولدارىن قاراستىرۋ بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى. ارينە، اكىمنىڭ الدىنا كەلگەن بارلىق تۇرعىننىڭ باسپانا سۇراي بەرۋى مۇمكىن ەمەس. كوپ جاعدايدا ازاماتتاردى اۋىلدىڭ ماسەلەلەرى دە ويلاندىرادى. ماسەلەن، جۋالى اۋدانى، قايرات اۋىلىنىڭ تۇرعىنى كارىباي قۇرماشەۆ اۋدانداعى 19 ەلدى مەكەندى گازداندىرۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن بولاتىن. ال جامبىل وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان الدامجاروۆ بۇل باعىتتا ءتيىستى قاراجاتتار قاراستىرىلىپ، جوبالىق-سمە­تا­لىق قۇجاتتاردىڭ جاسالىپ قويعانىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل ەلدى مەكەندەر كو­گىل­دىر وتىنعا كەزەڭ-كەزەڭىمەن قوسىلادى. سونىمەن قاتار تەرىس اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ورالبەك ماحاشوۆ اۋىلدى جەرلەردەگى مالدارىگەرلىك جۇمىستارىنىڭ ويداعىداي ەمەس ەكەنىن ماسەلە رەتىندە كوتەردى. وسى سياقتى ماسەلەلەر وبلىس ورتالىعىنان باستاپ، اۋدان، اۋىلدارعا دەيىن بار. تەك ولاردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ۋاقىت پەن اكىمدەردىڭ ىسكەرلىگى كەرەك.

جالپى، پرەزيدەنتتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى نەگىزىندە وبلىس بويىنشا 976 ازاماتقا ناقتى جاۋاپ بەرىلىپتى. بۇل قوعامدىق قابىلداۋعا وبلىس اكىمىنەن باس­تاپ، قالا، اۋدان اكىمدەرى دە قاتىسقان. ەندى كوتەرىلگەن تۇرعىن ءۇي، ينفراقۇرىلىم، قالا كوركى سياق­تى ماسەلەلەر قانشالىقتى شە­شىمىن تابادى، ونى ۋاقىت كور­سە­تەدى.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قىلمىستىق ءىس قوزعالدى

ايماقتار • كەشە

باستى اقپارات (21.02.2020)

ۆيدەو • 21 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار